Mait sözlüğü · madde
emgek isim
Tanım
- Acı, ıstırap, sıkıntı: “sini ḳoldı tün kün bu emgek bile” gece gündüz bu sıkıntıyla seni diledi; “yıl ay tutġunı boldum emgek bile” yıllarca sıkıntıyla tutsak oldum; “bulmaslar özleri içinde emgek” içlerinde bir sıkıntı bulmazlar; “emgek körü ulındı” sıkıntı görüp inledi; “bilnip ajun emgekin tükel uḳar” dünyanın sıkıntısını tümüyle anlar. Tanıklar: KuTKB2DLT2
- (Budist metinlerde, Sanskritçe duḥkha) varoluşun acısı: “ed tavar … yoḳ kurug emgek tözlüg” mal mülk boş, acı özlüdür; “emgekte nom bilge bilig” acı hakkındaki öğreti bilgisi; “sansar emkekintin ozḳalıı” sansaranın acısından kurtulmak için; “avış tamu emkekin biltürtüŋüz” Avīci cehenneminin acısını bildirdiniz. Tanıklar: MaitAbhTT2
- Zahmet, emek, güçlük: “telim tapġı erse üküş emgegi” hizmeti çoksa zahmeti de çoktur; “munıŋ emgekin yulġu tapġın bilip” bunun emeğini hizmetini bilip karşılığını vermeli; “alpın emgekin toyın kıltı” güçlükle, zahmetle rahip yaptı. Tanıklar: MaitKB2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
emgekin, emgegi, TT’deki emkek yazımı vb. biçimler bu maddede toplandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): emgek — yalın hâliyle 183 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- emgeki 14 (KB, Sek, KİP) · ėmgėki 1 (IB)
Çekimli biçimler (33):
emgeki 14
emgekin 13
emgekte 13
emgekke 11
emgekig 11
emgekniŋ 8
emgektin 8
emgekinte 7
emgeklerinte 6
emgeklerke 6
emgeklerig 6
emgekleri 4
emgeke 4
emgekler 3
emgekindin 2
emgeklerte 2
emgeklerintin 2
emkekin 2
emgekimiz 1
emgegi 1
emgekde 1
emgekimizni 1
emgekini 1
emgeklerim 1
emgeklertin 1
emgekemezin 1
emgekintin 1
emgekiŋ 1
emgklerintin 1
emkek 1
emgekni 1
emkekintin 1
ėmgėki 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (53) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
53 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.03 | ed tavar kentü artayur buzulur yoḳ kurug | emgek | tözlüg adalıg turur.. |
| Mai.Tek.001.25–28 | evde ünüp altı yıl tapavan berkte duşkaraçar | emgek | emgenmişin viçrazan örgün üze olurup tört türlüg şamnu süsin utup töz--ker … |
| Mai.Tek.008.01–04 | ötrü hymava-erken üç asaŋı | emgek | tosġurup üstün teŋri (altın) yalaŋuḳnuŋ umuġı ı(naġı) (maytrı) atlıg burka … |
| Mai.Tek.041.57–62 | … ilig köŋül bu üçte ötgürü börtmek bolur.. börtmek tıltaġınta meŋi teginmek | emgek | teginmek igin açaġı teginmek belgülüg bolur.. ötrü bodis(a)v(a)tnıŋ inçe s … |
| Mai.Tek.044a.07–09 | busuş kadġu | emgek | tolġaḳ sıḳıg taŋıg ulug emgeklig ükmek belgülüg bolmaḳı bolur.. |
| Mai.Tek.046.10–16 | … an) ..... ... künte ilkis(iz) .. - / / tınlıglarnıŋ ajunlug til-() ... ... | (e)mgek | körmiş ... öyü(r) saḳınur |
| Mai.Tek.057b.12–15 | anı alpın | emgekin | toyın kıltı ol tigin toyı(n) bolup sögüt tü--p(inte) olurup / ... / / u ku … |
| Mai.Tek.062.39–42 | tümen yıl anta | emgek | e(mgenip) antran kurtulup bu muntag ki(çig) tamularda tugmış erür-biz ... … |
| Mai.Tek.065.12–14 | amtı ol yazuḳla--rımıznı kşanti kolu ötünür-biz terk üdün bu | emgektin | kurtulup siziŋ nomuŋuznı uḳmaḳ bolzun |
| Mai.Tek.065.18–22 | … z aymançsız erser--ler kşanti kılu içkermedük erserler olar ol oġurda açıg | emgekke | tegmiş erserler.. |
| Mai.Tek.067.27–29 | ... birük yėyür yuŋlayur erser ... (ol) üdün avış tamuda aç(ıg) | (emgek) | emgengey sizler.. |
| Mai.Tek.069.26–30 | tegin--ür-biz teŋrim.. bu | emgekimizni | boşuyu bėriŋ.. anta ötrü tükel maytrı burkan yarlıḳanç(uçı) biligin ol tam … |
| Mai.Tek.071.50–52 | tınlıglar ne ayıg kıl(ınç küçinte) bu muntag adruḳ adruḳ | emgek | tegi--nürler.. |
| Mai.Tek.073.36–37 | bu | emgekin | ölü yėme umaz-biz.. amarıları inçe tėp tėyürler.. |
| Mai.Tek.075.12–18 | … r kelip üç adrı süŋün olarnı oḳsuz teginçsiz öz konuḳra sançarlar tatarlar | emgek--lerinte | auu tėser arıçı muŋ tėser buyançı bolmazlar.. |
| Mai.Tek.076.05 | sansız tümen yılanta | (emgek) | emgentiler.. |
| Mai.Tek.078.40–44 | … başlıg tamu--lug özütler teremizte yorıp üç adrı süŋün sançarlar tartarlar | emgek | tolġaḳ teginür--biz.. |
| Mai.Tek.081.01–02 | bėş otuzunç ülüş üç p(a)t(a)r erki kim muntag yürek yarılınçıg | emgek | tolġaḳ teginürler.. |
| Mai.Tek.081.13–20 | neçe ür kėç anta bolur yėme ne türlüg | emgek | teginürler ötrü purunı arhant ayasın kavş--urup tükel bilge maytrı burkan … |
| Mai.Tek.082.13–19 | … sıŋar kelip üküş yıl ay çarihuş--taḳı üzüm osuglug teperler yançar--lar ol | emgekke | ölüp ıḳile tirilürler ötürü temirlig kısk(aç-) -ların luların künçit ikşu … |
| Mai.Tek.082.49–52 | … k baz kanların toḳıyurlar örtlüg temirlig torlar içinte yörgeyür--ler.. ol | emgekke | ölürler yine yėme tirilürler.. |
| Mai.Tek.083.11–18 | kim yėme tınlıg--(lar adınlarıg) bagda buḳaġuda kerikde ... - / / lir | emgek | tolġaḳ körkütser--(ler kim y)ėme yarlıḳançsız biligin ... -larıg münsüz ya … |
| Mai.Tek.084.47–52 | ol antag uzun künün tünün bir altı mıŋ yıl yaş yaşap | emgek | emgenürler.. üç adrı şişlerig tevip kozlug oylarda südrüyürler temirlig ör … |
| Mai.Tek.084.53–56 | örtlüg yalınlıg ütüg tolp et-özlerin ütüleyürler.. ol | emgekke | basa basa (ö)lüp basa basa tirilürler.. |
| Mai.Tek.085.08–18 | ol antag ... | emgektin | (ozup kurtu)lup antada taḳı emgek ... -ġılıg ulug bedük et-özlüg prit (aju … |
| Mai.Tek.085.08–18 | … ėŋ al(kıg) ... -n örtükin ... tüŋür / / us / / ... yörgenip açmaḳ suvsamaḳ | emge(k) | ... öŋ körtüklerde yügürü sek(iz) tüme nyıl emgek teginür.. |
| Mai.Tek.085.08–18 | … örgenip açmaḳ suvsamaḳ emge(k) ... öŋ körtüklerde yügürü sek(iz) tüme nyıl | emgek | teginür.. |
| Mai.Tek.085.19–23 | … te tört türlüg tirin kuvrag yoḳ e(rk t)ürk yuçul bodun b(uḳ)un ar(a) alpın | emgekin | kişi ajunınta tuġar.. |
| Mai.Tek.085.59 | … iz(ler) (tört) türlüg köni kirtü no(m) ... -ler.. köni ki(rtü) ... tiser.. | emgek | / / ? = 157 226 / bėş otuzunç (ülüş) ... (patar) tiriliŋler t / / ? tir … |
| Mai.Tek.091.01–09 | … ı teŋridem kuvrag--ka tugmaḳ ölmek tüş--mek taymaḳ ötrenmek sınmaḳta ulatı | emgekler--ig | uḳıtu yarlıḳar ... |
| Mai.Tek.091.10–15 | emgek | tıltag--ın emgek öçmekin emgek öçmekiŋe barġuluḳ sekiz türlüg tözün yolug … | |
| Mai.Tek.091.10–15 | emgek tıltag--ın emgek öçmekin | emgek | öçmekiŋe barġuluḳ sekiz türlüg tözün yolug uḳıtıp iki yigirmi nayut sanı t … |
| Mai.Tek.106.01–06 | … .. -zin ıdalamış ... inçip yėme avış tamu--da tugmış emgeklig tınlıglarnıŋ | emgekin | tolġa(kın) körüpen şariputri arhant ança yarlıḳançuçı biligi turmaz ... |
| Mai.Tek.110.21–22 | açmaḳ suvsamaḳ | emgekimiz | kaçanıŋ neŋ sönmez yėg bolġay erti |
| 6b-17–21 | arıġ . . . . . . -dti alp sergülük | emgek | . . . . . . ḳ[atı]ġlanulluḳ işlerde . . . [kaşip] burḫantın şakimun [burḫa … |
| 7a-13–16 | anın sizlerniŋ apamuluġ | emgekintin | ozġu[ru ḳurt-] ulġu küsüşüŋüzler bar erser . . amtı a[yaġḳa] tegimlig tüzi … |
| 7b-21–24 | . . . özte yaşta irinç . . . şakimun burḫan şazinın-. . . | [e]mgekin | ḳızġanmış ed tawa[r] . . . birgeyler . . . |
| Mai.T-11.6b.17–29 | … ġlaraġ kigürüp isinü olu[ru]rça saḳınur isig ḳowuḳḳa ünmiş tınlaġ-larn(ı)ŋ | emgekin | tarḳarḳalır ü-çün kntü et’özin b- … budıḳlıġ //p köligelig … [çin]tan |
| Mai.T-11.7a.18–26 | … ım ḳara ḳuş yügi üze em örünteg ḳılu saḳınur .. akḳy emgeklig tınlaġ-laraġ | emgeklerinte | ozuġuru ḳutġaru ayıġlarınta tıda edgü törüke yaratı saḳınç saḳınur .. munt … |
| Mai.T-11.10a.23–25 | sansar-daḳı | emgek | alḳu alḳıntı .. eŋ mıntın üç tamuluġlar emgeklerinte inçke te[g]diler .. |
Aynı gövdeden maddeler
“emgek” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).