Mait sözlüğü · madde
işle- fiil
Tanım
- İşlemek, yapmak, iş görmek; çoğu kez “iş işle-”: “uḳuş birle işle ḳamuġ iş küḍüg” her işi akılla yap; “iwe işleme iş meger din işi” din işi dışında hiçbir işi aceleyle yapma; “uḳuş işke tutsa bilig başlasa / üküş işler itlür kişi işlese” insan aklı işe koşup bilgiyle başlarsa, yaptığı birçok iş yoluna girer; “ayıġ ḳılınçlġ iş işleser” (Sek) kötü iş yaparsa; “neçe işlemesig irünçülüg iş işleyür biz” (Huast) yapılmaması gereken nice günahlı iş yapıyoruz; “işin işlegüçi” (U II) işini yapan; “alḳunı barça işlegeli umaḳlıġ küsün” (ShoR) hepsini yapabilecek güç. Tanıklar: HuastSekUShoRKB3
- (Kur’an çevirisinde) “işlegen” görevli: “sadaḳalar çıġaylarḳa yoḳsuzlarḳa işlegenlerke” sadakalar yoksullara, düşkünlere, (onu toplayan) görevlilere. Tanıklar: KuT
- (Abhidharma çevirisinde) “iş işlemek” işlev, etkinlik: “iş işlemeklig yörügin” işlev anlamını; “iş işlemekniŋ yörügi” işlevin anlamı. Tanıklar: Abh2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Man’daki işledemez (işleyemez) ve ayrı madde görünen biçimler de bu maddede.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): işle- — yalın hâliyle 6 kez
Çekimli biçimler (23):
Bağlamlar
Bütün geçişler (6) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.012.30 | alku | işleyü | tükedi--miz.. |
| Mai.Tek.026.23–28 | asanki ... inçe üdlerde ö / ... ... üçün et-özlüg ... bėrip nom satġın ... | işlegü | iş ködügüg / - ... nom nomlap tınlıglarka / - ... ... kiring ezrua ... |
| Mai.Tek.051.39–43 | … ı kodup şmnanç bolur-men siz--ler yėme et-öz- -üŋüzlerke edgülükin körü iş | işleŋler | .. katun--lar inçe tėp tėrler.. |
| Mai.Tek.065.10–11 | arıg arıg şznıg küzedmedimiz.. yam işin | işlemedimiz | .. yoḳsuz savlar sözlep ertürdümüz.. |
| Mai.Tek.084.20–29 | kim kayu eren ekeler siŋiller kızlar analar dıntar birle yavaz iş | işlep | yazınsar.. kim yėme işiler bolup kentü oglı içisi yurçı dı(n)tarlar birle … |
| Mai.T-11.11a.12–19 | burḫanlar işin tüzü tüketi | işlep | ḳalısız nirwan-laġ uluşḳa b(a)rġay m(e)n (.) bu muntaġ ayaġḳa tegimlig bod … |
Aynı gövdeden maddeler
“işle” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).