Sek sözlüğü · madde
bilge sıfat
Tanım
- Bilge, bilgili, akıllı: “biligsiz otın sen ay bilge ḳuta” ey bilge, bilgisizin derdine sen deva ol; “anıŋ ara bir bilge kişi” onların arasında bilge bir kişi; “bilge tunyuḳuḳ ben özüm” ben kendim Bilge Tunyukuk; “türük bilge ḳaġan” Türk Bilge Kağan; “bilgelerke” bilgelere. Tanıklar: KTBKT2KİPKB
- “bilge bilig” bilgelik (prajñā): “ormaġlıġ bilge biliglig” olgun bilgelikli; “bir bilge biligin kutrulmış” bilgelikle kurtulmuş; “tükel bilge” her şeyi bilen (Buda’nın sanı): “tükel bilge biliglig tŋri tŋrisi burḫan” her şeyi bilen tanrılar tanrısı Buda. Tanıklar: HuastKİPSek3Mait3Abh3ManUSukhShoRKB
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bilge — yalın hâliyle 569 kez
Çekimli biçimler (19):
Bağlamlar
Bütün geçişler (12) →Sek Sekiz Yükmek
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-11.06 (IIc) | tükel | bilge | biliglig tŋri tŋrisi burḫan vayşali atlġ |
| Jut.Sek.T-1.016 (Ib) | tŋrim (inçip bo ḳamaġ tınlġlarda | bilgeler) | az biligsizler |
| Jut.Sek.T-1.150–151 (IIc) | turḳaru | bilge | biliglig közin adruḳ adruḳ alḳınçsız körkle öŋ körk körür |
| Jut.Sek.T-1.153 (IIc) | bilir | bilge | bilig uġrayu burḫanlar biligi titir anı üçün tınlġlar |
| Jut.Sek.T-1.182 (IIc) | bilge | bilig yaltrıḳ burḫan --- titir | |
| Jut.Sek.T-1.211 (Ia) | bilgeler | alḳu munı bilmez uḳmaz ötgürü umazlar taḳı yme | |
| Jut.Sek.T-1.279 (Ib) | --- alḳu- -ḳa ḳutadur titik | bilge | tuġar igsiz emgeksiz adasız tudasız bolur |
| Jut.Sek.T-1.383 (Ib) | sekiz törlüg yaruḳ | bilge | |
| Jut.Sek.T-1.394 (IIc) | bolup sekiz törlüg yaruḳ | bilge | bilig arḳaġı bolup |
| Jut.Sek.T-1.400 (Ib) | burḫanlarnıŋ yaruḳ | bilge | bilig küç- inte |
| Jut.Sek.T-1.416–417 (Ia) | uluġ | bilge | bilig paramit bitigli yoga atlġ blgürer |
| Jut.Sek.T-1.419 (IIc) | burḫan yme ol oḳ erür bo iki bilig ḳavışur ötrü ḳamaġta uluġ | bilge | bilig yigedmiş |
Aynı gövdeden maddeler
“bilge” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).