İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

bilge sıfat

615 geçiş 20 biçim 21 eser AbhMaitKBShoRTSekUDLT Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Bilge, bilgili, akıllı: “biligsiz otın sen ay bilge ḳuta” ey bilge, bilgisizin derdine sen deva ol; “anıŋ ara bir bilge kişi” onların arasında bilge bir kişi; “bilge tunyuḳuḳ ben özüm” ben kendim Bilge Tunyukuk; “türük bilge ḳaġan” Türk Bilge Kağan; “bilgelerke” bilgelere. Tanıklar: KTBKT2KİPKB
  2. “bilge bilig” bilgelik (prajñā): “ormaġlıġ bilge biliglig” olgun bilgelikli; “bir bilge biligin kutrulmış” bilgelikle kurtulmuş; “tükel bilge” her şeyi bilen (Buda’nın sanı): “tükel bilge biliglig tŋri tŋrisi burḫan” her şeyi bilen tanrılar tanrısı Buda. Tanıklar: HuastKİPSek3Mait3Abh3ManUSukhShoRKB

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): bilge — yalın hâliyle 569 kez

Çekimli biçimler (19):

Sek Sekiz Yükmek

12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Jut.Sek.T-11.06 (IIc) tükel bilge biliglig tŋri tŋrisi burḫan vayşali atlġ
Jut.Sek.T-1.016 (Ib) tŋrim (inçip bo ḳamaġ tınlġlarda bilgeler) az biligsizler
Jut.Sek.T-1.150–151 (IIc) turḳaru bilge biliglig közin adruḳ adruḳ alḳınçsız körkle öŋ körk körür
Jut.Sek.T-1.153 (IIc) bilir bilge bilig uġrayu burḫanlar biligi titir anı üçün tınlġlar
Jut.Sek.T-1.182 (IIc) bilge bilig yaltrıḳ burḫan --- titir
Jut.Sek.T-1.211 (Ia) bilgeler alḳu munı bilmez uḳmaz ötgürü umazlar taḳı yme
Jut.Sek.T-1.279 (Ib) --- alḳu- -ḳa ḳutadur titik bilge tuġar igsiz emgeksiz adasız tudasız bolur
Jut.Sek.T-1.383 (Ib) sekiz törlüg yaruḳ bilge
Jut.Sek.T-1.394 (IIc) bolup sekiz törlüg yaruḳ bilge bilig arḳaġı bolup
Jut.Sek.T-1.400 (Ib) burḫanlarnıŋ yaruḳ bilge bilig küç- inte
Jut.Sek.T-1.416–417 (Ia) uluġ bilge bilig paramit bitigli yoga atlġ blgürer
Jut.Sek.T-1.419 (IIc) burḫan yme ol oḳ erür bo iki bilig ḳavışur ötrü ḳamaġta uluġ bilge bilig yigedmiş

Aynı gövdeden maddeler

“bilge” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).