Sek sözlüğü · madde
burḫan isim
Tanım
- Buda; aydınlanmış olan: “tŋri tŋrisi burḫan yarlıḳamış” tanrılar tanrısı Buda buyurdu; “burḫanıġ ögüp nomuġ ögüp” Buda’yı, öğretiyi övüp; “burkan kutın bultı” Budalığa erişti; “teŋri şakimun burḳanḳa” Tanrı Buda Şakyamuni’ye; “tükel bilge maytrı burkan” her şeyi bilen Buda Maitreya; “burḫanlar ḳutıŋa yükünür men” Budaların kutsallığına eğilirim. Tanıklar: KİPMait2AbhShoR
- (Maniheist metinlerde) peygamber, ilahi elçi: “ḳaŋı teŋri mani burhan” baba tanrı Mani Burhan. Tanıklar: Man
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
burḳan, burkan, buḳan yazımları bu maddede toplandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): burḫan — yalın hâliyle 313 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- burḫan 304 (Abh, Mait, Sek, ShoR) · burhan 9 (Man, EÇS)
- burkan 146 (Mait) · burḳan 15 (KİP, AO, Tövbe, U)
- burḫanlar 52 (Sek, Abh, U, Mait) · burhanlar 2 (Man, KuT)
- burḫanḳa 28 (Abh, Sek, ShoR, U) · burḫanqa 1 (ShoR)
- burkanka 17 (Mait) · burḳanḳa 5 (KİP)
- burkanıg 15 (Mait) · burḳanıġ 1 (AO)
- burkanlar 7 (Mait) · burḳanlar 2 (KİP)
- burkanlarka 3 (Mait) · burḳanlarḳa 1 (KİP)
Çekimli biçimler (46):
burkan 146
burḫannıŋ 68
burḫanlar 52
burḫanḳa 28
burḫanlarnıŋ 28
burkanka 17
burkannıŋ 16
burkanıg 15
burḫanıġ 15
burḳan 15
burka 12
burḫanlarḳa 8
burḫanta 8
burkanlar 7
burkanag 6
burḫanlarda 6
burḳanḳa 5
burḫanlarnŋ 4
burkantın 3
burkanlarka 3
burḫantın 3
burḫanlarıġ 3
burkanta 2
burhanlar 2
burḫanlarta 2
burḫanlarġ 2
burḫanlardın 2
burḳanlar 2
buḳan 2
burḳanıġ 1
burḫanqa 1
burkannaŋ 1
burkannınŋ 1
burḫanım 1
burḫanın 1
burkanlarnaŋ 1
burḫanlaraġ 1
burkanlarnıŋ 1
burkanlarıg 1
burḳanlarḳa 1
borḫanlarıġ 1
burḫanlaġ 1
buḫantın 1
burḫanlarnın 1
buḳanlar 1
furḫan 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (79) →Sek Sekiz Yükmek
79 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.02 (IId) | tŋri tŋrisi | burḫan | yırlıḳamış tŋrili yitlite |
| Jut.Sek.T-11.06 (IIc) | tükel bilge biliglig tŋri tŋrisi | burḫan | vayşali atlġ |
| Jut.Sek.T-1.012 (IIc) | ilgin ḳavlurup tmgri tŋrisi | burḫanḳa | inçe tip ötüg |
| Jut.Sek.T-1.22 (Ia) | tŋrim ol ödün tŋri --- | burḫan | tıdıġsz bodisvtġ ödgi alḳadı |
| Jut.Sek.T-1.55 (IIc) | tınlġ | burḫan | ḳutın bulur taḳı yme tıdıġsız bodistv siz |
| Jut.Sek.T-1.126 (Ia) | tŋri yirinte barır azu | burḫanlar | yirinte tuġar burḫanlaraġ |
| Jut.Sek.T-1.127 (Ia) | körür | burḫan | nomın eşidür nom közi yaruyur tuġmaz batmaz |
| Jut.Sek.T-1.129 (IIc) | tŋrisi | burḫan | tıdıġsız bodistvḳa inçe tip yrlıḳadı vipaşi burḫan ödinte yme |
| Jut.Sek.T-1.134–135 (Ib) | busı ulatı altı paramitḳa ḳatġlanur erti ançulayu ḳataġlanıp | burḫan | yolın |
| Jut.Sek.T-1.138 (IIc) | burḫan | bolurlar klp ödi uluġ tolu atlġ uluşı balıḳı ḳıdıġsız | |
| Jut.Sek.T-1.145 (Ia) | -lar ḳltı burḫanlarġ tapınur udunurça | burḫanlarda | adruḳsuzan |
| Jut.Sek.T-1.150 (IIc) | burḫanlarnıŋ | koŋüli --- titir tip bilmiş krgek ne üçün tip tiser kim ol tınlġ | |
| Jut.Sek.T-1.155 (IIc) | ol tınlġnıŋ köŋüli biligi | burḫanlar | köŋli biligi titir ḳltı inçe |
| Jut.Sek.T-1.173 (Ia) | ypar yukmek --- | burḫan | et’özi bolur taḳı yme |
| Jut.Sek.T-1.182 (IIc) | bilge bilig yaltrıḳ | burḫan | --- titir |
| Jut.Sek.T-1.192 (Ia) | burḫanlar | yrlġınta köni uġurça ötgürser turḳaru üzüksüzün | |
| Jut.Sek.T-1.200 (Ib) | taḳı yme tözünlerim ḳamaġ tınlıġlarnıŋ köŋüli --- et’özi | burḫanlarnıŋ | |
| Jut.Sek.T-1.206 (Ia) | tegşilmez artmaz buzulmaz alḳınmaz yoḳadmaz ol | burḫanlarnŋ | |
| Jut.Sek.T-1.217 (Ib) | öz koŋlüm et’özüm | burḫanlarnıŋ | nom tözi yıltız erür tip |
| Jut.Sek.T-1.222 (IIc) | burḫanta | antaġ adınçıġ muŋadınçıġ soġançıġ tatıġlıġ nom --- eşidip | |
| Jut.Sek.T-1.238 (IId) | erti trs tetrü törüsin ḳutzunlar erti tŋrim tip tŋri tŋrisi | burḫan | ögdi alḳadı |
| Jut.Sek.T-1.288 (Ia) | bolur özleri yaşları uzun bolur et’öz ḳodsar alḳuġun | burḫanlar | |
| Jut.Sek.T-1.302 (IIc) | yiti tümen yiti miŋ bodistvlar tŋri | burḫan | yrlıġın eşidip |
| Jut.Sek.T-1.305 (IIc) | ülüşiŋe tegintiler siziksizin tüzgerinçsiz yig üstünki | burḫan | ḳutıŋa |
| Jut.Sek.T-1.317 (IId) | burḫan | inçe tip yrlıḳadı tözün oġulum siz inçe uḳuŋ | |
| Jut.Sek.T-1.350 (IId) | kirür | burḫan | ḳutın bulır ol ödün sekiz uluġ küçlüg bügülüg |
| Jut.Sek.T-1.363–364 (Ia) | alḳuġun eligin ḳavşurup tŋri --- | burḫanḳa | inçe tip ötüg ötüntiler tŋrim |
| Jut.Sek.T-1.377 (Ib) | --- turup tizin söküdüp eligin ḳavşurup tŋri --- | burḫanḳa | inçe tip |
| Jut.Sek.T-1.381–382 (Ia) | --- ol ödün tŋri --- | burḫan | ülgüsüz et’özlüg bosidtvġ sadu sadu tip ögdi alḳadı |
| Jut.Sek.T-1.404–405 (Ib) | ol oḳ kün ay tŋri yirinten yine kün ay yartıḳlġ tip | burḫan | belgürer |
| Jut.Sek.T-1.409 (Ib) | tŋri yiri titir ol oḳ tŋri yirinten yine nom ögrünçü atlġ | burḫan | belgürer |
| Jut.Sek.T-1.412 (Ib) | tŋri yiri tip titir ol oḳ tŋri yirinten yine teprençsz --- | burḫan | belgürer |
| Jut.Sek.T-1.414 (IId) | ol oḳ tŋri yirinte yene yoḳ ḳuruġ ilig atlġ | burḫan | blgürer |
| Jut.Sek.T-1.419 (IIc) | burḫan | yme ol oḳ erür bo iki bilig ḳavışur ötrü ḳamaġta uluġ bilge bilig yigedmiş | |
| Jut.Sek.T-1.420 (IId) | ------ atlġ burḫan blgürer tŋri tŋrisi | burḫan | bo nomluġ yrlıġıġ |
| Jut.Sek.T-1.425 (Ia) | burḫan | biligŋe tegdiler alḳu yoḳ ḳuruġ ilig tigme orunḳa | |
| Jut.Sek.T-1.442 (IIc) | eşidip kirtgünmetin ayıġlasar | burḫanlar | yrlıġı ermez tip tiser ötrü ol tınlġlar |
| Jut.Sek.T-1.453–454 (Ia) | miŋ tümen yılḳatagi adasz tudasz bolur yene | burḫan | ḳutıŋa uruġ tarġ |
| Jut.Sek.T-1.455–456 (Ia) | ḳamġḳa tınlġlarḳa asġ tusu ḳılur tŋri --- | burḫan | bo nom yrlġ yrlḳap |
| Jut.Sek.T-1.462–463 (Ia) | biltiler uḳtılar ötgürdiler ögrünçülüg sevinçlig bolup tŋri --- | burḫan | yrlġın |
Aynı gövdeden maddeler
“burhan” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).