KuT sözlüğü · madde
aġız isim
Tanım
- Ağız: “aġızları birle ayurlar” ağızlarıyla söylerler; “aġız aġrıġ igig” ağız ağrısı hastalığı; “ḳızıl aġzı ḳan teg” kırmızı ağzı kan gibi; “aġızlarıntın ört yalın öner” ağızlarından alev çıkar. Tanıklar: MaitUKB
- “aġız til” ağız ve dil, söz: “aġız til bezeki köni söz turur” ağzın, dilin süsü doğru sözdür. Tanıklar: AH2
- “adı ködrülmiş altun aġızın” Yüce Buda’nın altın ağzıyla (söylenmiş söz). Tanıklar: Abh
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): aġız — yalın hâliyle 10 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- aġız 9 (KB, TT, AH, U) · agız 1 (Man)
- aġzı 3 (KB, DLT) · agzı 2 (IB)
- agzın 2 (Mait) · aġzın 2 (Huast, DLT)
Çekimli biçimler (18):
Bağlamlar
Bütün geçişler (6) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/23a1 | 167 ... ol kün yaḳınraḳ olardın imandın ayurlar | aġızları | birle anı kim yoḳ köŋülleri içinde ol taŋrı bilgenrek anı kim kizleyürler |
| Ku. T. 27/46b2 | … urtmasun sėni anlar kim ėwişürler küfr içinde anlar kim ayurlar: büttümiz. | aġızları | birle yime bitmez köŋülleri anlardın kim cuhud boldılar üküş eşitgenler ya … |
| Ku. T. 29/22b1 | … eyr taŋrınıŋ oġlı aydılar tersalar: ʿisa taŋrınıŋ oġlı ol olarnıŋ aytıḳını | aġızları | birle meŋzetürler anlarnıŋ aytıḳıŋa tandılar munda burun öldürdi olarnı ta … |
| Ku. T. 29/24a2–3 | 32 tileyürler kim öçürseler taŋrınıŋ nurını | aġızları | birle unamaz taŋrı meger kim tükel ḳılsa öz nurını neçeme unamasa kafirler |
| Ku. T. 34/15b3 | 65 bu kün mühr urur-miz | aġızlar | üze sözleyür biziŋ birle eligleri tanuḳluḳ bėrür aḍaḳları anı kim ḳazġanur … |
| Ku. T. 38/44a2 | 8 tilerler kim öçürseler taŋrı nurını | aġızları | birle taŋrı tükel ḳılġan turur taŋrı nurını neçeme unamasa kafirler |