Tanım
- Ant, yemin: “iḍiŋ tuta and” Rabbin adına ant olsun; “and key birürler” ant ve söz verirler; “bu and tutġuçı” bu yemini tutan; “andlarıŋız” yeminleriniz, antlaştıklarınız. Tanıklar: KuTKBDLT
- “ant antıḳ-” ant içmek: “satıġ yuluġ oġrınta ant antıḳtımız” alışveriş sırasında yemin ettik; “ḳut ḳolup ant antıḳmışı” kut dileyip içtiği ant. Tanıklar: KİPMait
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): and — yalın hâliyle 29 kez
Çekimli biçimler (12):
Bağlamlar
Bütün geçişler (27) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
27 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 26/10a2 | … ıldımız miras oġlanlar andın kim ḳoḍtı ata ana hem yaġuḳlar anlar kim badı | andlarıŋız | bėriŋ olarḳa ülüşlerini ol taŋrı erür ḳamuġ neŋ üze tanuḳ |
| Ku. T. 26/37a3 | 65 seniŋ iḍiŋ tuta | and | kirtgünmezler hükm ḳıldurġınça anlar saŋa anıŋ içinde kim savaş boldı olar … |
| Ku. T. 27/58a1 | 53 ayurlar anlar kim bittiler: bular mu anlar andıḳtılar taŋrı tuta | andlarnıŋ | ḳatıġınça olar siziŋ birle yoḳ boldı olarnıŋ ʿamelleri boldılar ziyanlıġla … |
| Ku. T. 29/9a3 | 12 eger sısalar | andlarını | ʿahdlarında kiḍin olar taᶜn ḳılsalar diniŋiz içinde toḳuşuŋlar küfr başlar … |
| Ku. T. 29/9a3 | … nda kiḍin olar taᶜn ḳılsalar diniŋiz içinde toḳuşuŋlar küfr başlarını olar | and | yoḳ olarḳa bolġay kim yanġalar |
| Ku. T. 29/9b3 | 13 toḳuşmaz mu sizler boḍun birle kim yardılar / sıdılar | andlarını | oġradılar yalavaçnı çıḳarmaḳḳa olar oġradılar evvel yolı ḳorḳar mu siz ola … |
| Ku. T. 30/6b1–3 | 85 aydılar taŋrı tuta | and | : üküş tutaşı yad ḳılur sen yusufnı ançaḳa tegi bolur sen igdin ......azu b … |
| Ku. T. 30/9b3 | 91 aydılar taŋrı tuta | and | : çın-oḳ üḍürdi taŋrı biziŋ üze neçeme bolsa-miz yazuḳ ḳılıġlılar |
| Ku. T. 30/29b1 | 72 seniŋ esenlikiŋ kim savab iş tuta | and | olar esrüklük içinde tururlar tezginip yorıyurlar |
| Ku. T. 30/32a1 | 92 iḍiŋ tuta | and | her-ayine sorġay men olarḳa yumḳıḳa |
| Ku. T. 30/48b1 | 38 andıḳtılar. taŋrı tuta | andlar | ḳatıġlanmaḳlarça: ḳopurmas taŋrı anı kim ölse. andaġ vaʿdeʾi anıŋ üze köni … |
| Ku. T. 30/56b2 | … rlar aŋar kim bilmezler bir ülüş andın kim ruzi ḳıldımız olarḳa taŋrı tuta | and | sorlur sizler andın kim yalġan yaratur sizler |
| Ku. T. 30/79b3 | 91 Tükel ḳılıŋ taŋrı bıçıġını ḳaçan kim bıçıġ ḳılsa sizler sımaŋlar | andlarıŋıznı | anı bekütmişde kiḍin bütünlükin ḳıldıŋız taŋrı sizler üze uġḳa aldaçı her- … |
| Ku. T. 30/80b2 | … teg kim buzdı egirmiş yipini küçde kiḍin egirik yeşilmeki teg tutar sizler | andlarıŋıznı | köŋül kiri sizler ara bolsa bir ögür ol artuḳraḳ bir ögürdin sınar sizlern … |
| Ku. T. 30/82a3 | 94 ap yime tutmaŋlar | andlarıŋıznı | köŋül kiri siziŋ ara tayar bir aḍaḳ anıŋ bekümişinde kiḍin tatar sizler ės … |
| Ku. T. 33/82b1 | 42 andıḳtılar taŋrı tuta ḳatıġraḳ | andlarını | eger kelse anlarḳa bir ḳorḳutuġlı bolurlar oḳ köni yol bulmışraḳ ümmetlerd … |
| Ku. T. 34/64a2 | 44 alġıl elgiŋ birle bir baġ cefan urġıl anıŋ birle | andıŋ | sıma biz bildimiz anı sergen nėme körklüg ḳul ol keḍ yanġan |
| Ku. T. 35/22b2 | 1 bir | and | erür |
| Ku. T. 35/73a2 | 1 bir | and | |
| Ku. T. 37/31b2 | … er-ayine ol beyʿet ḳılur taŋrı birle taŋrınıŋ ḳudreti olar eliglerinde kim | andı | sısa her-ayine ol sır öz özi üze yana kim vefa ḳılsa anı kim ʿahd ḳıldı an … |
| Ku. T. 37/68a2 | 1 ḳaf taġı yana ajun tegreki | and | ḳurʾan haḳḳı uluġ |
| Ku. T. 37/87a1–2 | 23 yer kök iḍisi tuta | and | ol ruzi rast anıŋ meŋizlig kim sözleyür sizler |
| Ku. T. 38/2a3 | 2 anlar kim zihar | andı | içerler sizdin uraġutlarındın ermezler olarnıŋ anaları anaları ermez olar … |
| Ku. T. 38/4a1 | 3 anlar kim zihar | andı | içerler uraġutlarındın yana yanarlar aŋar kim aydılar: ḳarabaş azad ḳılġu … |
| Ku. T. 38/11a2 | 16 ḳıldılar | andlarını | ḳalḳan yüz evürdiler taŋrınıŋ yolındın olarḳa turur ḫ˅arlaġan ḳın |
| Ku. T. 38/58a2 | 2 ḳıldılar | andlarını | ḳalḳan yüz ewürdiler taŋrınıŋ yolındın olar nėme yawuz ḳılur erürler |
| Ku. T. 38/89a1–3 | 2 rastlıḳ üze belgülüg ḳıldı taŋrı sizke | andıŋıznı | helal ḳılmaḳnı ol taŋrı siziŋ mevlaŋız ol bilgen bütün işlig |
Aynı gövdeden maddeler
“and” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).