KuT sözlüğü · madde
bütün sıfat
Tanım
- Bütün, tam, eksiksiz: “ajun barça bütün” bütün dünya; “bütün ilgü beglik” bütün ülkenin beyliği; “barça etözümüz bütünün katagın turzun” bütün bedenimiz eksiksiz, sağlam dursun; “bitigde bütünrek” yazıda daha yetkin. Tanıklar: KB2
- Dürüst, güvenilir, içten: “baġırsaḳ tapuġçı bütün çın kişi” şefkatli hizmetkâr, dürüst, doğru kişi; “bu sözni bütün çın tutar” bu sözü dürüstçe, doğru tutar; “bilgen bütün işlig” (Tanrı) bilen, hikmetle iş gören. Tanıklar: KuTKBAH
- (Abhidharma çevirisinde, “büdün”) bütünüyle, tamamen: “abipirayı birle büdün alışsız bėrişsiz bolur” amacıyla bütünüyle uyumlu olur; “burḫanlar birle büdün adırılur” Budalardan tamamen ayrılır. Tanıklar: Abh2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bütün — yalın hâliyle 160 kez
Çekimli biçimler (3):
Bağlamlar
Bütün geçişler (44) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
44 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 26/6a3 | … izni anlarnıŋ yolıŋa kim sizde öŋdin tevbe bėrse siziŋ üze ol taŋrı bilgen | bütün | işlig turur |
| Ku. T. 26/27a3 | … -miz olarḳa teriler anda aḍın tatsunlar üçün ḳınnı ol taŋrı erür meŋzeksiz | bütün | işlig |
| Ku. T. 26/58b1 | … kim kim bulmasa iki ay tutaşı ruze tutmaḳ tevbe taŋrıdın erür taŋrı bilgen | bütün | işlig |
| Ku. T. 26/72a2 | … iz aġrıyur siz siz umar sizler taŋrıdın anı kim ummazlar erür taŋrı bilgen | bütün | işlig |
| Ku. T. 26/75b3 | … 1 kim kim ḳazġansa yazuḳ bütünlükin ḳazġanur anı özi üze erür taŋrı bilgen | bütün | işlig |
| Ku. T. 27/8a2 | … lmasun tėp boḍunḳa taŋrı üze hüccet yalavaçlarda kiḍin erür taŋrı misl yoḳ | bütün | işlig |
| Ku. T. 27/10a1–2 | 170 ... ol kim kökler içinde hem yerler içinde turur, erür taŋrı bilgen | bütün | işlig |
| Ku. T. 27/45a3 | … t kesiŋler eliglerini yanut ol kim ḳazġandılar ḳın taŋrıdın ol taŋrı ʿaziz | bütün | işlig |
| Ku. T. 28/68b3 | … anıŋ birle köŋülleriŋiz yoḳ yari bėrmek meger taŋrı üskinde ol taŋrı küsüş | bütün | işlig turur |
| Ku. T. 29/11a2 | … tersün köŋüllerinde öwkeni tevbe bėrür taŋrı kimke kim tilese taŋrı bilgen | bütün | işlig turur |
| Ku. T. 29/30b3 | … ŋ sözini [kim] tandılar astın taŋrınıŋ kelimesi ol üstün ol ol taŋrı küsüş | bütün | işlig turur |
| Ku. T. 29/42b2 | … e borçluġlar[ḳa] taŋrı yolı içinde yol oġlıḳa buyruḳ taŋrıdın taŋrı bilgen | bütün | işlig turur |
| Ku. T. 29/45a1–2 | 63 bilmezler mü ol kim ḳılsa ḫilaf taŋrıḳa hem yalavaçıŋa | bütün | aŋar tamuġ otı cavidane anıŋ içinde ol ḫorluḳ uluġ ol |
| Ku. T. 29/51a1 | … nurlar taŋrı hem yalavaçıḳa bu ögür olarnı yarlıḳayur taŋrı ol taŋrı küşüş | bütün | işlig turur |
| Ku. T. 30/5b1 | … klüg bolġay kim taŋrı kim keldürgey maŋa olarnı ḳamuġ bütünlükin ol bilgen | bütün | işlig |
| Ku. T. 30/20b1–2 | 25 bütünlükin seniŋ iḍiŋ ol kim yumdarur olarnı bütünlükin kim | bütün | işlig bilgen ol |
| Ku. T. 30/58b1–3 | … nmesler kiḍinki künke yawuz mesel ol taŋrınıŋ yüksekrek meseli ol küsüş ol | bütün | işlig ol |
| Ku. T. 33/1b2 | … ılmaŋ aymaḳ birle tamaʿ ḳılġay ol kim köŋli içre ig ol aytıŋlar aymaḳ eḍgü | bütün | söz |
| Ku. T. 33/3a3 | 34 yad ḳılıŋlar ol kim oḳınur ėwleriŋiz içre taŋrınıŋ nişanları yime | bütün | söz ol taŋrı ėrür latif bilgen |
| Ku. T. 33/28a2 | … im kökler içinde ol kim yerler içinde turur aŋar turur şükr aḫiret içre ol | bütün | işlig bilgen |
| Ku. T. 33/64b1 | … iç yıġḳan yoḳ anı yana anı kim yıġsa hiç ıḍġan yoḳ anı anda kiḍin ol ʿaziz | bütün | işlig turur |
| Ku. T. 34/77a1–2 | 1 bitig indürmek taŋrıdın ʿaziz | bütün | işlig |
| Ku. T. 35/27a1 | … bolsa atalarındın cüftlerindin hem ʿayallarındın bütünlükin sen ʿaziz hem | bütün | işlig |
| Ku. T. 36/34b1 | … ndin azu ıḍur yalavaç yarlıġ ıḍur öz yarlıġı birle nė kim tilese ol yüksek | bütün | işlig |
| Ku. T. 36/71b3 | 84 ol taŋrı kök içinde iḍi erür hem yer içinde iḍi erür ol | bütün | işlig bilgen turur |
| Ku. T. 36/79a1–2 | 18 tapşuruŋlar maŋa iḍi ḳullarını kim men sizlerke köni | bütün | / berk imin yalavaç men |
| Ku. T. 36/89b1 | 2 bitigni indürmek ʿaziz hakim taŋrıdın kim ʿaziz taḳı | bütün | işlig turur |
| Ku. T. 36/109b2–3 | 37 aŋar turur uluġluḳ kökler içinde taḳı yerler içinde ol ʿaziz | bütün | işlig |
| Ku. T. 37/1b1 | 2 indürmek bitig [taŋrıdın] [ʿaziz] | bütün | işlig |
| Ku. T. 37/27b3 | … anlarnı imanlarıŋa ol taŋrı[ḳa] kök süleri hem yerlerniŋ erür taŋrı bilgen | bütün | işlig |
| Ku. T. 37/40a1–2 | 19 Ġanimetler üküş alurlar anı erür taŋrı ʿaziz | bütün | işlig |
| Ku. T. 37/79a2 | 37 | bütün | anıŋ içinde pend ol kişike bolsa aŋar köŋül azu kemişse ḳulaḳ tuttı ol hal … |
| Ku. T. 37/83b2 | 6 | bütün | ed-din toḳsuġlı |
| Ku. T. 37/89a2–3 | 30 aydılar: andaġuḳ aydı: seniŋ iḍiŋ her-ayine ol | bütün | işlig bilgen |
| Ku. T. 38/16b2 | … ydı ol taŋrıḳa nė kim yėti ḳat kök içinde ol kim yerler içinde ol misl yoḳ | bütün | işlig |
| Ku. T. 38/32a3 | … atlar arıġ ayur aŋar ol kim kökler içinde azu yer içinde ol turur misl yoḳ | bütün | işlig |
| Ku. T. 38/49b1–3 | … ŋrını nė kim yėti ḳat kök içinde nė kim yer içinde turur erklig arıġ küsüş | bütün | işlig |
| Ku. T. 38/50b3 | 3 aḍınlar anlardın yetümediler anlarḳa ol turur küsüş | bütün | işlig |
| Ku. T. 38/75b1 | 18 Ġaybnı bilgen açuḳluḳnı bilgen küsüş | bütün | işlig |
| Ku. T. 38/89a1–3 | … ldı taŋrı sizke andıŋıznı helal ḳılmaḳnı ol taŋrı siziŋ mevlaŋız ol bilgen | bütün | işlig |
Aynı gövdeden maddeler
“bütün” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).