KuT sözlüğü · madde
baḳ- fiil
Tanım
- Bakmak, göz atmak: “yıraḳ baḳıp ḳara kördim” uzağa bakıp karaltı gördüm; “yer içinde yoruŋlar, baḳıŋlar” yeryüzünde gezin, bakın; “kör baḳın” bak, gör; “tübüŋke baḳın” aslına bak; “ḳıya baḳma” yan bakma; “ḳıya baḳnu tur” sakınarak yan dur (?); “yüziŋe baḳayı” yüzüne bakayım; “baḳıġlı oḳıġlı” bakan ve okuyan; “baḳıġlılarḳa ürüŋ boldı” bakanlara ak göründü. Tanıklar: KuTKB5DLTAH
- Dikkat etmek, gözetmek; yönelmek: “ḳatıġlan, taşırtı ḳamuġ işke baḳ” çalış, dışarıdaki bütün işlere bak; “bilge erig bulup sen baḳḳıl anıŋ taparu” bilge bir adam bulup ona yönel; “özüŋke baḳa kör” kendine bakıp gör; “bayat fazlıŋa bir baḳa kör” Tanrı’nın lütfuna bir bak. Tanıklar: KB3DLT
DLT “balıḳ telim baḳa turur” ve ShoR “müyüz baḳa” örneklerindeki baḳa ‘kurbağa’ anlamındadır (baġa maddesine bakınız).
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): baḳ- — yalın hâliyle 11 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- baḳa 61 (KB, DK, KuT, DLT) · baka 49 (EÇS, KB)
- baḳtı 11 (KB, KuT, DLT) · baktı 1 (KB)
Çekimli biçimler (30):
Bağlamlar
Bütün geçişler (40) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
40 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/8a3 | 137 çın-oḳ keçti sizde öŋdin yollar yoruŋlar yer içinde | baḳıŋlar | neteg boldı yalġançılarnıŋ soŋı |
| Ku. T. 25/11a3 | … n-oḳ arzulayur erdiŋiz ölümni körmekiŋizde burun çın-oḳ kördüŋüzler sizler | baḳa | turur sizler |
| Ku. T. 25/16b1 | 153 ançada yorıyur erdiŋiz ḳıya | baḳmaz | erdiŋiz hiç kimerse üze yalavaç ündedi sizni kiḍiniŋizde yanut bėrdi sizke … |
| Ku. T. 26/19b3 | 44 | baḳmaz | mu sen anlarḳa kim berildiler ülüş bitig--din satġın alurlar yolsuzluḳnı h … |
| Ku. T. 26/20b3 | … ʿn ḳılu din içinde. eger kim anlar aysalar eşittimiz boyun sudumız eşitgil | baḳġıl | bizke bolġay yaḫşı olarḳa könirek ançası bar yırattı olarnı taŋrı küfrleri … |
| Ku. T. 26/24a3 | 50 | baḳġıl | neteg ḳoşarlar taŋrı üze yalġannı tap aŋa belgülüg yazuḳ |
| Ku. T. 26/31a2 | 60 | baḳmaz | mu sen anlarḳa kim sėznürler bütünlükin olar kim bittiler aŋa kim ıḍıldı s … |
| Ku. T. 28/4a1–3 | … nı belgülerimiz birle firʿavn tapa anıŋ ögüri tapa küç ḳıldılar anıŋ birle | baḳġıl | neteg boldı yawuz işlig ortaḳ ḳatıġlılarnıŋ soŋı |
| Ku. T. 28/6a1 | 108 tarttı elgini ançada ol ürüŋ boldı | baḳıġlılarḳa | |
| Ku. T. 28/12b2 | … lġay kim iḍiŋiz yoḳ ḳılġay yaġıŋıznı azu erkliglik bėrgey sizke yer içinde | baḳġay | neteg ḳılur sizler |
| Ku. T. 28/21b1 | … e musa öd urmışımızḳa sözledi aŋar anıŋ iḍisi aydı: ey iḍim körkitgil maŋa | baḳayın | saŋa. aydı: hiç körmegey sen ançası bar baḳġıl taġḳa eger ḳarar ḳılsa yeri … |
| Ku. T. 28/21b1 | … dı: ey iḍim körkitgil maŋa baḳayın saŋa. aydı: hiç körmegey sen ançası bar | baḳġıl | taġḳa eger ḳarar ḳılsa yerinde munu körgey sen mėni. ḳaçan kim nurı körkit … |
| Ku. T. 28/55a1 | 185 | baḳmazlar | mu kökler yerler erkliki içinde anı kim yarattı taŋrı nersedin bolġay kim … |
| Ku. T. 28/60b1–2 | 198 ve eger ündese sen olarnı köni yolḳa eşitmezler körseŋ olarnı | baḳarlar | saŋa olar körmezler |
| Ku. T. 28/66b3 | … ŋ birle köni--lik içre belgürmişde kiḍin ançaḳlı sürlürler teg ölümke olar | baḳarlar | |
| Ku. T. 30/44b1 | 33 nėk köz tutarlar mu / | baḳarlar | mu meger kim olarḳa ferişteler azu kelse iḍiŋ yarlıġı. andaġuḳ ḳıldılar an … |
| Ku. T. 30/46b3 | … itti taŋrı olardın kimke seza boldı anıŋ üze yolsuzluḳ yorıŋlar yer içinde | baḳıŋlar | neteg erdi yalġan tutġuçılarnıŋ soŋı |
| Ku. T. 31/67b2 | … aysa sen: yaḳmaḳ yoḳ bütünlükin saŋa turur vaʿde ḫilaf ḳılınmaġay sen aŋa | baḳġıl | seniŋ taŋrıŋa ol kim ulanmış erdiŋ anıŋ üze turmış her-ayine köyreliŋ anı … |
| Ku. T. 32/14b3 | 21 çıḳtı andın ḳorḳa | baḳar | erdi aydı: ey iḍim ḳutġarġıl mėni küç ḳılıġlı boḍundın |
| Ku. T. 32/27a2 | 40 Tuttumız anı hem sülerini attımız olarnı teŋiz içiŋe | baḳġıl | neteg boldı zalimlerniŋ soŋı |
| Ku. T. 33/16a1 | … ar kim bittiler kirmeŋ yalawaç ėwiŋe meger destur bėrilse sizke taʿam tapa | baḳıġlılarda | aḍın anıŋ vaḳtiŋe ançası bar ḳaçan ündense siz kiriŋler yime ḳaçan yėse si … |
| Ku. T. 33/32b2 | 9 | baḳmazlar | mu ol kim utrularında turur ol kim soŋlarında turur kökdin hem yerdin eger … |
| Ku. T. 33/83a3 | … zlenmekleri üçün yer içinde yawuz al ḳılur inmez yawuz oġraġ meger iḍisiŋe | baḳmazlar | mu meger evvelḳılar yolıŋa hiç bulmaz sen taŋrınıŋ yolını tegşürmek hiç bu … |
| Ku. T. 33/84a3 | 44 Yorımazlar olar yer içinde | baḳsalar | neçük boldı olarnıŋ soŋı anlar kim olarda burun erdiler ḳatıġraḳ olardın k … |
| Ku. T. 34/10b3 | 49 | baḳmazlar | mu meger bir cebreʾil ünike tutar olarnı olar ḫaşmlaşurlar erken |
| Ku. T. 34/20b3 | 19 anıŋ üçün ol bir ün israfil üni ançada olar | baḳarlar | |
| Ku. T. 34/27b1 | 88 | baḳtı | bir baḳmaḳ yulduzlar içiŋe |
| Ku. T. 34/27b1 | 88 baḳtı bir | baḳmaḳ | yulduzlar içiŋe |
| Ku. T. 34/30a1 | … mekke aydı: ey oġulḳınam men körer men uḍḳu içinde men boġuzlayur men sėni | baḳġıl | nė neŋ körer sen aydı: ey atam ḳılġıl nėni kim fermanlanur siz bulġay sen … |
| Ku. T. 34/51a3 | 15 | baḳmaz | bular meger cebreʾil bir üni yoḳ aŋar bir saʿat |
| Ku. T. 35/16a3 | … kim tilese taŋrı yana ürlür anıŋ içinde yana bir ançada olar öre turġanlar | baḳarlar | |
| Ku. T. 35/33b3 | 21 Yorımaz--lar mu yer içinde | baḳsunlar | üçün neçük erdi anlarnıŋ soŋı erdiler olarda burun erdiler olar ḳatıġraḳ o … |
| Ku. T. 36/29b2 | … sen olarnı ʿarza ḳılınġaylar anıŋ üze başların ḳoḍı kemişmişler uçuzluḳdın | baḳġaylar | yaşru közdin ayġaylar anlar kim taptılar: bütünlükin ziyanlıġlar anlar tur … |
| Ku. T. 36/47a3 | 25 Öç aldımız olardın | baḳġıl | neçük bolur yalġan tutġanlar soŋı |
| Ku. T. 37/9a2 | 10 Yorımaz--lar mu yer içinde | baḳsalar | neçük boldı anlarnıŋ soŋı olarda burun helaklik kemişti taŋrı olar üze kaf … |
| Ku. T. 37/15a2 | 18 hiç | baḳmazlar | meger ḳıyametḳa kelse olarḳa nagah rastlıḳ üze keldi anıŋ belgüleri olarḳa … |
| Ku. T. 37/16a3 | … r berk yad ḳılıŋa anıŋ içinde toḳuşmaḳ körge sen anlarnı köŋülleri içre ig | baḳarlar | saŋa ögi uçġunmış kişi anıŋ üze ölümdin vay anlarḳa |
| Ku. T. 37/69b2 | 6 | baḳmazlar | mu kökke üstünlerinde neçük bina ḳıldımız anı taḳı bezedimiz anı yoḳ aŋar … |
| Ku. T. 38/9b3 | 14 | baḳmaz | mu sen anlarḳa kim dostluḳ tuttılar bir ögür birle kim öwkelig boldı taŋrı … |
| Ku. T. 38/25a1 | 11 | baḳmaz | mu sen anlarḳa kim iki yüzlüglük ḳıldılar ayurlar ḳadaşlarıŋa anlar kim ta … |
Aynı gövdeden maddeler
“bak” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).