KuT sözlüğü · madde
biti- fiil
Tanım
- Yazmak: “bitig bitidim” yazıt yazdım; “yolluġ tėgin bitidim” (ben) Yolluğ Tegin yazdım; “bitidim kitabnı mėva‘iz mėsėl” kitabı öğütler ve örneklerle yazdım; “bitise ḳalır söz” yazılırsa söz kalır; “unıtma bu sözler, köŋülke biti” bu sözleri unutma, gönle yaz; “ilig me bitisü öz elgin bitig” hükümdar da mektubu kendi eliyle yazsın; “brḫmi atlaġ ujak bitėp” Brahmi adlı yazı yazıp; “eger biz bitise-miz olar üze” eğer onlara (farz olarak) yazsaydık; “her-ayine bitir-miz anı kim aytur” söylediğini elbette yazacağız. Tanıklar: KÇKTBKŞUMaitKuT2KB4AH
Maniheist metindeki “tonnuŋ biti” örneğinde biti ‘bit (böcek)’ anlamındadır.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): biti- — yalın hâliyle 17 kez
Çekimli biçimler (29):
Bağlamlar
Bütün geçişler (18) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
18 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 26/38a1 | 66 eger biz | bitise-miz | olar üze öldrüŋler tėp özleriŋizni azu çıḳıŋlar tėp saraylarıŋızdın ḳılmaz … |
| Ku. T. 26/44b3 | … ar boḍundın taŋrıdın ḳorḳar teg azu keḍrek ḳorḳmaḳ ayurlar: iḍimiz-a nelük | bitidiŋ | biziŋ üze toḳuşmaḳnı nelük kiḍitmez sen bizni yaḳın rüzgarḳa tegi ayġıl: b … |
| Ku. T. 26/48b3 | … seniŋ üsküŋdin ḳoparur bir ögür olardın anda aḍın kim aytur sen: ol taŋrı | bitiyür | ol kim ḳoparurlar yüz ewürgil olardın köngül urġıl taŋrı üze tap taŋrı erk … |
| Ku. T. 27/34a3 | 21 ey boḍnum kiriŋler yerke arıġ yerke ol kim | bitidi | taŋrı sizke yanmaŋlar kiḍinleriŋizke yaŋa sizler ziyanlıġ bolup sizler |
| Ku. T. 27/40b2 | 32 anıŋ üçün ol | bitidimiz | yaʿḳub oġlanları üze ol kim öldürse et-özni et-özsüz azu fesad ḳıl[ma]sa y … |
| Ku. T. 27/51b3 | 45 | bitidimiz | olar üze anıŋ içinde bütünlükin et-özke et-öz közke köz .. |
| Ku. T. 28/23a3 | 145 | bitidimiz | aŋar tahtalar içinde ḳamuġ neŋdin pend aḍırmaḳ açmaḳ ḳamuġ neŋni tutġıl an … |
| Ku. T. 28/32b1 | 156 | bitigil | bizke bu dünya içinde eḍgülük hem aḫiretde biz yandımız saŋa. aydı taŋrı: … |
| Ku. T. 28/32b1 | … anı kimke tilese men yana yarlıḳamaḳımnı kėŋlikin,teger tegme nerseke munu | bitir | ök men anı anlarḳa kim saḳnurlar hem bėrürler zekatnı anlar kim olar biziŋ … |
| Ku. T. 29/38a1–2 | 51 ayġıl: hiç tegmes bizke meger anı kim | bitise | taŋrı bizke ol mevlamız taŋrı üze köŋül ursun müʾminler |
| Ku. T. 30/38b2–3 | 24 ḳaçan kim aytılsa olarḳa: negü indürdi iḍiŋiz ayurlar: aşnuḳılarnıŋ | bitimiş | sörçekleri |
| Ku. T. 31/31a2–3 | 79 andaḳ ermez her-ayine | bitir-miz | anı kim aytur ve meded bėrür-miz aŋar ḳındın meded bėrmek |
| Ku. T. 34/23a2 | 29 ayġaylar kendü ermez erdiŋizler | bitigliler | |
| Ku. T. 36/70a3 | … z-miz yaşru sözlerini razlarını andaġ biziŋ yalavaçımız olar üskinde turur | bitiyürler | |
| Ku. T. 38/14a2–3 | 21 | bitidi | taŋrı: ġalebe ḳılġay men men hem meniŋ yalavaçlarım ol taŋrı küçlüg küsüş … |
| Ku. T. 38/14b1 | … açıŋa neçeme bolsalar ataları er oġlanları azu ḳadaşları azu uġuşları olar | bitidi | taŋrı köŋülleri içinde imannı ḳavi ḳıldı olarnı ruh birle andın kigrür ola … |
| Ku. T. 38/18b3 | 3 eger | bitimiş | erse taŋrı olar üze avarelıḳnı ḳınattı olarnı dünya içre olarḳa aḫiret içi … |
| Ku. T. 38/66a2 | 2 ol törütti sizni sizlerdin kafir sizlerdin | bitigli | taŋrı anı kim ḳılur siz körgen turur |
Aynı gövdeden maddeler
“biti” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).