KuT sözlüğü · madde
emgek isim
Tanım
- Acı, ıstırap, sıkıntı: “sini ḳoldı tün kün bu emgek bile” gece gündüz bu sıkıntıyla seni diledi; “yıl ay tutġunı boldum emgek bile” yıllarca sıkıntıyla tutsak oldum; “bulmaslar özleri içinde emgek” içlerinde bir sıkıntı bulmazlar; “emgek körü ulındı” sıkıntı görüp inledi; “bilnip ajun emgekin tükel uḳar” dünyanın sıkıntısını tümüyle anlar. Tanıklar: KuTKB2DLT2
- (Budist metinlerde, Sanskritçe duḥkha) varoluşun acısı: “ed tavar … yoḳ kurug emgek tözlüg” mal mülk boş, acı özlüdür; “emgekte nom bilge bilig” acı hakkındaki öğreti bilgisi; “sansar emkekintin ozḳalıı” sansaranın acısından kurtulmak için; “avış tamu emkekin biltürtüŋüz” Avīci cehenneminin acısını bildirdiniz. Tanıklar: MaitAbhTT2
- Zahmet, emek, güçlük: “telim tapġı erse üküş emgegi” hizmeti çoksa zahmeti de çoktur; “munıŋ emgekin yulġu tapġın bilip” bunun emeğini hizmetini bilip karşılığını vermeli; “alpın emgekin toyın kıltı” güçlükle, zahmetle rahip yaptı. Tanıklar: MaitKB2
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
emgekin, emgegi, TT’deki emkek yazımı vb. biçimler bu maddede toplandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): emgek — yalın hâliyle 183 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- emgeki 14 (KB, Sek, KİP) · ėmgėki 1 (IB)
Çekimli biçimler (33):
emgeki 14
emgekin 13
emgekte 13
emgekke 11
emgekig 11
emgekniŋ 8
emgektin 8
emgekinte 7
emgeklerinte 6
emgeklerke 6
emgeklerig 6
emgekleri 4
emgeke 4
emgekler 3
emgekindin 2
emgeklerte 2
emgeklerintin 2
emkekin 2
emgekimiz 1
emgegi 1
emgekde 1
emgekimizni 1
emgekini 1
emgeklerim 1
emgeklertin 1
emgekemezin 1
emgekintin 1
emgekiŋ 1
emgklerintin 1
emkek 1
emgekni 1
emkekintin 1
ėmgėki 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (14) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
14 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 26/37a3 | … lar saŋa anıŋ içinde kim savaş boldı olar ara yana bulmaslar özleri içinde | emgek | andın kim sen hükm ḳıldıŋ boyun susalar boyun sumaḳ |
| Ku. T. 26/68b2 | … dın] emitseler siziŋ üze bir emitmek irinçü yoḳ siziŋ üze eger bolsa sizke | emgek | yaġmurdın azu bolsa siz iglig kim ḳoḍsa sizler sazlarıŋıznı alıŋlar toluml … |
| Ku. T. 27/20b3 | … arıġ sürüŋler yüzüŋüzke eligleriŋizni andın tilemez taŋrı ḳılsa siziŋ üze | emgek | tarlıḳ ançası bar tileyür kim arıtsa sizlerni tükel ḳılsa niʿmetini siziŋ … |
| Ku. T. 29/64a2 | … yoḳ igligler üze yoḳ anlar üze kim bulmazlar ol kim hezine ḳılsalar tarlıḳ | emgek | ḳaçan eḍgü sansalar taŋrıḳa hem yalavaçıŋa yoḳ eḍgülük ḳılġanlar üze hiç y … |
| Ku. T. 31/36b3 | 2 indürmedimiz seniŋ üze ḳurʾannı | emgek | üçün saŋa |
| Ku. T. 33/6a2 | … se Zeyd andın hacetini cüftlendürdümiz saŋa anı bolmasun tėp müʾmin-–lerḳa | emgek | tarlıḳ oġullanmış oġullarnıŋ cüftleri içinde ḳaçan öteseler olardın haceti … |
| Ku. T. 33/7b3 | 38 Yoḳ peyġamber üze | emgek | azu tarlıḳ anıŋ içre fariza ḳıldı taŋrı aŋar taŋrı sünneti anlar içinde ke … |
| Ku. T. 33/12a1 | … mız olar üze cüftleri içre ol kim erklendi eligleri bolmasun tėp seniŋ üze | emgek | tarlıḳ erür taŋrı örtgen yarlıḳaġan |
| Ku. T. 33/77a1–2 | 35 ... | emgek | hem tegmez bizke anıŋ içre armaḳ |
| Ku. T. 34/62b3 | … 1 yad ḳılġıl ḳulumıznı eyyubnı ançada ündedi iḍisini kim: tegürdi maŋa yek | emgek | birle ḳın birle |
| Ku. T. 37/38a2 | 17 Yoḳ ḳaraġu üze | emgek | azu yoḳ aḫsaḳ üze emgek yoḳ emgek iglig üze kim kim boyun susa taŋrıḳa hem … |
| Ku. T. 37/38a2 | 17 Yoḳ ḳaraġu üze emgek azu yoḳ aḫsaḳ üze | emgek | yoḳ emgek iglig üze kim kim boyun susa taŋrıḳa hem yalavaçıŋa kigrür anı b … |
| Ku. T. 37/38a2 | 17 Yoḳ ḳaraġu üze emgek azu yoḳ aḫsaḳ üze emgek yoḳ | emgek | iglig üze kim kim boyun susa taŋrıḳa hem yalavaçıŋa kigrür anı bustanlarḳa … |
| Ku. T. 37/43b1 | … tlar bilmegey erdiŋiz anlarnı kim erklegey siz olarnı teggey sizke olardın | emgek | biligsizlikin kigrür üçün taŋrı rahmeti içiŋe anı kim tilese eger aḍrılsal … |
Aynı gövdeden maddeler
“emgek” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).