KuT sözlüğü · madde
er isim
Tanım
- Er, erkek; adam, kişi: “bilig bilse ötrü yırar erde ig” (insan) bilgi bilirse hastalık ondan uzaklaşır; “ögü bilmez erke ögüt ögretür” akıl bilmeyene öğüt öğretir; “ḳuş ḳanatın er atın” kuş kanadıyla, er atıyla (yükselir); “bėg ėr yuntıŋaru barmiş” bey adam atına doğru gitmiş. Tanıklar: IBDLTAH
- Asker, savaşçı; yiğit: “süŋüşde tutup on er ıdtım” savaşta tutup on asker gönderdim; “ḳuşu totoḳ birle süŋüşmiş erin ḳop ölürmiş” Kuşu Tutuk ile savaşmış, askerlerini hep öldürmüş; “ḳamuġḳa tusulur kör erdemlig er” erdemli yiğit herkese yarar. Tanıklar: ŞUKB
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
erte/ėrte (sabah) N:erte maddesine, erkeki N:erkek maddesine taşındı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): er — yalın hâliyle 709 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- er 697 (KB, EÇS, DK, AH) · ėr 12 (IB, U)
Çekimli biçimler (12):
Bağlamlar
Bütün geçişler (19) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
19 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 26/12b2 | … ḫilaf bolmaḳlıḳında ıḍıŋlar bir üstüvarnı anıŋ boḍnındın taḳı bir üstüvar | erni | uraġut boḍnındın eger tileseler oŋarmaḳ tevfiḳ bėrür taŋrı ol iki ara ol t … |
| Ku. T. 27/15a1 | … 6 aça tileyürler sėnde ayġıl: taŋrı aça bėrür sizke kelale içinde eger bir | er | helak bolsa yoḳ aŋar ʿayal hem aŋar ḳız ḳadaş aŋar ol kim yarusını ḳoḍsa o … |
| Ku. T. 27/35b1 | 23 aydı iki | er | anlardın kim ḳorḳarlar niᶜmet bėrdi taŋrı ol iki üze: kiriŋler olar üze ḳa … |
| Ku. T. 27/45a3 | 38 Oġrı | er | oġrı uraġut kesiŋler eliglerini yanut ol kim ḳazġandılar ḳın taŋrıdın ol t … |
| Ku. T. 28/31a1 | 155 üdürdi musa boḍnındın yetmiş | erni | biziŋ öḍ urmışımızḳa ḳaçan tuttı erse olarnı yer titremeki aydı: iḍim eger … |
| Ku. T. 28/49b2 | 175 oḳıġıl anlarnıŋ üze ol | er | ḫaberini kim bėrdimiz aŋa belgülerimizni soylup çıḳtı anlardın uḍu bardı a … |
| Ku. T. 28/76a1 | … avaçḳa ḳaçan ündese sizni ol neŋge tirgüzür sizni bilingler ol taŋrı ewrer | erli | köŋülli ara ol aŋar tėrlür sizler |
| Ku. T. 30/69b2 | 76 toḳıdı taŋrı bir mesel iki | er | birle ikide biri aġın ol umas nerse üze ol ḳaçan kim ıḍsa anı keldürmes bi … |
| Ku. T. 31/11b3 | 28 ey harun ḳarındaşı ermez seniŋ ataŋ yawuz | er | hem ermez seniŋ anaŋ yawuz işlig |
| Ku. T. 32/10a2 | … endke ġaflet vaḳti üze ap osallıḳ üze anıŋ boḍnındın buldı anıŋ içinde iki | er | toḳşurlar bu anıŋ ögürindin erür yana bu anıŋ yaġısındın erür feryad tiled … |
| Ku. T. 32/14a2 | 20 keldi bir | er | kend ıraḳındın ėwer azu yügrür aydı: ey musa bütünlükin bu ögür tanşurlar … |
| Ku. T. 33/31b2 | 7 aydılar anlar kim tandılar: nek yolçılayın mu sizni | er | üze ḫaber bėrür sizke ḳaçan tarılsa siz munça teŋlik tarılmaḳ sizler yaŋı … |
| Ku. T. 33/57a1 | 43 ḳaçan oḳınsa olar üze nişanlarımız belgülüg ayġaylar: ermez bu meger | er | turur tileyür kim ewürse sizlerni andın kim tapnur erdi atalarıŋız. aydıla … |
| Ku. T. 34/96b3 | 29 Urdı taŋrı bir mesel bir | er | anıŋ içre ortaḳlar .. |
| Ku. T. 35/38b1 | 28 aydı müʾmin | er | firʿavn alidin kizleyür imanını: öldrür mü sizler erni aysa: meniŋ iḍim ta … |
| Ku. T. 35/38b1 | 28 aydı müʾmin er firʿavn alidin kizleyür imanını: öldrür mü sizler | erni | aysa: meniŋ iḍim taŋrı bütünlükin keldürdi sizke nişanlarnı belgülüg iḍiŋi … |
| Ku. T. 36/49a3 | 31 aydılar: nelük ıḍılmadı bu ḳurʾan | er | üze iki ildin uluġ |
| Ku. T. 36/59a2–3 | 52 azu men yaḫşı ermez mü men bu | erdin | ol kim ol ḫ˅ar turur yana belgülüg söz ayumas |
| Ku. T. 38/14b1 | … t tutarlar kim ḫilaf ḳılsa taŋrıḳa yime yalavaçıŋa neçeme bolsalar ataları | er | oġlanları azu ḳadaşları azu uġuşları olar bitidi taŋrı köŋülleri içinde im … |