İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

ėtig isim

64 geçiş 15 biçim 7 eser KBMaitKuTSekManUShoR Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Süs, bezek, takı: “tuttı musa ḳavmi … altun birle ėtiglerindin bir buzaġu” Musa’nın kavmi takılarından bir buzağı edindi; “tükel türlüg etigin bitilmiş boltı” her türlü süsle yazılmış oldu; “aşnuça qop étigke … bodistv bezegü” önce her türlü süsle bodisatvayı bezemek; “vayturi erdni üzeki itigi yaratıġı” (Mait) lacivert taşı üzerindeki süsü, bezeği; “ne törlüg itig yaratıġ bar erser” (Sek) ne türlü yapı, düzen varsa. Tanıklar: SekMaitManShoRKuT
  2. Hazırlık, azık, donanım (KB): “saŋa barġu erse itingil itig” gideceksen hazırlığını yap; “ölürin bilip ḳılmış özke itig” öleceğini bilip kendine hazırlık yapmış; “yarın bolġu işke bu kün it itig” yarın olacak iş için bugün hazırlık yap; “eşitti bu çawıġ itindi itig” bu haberi işitince hazırlığını yaptı. Tanıklar: KB4
  3. Düzen, hile: “tėriŋler öz ėtigleriŋizni” düzenlerinizi, hilelerinizi toplayın. Tanıklar: KuT
  4. (KB’de) örtü, kapak (?): “tişi aşlı et ol küḍezgü etig” kadın yemeklik ettir, örtüsünü korumak gerek. Tanıklar: KB

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

KB ve Mait’teki itig yazımı da bu maddede.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ėtig — yalın hâliyle 6 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • ėtig 4 (KuT) · etig 2 (KB)

Çekimli biçimler (13):

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 28/26a1 148 Tuttı musa ḳavmi anda kiḍin altun birle ėtiglerindin bir buzaġu kewdelig aŋar ünlüg körmezler mü ol sözlemez olarḳa köndürmez o …
Ku. T. 29/35a2 46 eger tileseler çıḳmaḳnı anutġatılar aŋar ėtig ançası bar taplamaz taŋrı olarnıŋ ḳopup çıḳmaḳlarını dereŋ ḳıldı olarḳa ay …
Ku. T. 30/36a3 … ferman tutuġlı ḳıldı teŋizni yėse sizler andın yaş et çıḳarsa sizler andın ėtig keḍer sizler anı körgey sizler kemini keligli tartıġlı anıŋ içinde tilese …
Ku. T. 31/52a3 60 yüz ewürdi bu kafir tėrdi yawuz ėtigi / hilesi yana keldi
Ku. T. 31/53b3 64 tėriŋler öz ėtigleriŋizni yana keliŋler safḳa çın-oḳ ḳurtuldı bu kün kim üstün kelse
Ku. T. 31/55a3 … lgiŋde turur siŋürsün anı kim ḳıldılar bütünlükin anı kim ḳıldılar cadunıŋ ėtigi / alı ḳurtulmaz cadu ḳayu yerde kim kelse
Ku. T. 33/72a2 … içmeki bu açıġ şur turur ḳamuġdın yėyür siz etni taze taḳı çıḳarur sizler ėtigler keḍer sizler anı körgey sen kemini anıŋ içre yarġanlar suwnı tilemek üçün …
Ku. T. 34/76a1–2 86 ayġıl: tilemez men sizdin anıŋ üze ter--din ermez men ėtig ėtgenlerdin
Ku. T. 36/51b2 35 yime ėtig gevher yinçü ornatıġlıġ ermez ol barça meger yaḳın tiriglik yawuḳraḳ turur …

Aynı gövdeden maddeler

“etig” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).