KB sözlüğü · madde
aş isim
Tanım
- Yemek, aş, yiyecek: “aş içgü” yiyecek içecek; “yėgü aş” yiyecek; “biligligke bilgi tükel ton aş ol” bilgili için bilgi hem giysi hem yemektir; “yigüm arpa aş” yemeğim arpa aşı; “aşın taturġan” yemeğini tattıran. Tanıklar: SekMaitManKuTKB3DLT
- (Budist) besin: “nomluġ aş” öğreti besini; “kir tapçalıġ aşıġ üklitdeçi” kirli besini artıran. Tanıklar: MaitShoR2
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): aş — yalın hâliyle 122 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- aşıġ 21 (KB, ShoR, DLT, Abh) · aşıg 1 (Mait)
- aşḳa 21 (KB, ShoR) · aşka 6 (EÇS, Man, Mait)
Çekimli biçimler (15):
Bağlamlar
Bütün geçişler (151) →KB Kutadgu Bilig
151 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 321 | biligligke bilgi tükel ton | aş | ol / biligsiz ḳılınçı yawuz ḳoldaş ol |
| KB 524 | bilişiŋ ne barmu adaş ya ḳadaş / körügli ne barmu yigü içgü | aş | |
| KB 1379 | kişi suḳıŋa birmegil sen işiŋ / vefasız kişike yitürme | aşıŋ | |
| KB 1998 | iwe ḳılmış işler neçe yig bolur / iwe yise | aş | suw neçe ig bolur |
| KB 2318 | aş içgü tuz etmek yaḍar er atı / | aş | içgü turur bu tiriglik otı |
| KB 2424 | negü tir eşitgil kör ilçi bügü / bügü sözlerin bulsa | aş | teg yigü |
| KB 2559 | turup barsa ewke ḫilin ḳoldaşın / özi birle iltse yitürse | aşın | |
| KB 2824 | ayaḳ tirki başlar bu aş başçısı / negü teg kerek ayġıl | aş | işçisi |
| KB 2829 | kişide talusı köni çın kişi / öḍürgü aŋar birgü | aş | suw işi |
| KB 2845 | arıġ boldı begler tadusı özi / arıġ bolmasa | aş | ḳaçan yir ḳozı |
| KB 2847 | közi suḳ kişi aşḳa suḳluḳ ḳılur / elig tegrür | aşḳa | aşıġ artatur |
| KB 2858 | yıraḳ tutġu | aşta | arıġsız kişi / arıġsız kişiniŋ arıġsız işi |
| KB 2878 | kirip ötrü tirki ayaḳ başlasa / anıŋdın begi | aş | siziksiz yise |
| KB 2924 | ḳarın açmış erke yüzi körse | aş | / usup suwsamışḳa körüp ḳanġusuz |
| KB 3766 | özüŋ toḍmaġınça maŋa tegmez | aş | / mini toḍrur öŋdün özi yimez aş |
| KB 4128 | ḳalı | aşḳa | begler oḳısa sini / edeb birle aş yi keḍ ögren munı |
| KB 4131 | biçek tartma anda süŋük kemdime / | aşıġ | tartmaġıl sen kişig ündeme |
| KB 4330 | olarḳa yime ök ḳatıl ay ḳaḍaş / birü tur olarḳa yigü içgü | aş | |
| KB 4417 | ḳamuġ teprenigli tözü yir öŋi / yorıġlı | aşı | ol uçuġlı meŋi |
| KB 4571 | neteg barġu | aşḳa | neteg yigü aş / oḳısa negü teg oḳıġu adaş |
| KB 4575 | olarda birisi küḍenke | aş | ol / ya sünnet aşı ya toġursa oġul |
| KB 4578 | bularda ḳayu erse | aş | suw yigü / anı teŋle barġu azu barmaġu |
| KB 4581 | yaḳın ḳoşnı aşnı | aş | itse saŋa / azu teŋrilik iş oḳısa toŋa |
| KB 4584 | apaŋ munda taştın bolur erse | aş | / aŋar barmasa yig köŋül bolġa baş |
| KB 4594 | ḳayu türlüg aşḳa barır erse sen / edeb birle | aş | yi bilir erse sen |
| KB 4601 | yigü alsa tişle uşaḳ tançula / isig | aşnı | örme sen aġzıŋ bile |
| KB 4613 | aşıġ | teŋleyü yi yime aş üküş / maŋa mundaġ aydı uḳuşluġ küsüş | |
| KB 4614 | üküş yiglilerniŋ aşı yig bolur / | aşı | yig kişi tutçı iglig bolur |
| KB 4645 | ayaḳ tirki ew barḳ arıġ tut töşek / töşegil | aş | içgü yime keḍer kerek |
| KB 4649 | adaşıġ ḳadaşıġ yıraḳ ya yaḳın / tözüg | aşḳa | ünde küḍezgil ḫaḳın |
| KB 4655 | yigü bolsa içgü anuḳ bolmasa / aġu boldı saḳın ol | aşnı | yise |
| KB 4660 | aş | içgü yiseler nuḳul ur yimiş / ḳuruġ öl yimiş ur bir ança simiş | |
| KB 4664 | biregü barır aḳa ündeseler / | aş | içgü içer yir negü birseler |
| KB 4666 | taḳı bir kişi körse aşḳa barır / aşın yir anı yandru | aşḳa | oḳır |
| KB 4671 | kerek | aşḳa | barġıl kerek barmaġıl / boġuz tıḍ aş az yi esenin tiril |
| KB 4765 | tonum ḳoy yüŋi tap yigüm arpa | aş | / tükel boldı dünya maŋa ay ḳadaş |
| KB 5301 | aş | az yi ay ilig üküş ḳıl tapuġ / söz az sözle ögren sen erdem ḳamuġ | |
| KB 5456 | yana ayḍı ilig ay ögdülmişim / açıḳ bolḍı emdi maŋa yir | aşım | |
| KB 6117 | bu dünya | aş | ol bir bu aş yigliniŋ / atını sen ök ay şatım yoḳ meniŋ |
| KB 6371 | egin bütse boġzın toḍursa | aşın | / ḳılur teŋri tapġı iter ol işin |