KB sözlüğü · madde
aġız isim
Tanım
- Ağız: “aġızları birle ayurlar” ağızlarıyla söylerler; “aġız aġrıġ igig” ağız ağrısı hastalığı; “ḳızıl aġzı ḳan teg” kırmızı ağzı kan gibi; “aġızlarıntın ört yalın öner” ağızlarından alev çıkar. Tanıklar: MaitUKB
- “aġız til” ağız ve dil, söz: “aġız til bezeki köni söz turur” ağzın, dilin süsü doğru sözdür. Tanıklar: AH2
- “adı ködrülmiş altun aġızın” Yüce Buda’nın altın ağzıyla (söylenmiş söz). Tanıklar: Abh
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): aġız — yalın hâliyle 10 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- aġız 9 (KB, TT, AH, U) · agız 1 (Man)
- aġzı 3 (KB, DLT) · agzı 2 (IB)
- agzın 2 (Mait) · aġzın 2 (Huast, DLT)
Çekimli biçimler (18):
Bağlamlar
Bütün geçişler (11) →KB Kutadgu Bilig
11 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 76 | ünin ötti keklik küler ḳatġura / ḳızıl | aġzı | ḳan teg ḳaşı ḳap ḳara |
| KB 1431 | negü kelse tapla kör eḍgü isiz / boyun bir ḳazaḳa köni tut | aġız | |
| KB 2497 | yol | aġzında | erse kişi başlaġu / törüsin toḳusın yazım ḳılmaġu |
| KB 2684 | bu | aġzıŋ | misali üŋür sanı teg / sözüŋ çıḳsa andın sehar tanı teg |
| KB 2686 | aġızdın | ara ot ara suw çıḳar / birisi itigli birisi yıḳar | |
| KB 2687 | küyer ot teg ol bu kereksiz sözüŋ / | aġızdın | çıḳarmaġu küygey özüŋ |
| KB 2893 | boġuzuġ küḍezse başıŋa asıġ / aşıġ az yise bu | aġızḳa | tatıġ |
| KB 3481 | köŋülde negü erse arzu tilek / | aġız | açsa barça tilin sözde ol |
| KB 4367 | uḍısa bu yalŋuḳ tüşer ök bu tüş / yora bilse terkin kelir | aġzı | tuş |
| KB 4601 | yigü alsa tişle uşaḳ tançula / isig aşnı örme sen | aġzıŋ | bile |
| KB 6085 | saŋa ḳaç | aġız | söz özüm sözleyin / unıtma anı sen meniŋde kiḍin |