İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

aġız isim

41 geçiş 20 biçim 13 eser KBMaitKuTTTDLTIBManAH Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Ağız: “aġızları birle ayurlar” ağızlarıyla söylerler; “aġız aġrıġ igig” ağız ağrısı hastalığı; “ḳızıl aġzı ḳan teg” kırmızı ağzı kan gibi; “aġızlarıntın ört yalın öner” ağızlarından alev çıkar. Tanıklar: MaitUKB
  2. “aġız til” ağız ve dil, söz: “aġız til bezeki köni söz turur” ağzın, dilin süsü doğru sözdür. Tanıklar: AH2
  3. “adı ködrülmiş altun aġızın” Yüce Buda’nın altın ağzıyla (söylenmiş söz). Tanıklar: Abh

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): aġız — yalın hâliyle 10 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • aġız 9 (KB, TT, AH, U) · agız 1 (Man)
  • aġzı 3 (KB, DLT) · agzı 2 (IB)
  • agzın 2 (Mait) · aġzın 2 (Huast, DLT)

Çekimli biçimler (18):

KB Kutadgu Bilig

11 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 76 ünin ötti keklik küler ḳatġura / ḳızıl aġzı ḳan teg ḳaşı ḳap ḳara
KB 1431 negü kelse tapla kör eḍgü isiz / boyun bir ḳazaḳa köni tut aġız
KB 2497 yol aġzında erse kişi başlaġu / törüsin toḳusın yazım ḳılmaġu
KB 2684 bu aġzıŋ misali üŋür sanı teg / sözüŋ çıḳsa andın sehar tanı teg
KB 2686 aġızdın ara ot ara suw çıḳar / birisi itigli birisi yıḳar
KB 2687 küyer ot teg ol bu kereksiz sözüŋ / aġızdın çıḳarmaġu küygey özüŋ
KB 2893 boġuzuġ küḍezse başıŋa asıġ / aşıġ az yise bu aġızḳa tatıġ
KB 3481 köŋülde negü erse arzu tilek / aġız açsa barça tilin sözde ol
KB 4367 uḍısa bu yalŋuḳ tüşer ök bu tüş / yora bilse terkin kelir aġzı tuş
KB 4601 yigü alsa tişle uşaḳ tançula / isig aşnı örme sen aġzıŋ bile
KB 6085 saŋa ḳaç aġız söz özüm sözleyin / unıtma anı sen meniŋde kiḍin