KB sözlüğü · madde
biti- fiil
Tanım
- Yazmak: “bitig bitidim” yazıt yazdım; “yolluġ tėgin bitidim” (ben) Yolluğ Tegin yazdım; “bitidim kitabnı mėva‘iz mėsėl” kitabı öğütler ve örneklerle yazdım; “bitise ḳalır söz” yazılırsa söz kalır; “unıtma bu sözler, köŋülke biti” bu sözleri unutma, gönle yaz; “ilig me bitisü öz elgin bitig” hükümdar da mektubu kendi eliyle yazsın; “brḫmi atlaġ ujak bitėp” Brahmi adlı yazı yazıp; “eger biz bitise-miz olar üze” eğer onlara (farz olarak) yazsaydık; “her-ayine bitir-miz anı kim aytur” söylediğini elbette yazacağız. Tanıklar: KÇKTBKŞUMaitKuT2KB4AH
Maniheist metindeki “tonnuŋ biti” örneğinde biti ‘bit (böcek)’ anlamındadır.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): biti- — yalın hâliyle 17 kez
Çekimli biçimler (29):
Bağlamlar
Bütün geçişler (61) →KB Kutadgu Bilig
61 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 114 | neçe tirse dünya tüker alḳınur / | bitise | ḳalır söz ajun tezginür |
| KB 258 | ölürin bilip ḳılmış özke itig / | bitip | ḳoḍmış atın tirigke bitig |
| KB 351 | sözüm sözledim men | bitidim | bitig / sunup iki ajunnı tutġu elig |
| KB 1341 | saŋa sözledim söz ḳumaru atı / unıtma bu sözler köŋülke | biti | |
| KB 1342 | XXIII. AY TOLDI KÜN TOĠDI İLİGKE ḲUMARU BİTİG BİTİMİŞİN AYUR / / | bitigü | bile ḳoldı ḳaġıd tetig / bayat atı birle bitidi bitig |
| KB 1342 | … BİTİG BİTİMİŞİN AYUR / / bitigü bile ḳoldı ḳaġıd tetig / bayat atı birle | bitidi | bitig |
| KB 1356 | munu emdi artuḳ baġırsaḳlıḳın / | bitip | ḳoḍtum öt saw ḳumaru oḳın |
| KB 1470 | munu söz | bitip | ḳoḍtum emdi çını / unıtma bu sözni unıtma mini |
| KB 1722 | aça aḍra tuttı ḳamuġ işlerin / saḳışlıġ | bitip | ḳoḍtı barça barın |
| KB 2223 | bitig birle yalŋuḳ | bitir | bilmişin / bitise bilür er negü ḳılmışın |
| KB 2226 | bitip | ḳoḍmasa erdi bilge bitig / saḳışḳa negü erdi al yaŋ itig | |
| KB 2228 | ferişte | bitir | ḳul negü ḳılmışın / iḍi ötrü aydur yarın ol işin |
| KB 2236 | közi toḳ oḍuġ saḳ | bitigli | işig / aḍırġan yaraġlıġ yaraġsız kişig |
| KB 2482 | tükel bilse erdem | bitise | bitig / ḳamuġ işke bilgin bu ḳılsa itig |
| KB 2636 | ḳamuġ til bilir erse açsa tilig / ḳamuġ ḫatnı bilse | bitise | elig |
| KB 2671 | bitigçi negü teg kerek ay tetig / aŋar beg ınanıp bititse | bitip | |
| KB 2698 | bitimedi | erse bitigli bitig / negü bilgey erdiŋ bu hikmet bilig | |
| KB 2698 | bitimedi erse | bitigli | bitig / negü bilgey erdiŋ bu hikmet bilig |
| KB 2725 | suḳ erse bitigçi bilig artatur / | bitir | umdu birle bitig artatur |
| KB 2775 | yıl ay öḍ | bitise | küni belgülüg / açuḳluġ aḍırtlıġ sanı belgülüg |
| KB 2778 | bitigsiz işig bek tutumaz köŋül / köŋülke ışanma | biti | ay oġul |
| KB 2941 | negü tir eşitgil öge buyruḳı / unıtma munı sen | biti | hem oḳı |
| KB 3178 | ilig me | bitisü | öz elgin bitig / oḳısu ilig yarlıġın ol tetig |
| KB 3186 | saŋa barġu erse itingil itig / munu men özümdin | bitiyin | bitig |
| KB 3187 | XXXIX. KÜN TOĠDI İLİG OḌĠURMIŞḲA BİTİG | BİTİP | IḌMIŞIN AYUR / / devat ḳoldı kaġıd bitidi bitig / bitig birle itti işiŋe … |
| KB 3189 | ayur men | bitidim | bayatım atı / bu at ol ḳamuġ türlüg igke otı |
| KB 3197 | iligdin selam köŋül aytu bitig / | bitidim | esenlik üze ay tetig |
| KB 3710 | bitig ıḍtı ilig öz elgin | bitip | / özüŋ barmasa sen bitig bir itip |
| KB 3712 | tilin sözlegil hem | bitigil | bitig / iligke yanayın ay bilge tetig |
| KB 3713 | … MIŞ İLİGKE BİTİG BİTİP IḌMIŞIN AYUR / / yanut birdi oḍġurmış aydı bitig / | bitiyin | kör ança ay bilge tetig |
| KB 3731 | iligke ḍu‘açı | bitidim | bitig / selamin esenlik üze ay tetig |
| KB 3822 | bitidiŋ | bitigke yanutı bitig / maŋa bir bireyin ay bilge tetig | |
| KB 3889 | yana oḳ negü teg | bitiyin | bitig / bitig ornıŋa sen bitig sen tetig |
| KB 3893 | İLİG CEVABI ÖGDÜLMİŞKE / / ilig aydı arzuŋ bu erse ḳalı / bitig me | bitiyin | açıp söz yolı |
| KB 3894 | bitig me | bitiyin | munuḳı sözün / bitigke ışanma ḳatıġlan özün |
| KB 3908 | köŋül aytu ıḍtım | bitidim | bitig / negü teg erür sen ay bilge tetig |
| KB 3911 | bitigke yanut söz | bitimiş | özüŋ / tilin me ḳadaşıŋ tegürdi sözüŋ |
| KB 5929 | körü barsa yaşı | bitimiş | bitig / unıtma bu sözni ay köŋli tetig |
| KB 6495 | yıl altmış iki erdi tört yüz bile / | bitiyü | tükettim bu söz ülgüle |
| KB 6505 | tilim sözledi söz | bitidi | elig / ölür bu elig til ay ḳılḳı silig |
Aynı gövdeden maddeler
“biti” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).