Tanım
- Süs, bezek, takı: “tuttı musa ḳavmi … altun birle ėtiglerindin bir buzaġu” Musa’nın kavmi takılarından bir buzağı edindi; “tükel türlüg etigin bitilmiş boltı” her türlü süsle yazılmış oldu; “aşnuça qop étigke … bodistv bezegü” önce her türlü süsle bodisatvayı bezemek; “vayturi erdni üzeki itigi yaratıġı” (Mait) lacivert taşı üzerindeki süsü, bezeği; “ne törlüg itig yaratıġ bar erser” (Sek) ne türlü yapı, düzen varsa. Tanıklar: SekMaitManShoRKuT
- Hazırlık, azık, donanım (KB): “saŋa barġu erse itingil itig” gideceksen hazırlığını yap; “ölürin bilip ḳılmış özke itig” öleceğini bilip kendine hazırlık yapmış; “yarın bolġu işke bu kün it itig” yarın olacak iş için bugün hazırlık yap; “eşitti bu çawıġ itindi itig” bu haberi işitince hazırlığını yaptı. Tanıklar: KB4
- Düzen, hile: “tėriŋler öz ėtigleriŋizni” düzenlerinizi, hilelerinizi toplayın. Tanıklar: KuT
- (KB’de) örtü, kapak (?): “tişi aşlı et ol küḍezgü etig” kadın yemeklik ettir, örtüsünü korumak gerek. Tanıklar: KB
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
KB ve Mait’teki itig yazımı da bu maddede.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ėtig — yalın hâliyle 6 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ėtig 4 (KuT) · etig 2 (KB)
Çekimli biçimler (13):
Bağlamlar
Bütün geçişler (40) →KB Kutadgu Bilig
40 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 258 | ölürin bilip ḳılmış özke | itig | / bitip ḳoḍmış atın tirigke bitig |
| KB 297 | uḳuşḳa turur bu aġırlıḳ | itig | / uḳuşsuz kişi bir awuçça tetig |
| KB 462 | … LMİŞİN AYUR / / bir ay toldı atlıġ er erdi tetig / eşitti bu çawıġ itindi | itig | |
| KB 475 | öziŋe kerekin itindi | itig | / iligke yüz urdı bu bilge tetig |
| KB 483 | taḳı bir saw altun kerek ay tetig / anı işletip itse özke | itig | |
| KB 777 | adınsıġ körür men bu kün ḳılḳ | itig | / aŋar eymenür men ay bilge tetig |
| KB 1183 | ḳamuġ neŋke hile | itig | çare bar / meger bu ölümke ölüm ḫilesiz |
| KB 1188 | negü erse barmu ölümke | itig | / anı utru tutġıl ay bilge tetig |
| KB 1221 | oġulluġ ata bolsa bilge tetig / ḳısa tutġu tutçı emi bu | itig | |
| KB 1971 | biliglig uḳuşluġ kerek beg tetig / anın ḳılsa ötrü igiŋe | itig | |
| KB 2167 | negütir eşitgil biliglig tetig / biliglig tetig bilgi ilke | itig | |
| KB 2226 | bitip ḳoḍmasa erdi bilge bitig / saḳışḳa negü erdi al yaŋ | itig | |
| KB 2482 | tükel bilse erdem bitise bitig / ḳamuġ işke bilgin bu ḳılsa | itig | |
| KB 2702 | iḍi keḍ kereklig turur bu bitig / bitig birle begler iter il | itig | |
| KB 2761 | baġırsaḳ kerek hem oḍuġ saḳ tetig / tetiglik bile er ḳılur miŋ | itig | |
| KB 2780 | bilir bolsa tegme bu türlüg bitig / anın saḳlasa ötrü ḳılsa | itig | |
| KB 2958 | eŋ aşnu yigü içgü birgü kerek / tapınġu | itiglerin | itgü kerek |
| KB 3144 | telim bolsa ilde tusulur tetig / begig inçke tegrür ḳılur bu | itig | |
| KB 3154 | negü teg ḳılur sen bu işke | itig | / maŋa yaḳru bir sen anı ay tetig |
| KB 3186 | saŋa barġu erse itingil | itig | / munu men özümdin bitiyin bitig |
| KB 3187 | … IḌMIŞIN AYUR / / devat ḳoldı kaġıd bitidi bitig / bitig birle itti işiŋe | itig | |
| KB 3788 | keçer kün içinde kerekiŋ alın / köçütçi kelirke | itigin | ḳılın |
| KB 3892 | tanıġlı kişike tanuḳ ol bitig / tanuḳ bolsa hile yorımaz | itig | |
| KB 3945 | tileki ne erse bu yirke kelip / anı men bireyin | itigin | ḳılıp |
| KB 4010 | bu il kün | itigi | bu begler işi / törü hem toḳu birle itti kişi |
| KB 4459 | bu dünya | itigi | bulardın turur / ajunda taŋ işler bulardın törür |
| KB 4519 | tişi aşlı et ol küḍezgü | etig | / yıḍır et küḍezmese bolmaz itig |
| KB 4519 | tişi aşlı et ol küḍezgü etig / yıḍır et küḍezmese bolmaz | itig | |
| KB 4643 | öz inçlik tilese ereji uzun / til atlıġ | etig | yi tiril ay tüzün |
| KB 4948 | yalalwaçḳa bütse bitig ne kerek / bütünlük bulunsa | itig | ne kerek |
| KB 4951 | nerek munça sözke bitig ya | itig | / bütün sen bitig sen maŋa ay tetig |
| KB 5162 | keçer kün içinde kerekiŋ alın / keçürgey sini öḍ | itigiŋ | ḳılın |
| KB 5338 | bu dünya | itig | ig bu tirki sapı / yorıġlı bu yalŋuḳ neçe yir anı |
| KB 5638 | tiriglik uçuḳtı yaġudı ölüm / ölümke | itig | yoḳ ya ötgü yolum |
| KB 5698 | itingü kerek men yarınḳı | itig | / itilse yarınḳı işim ay tetig |
| KB 5702 | yarın bolġu işke bu kün it | itig | / manga mundaġ aydı biliglig tetig |
| KB 5703 | bu kün it usanma bu tapġun işig / bu kün itse itlür yarınḳı | itig | |
| KB 6091 | ölümüg unıtma | itigiŋ | ḳılın / özüŋni unıtma tüp aslıŋ bilin |
| KB 6205 | ḳamuġda ḳatıġraḳ firaḳ bu ölüm / ölümke | itig | yoḳ ya tutmaz tolum |
| KB 6291 | biziŋe anunmış turur bu ölüm / ölümke | itig | yoḳ azu berk tolum |
Aynı gövdeden maddeler
“etig” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).