İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

isig sıfat

Tanım

  1. Sıcak; (isim) sıcaklık: “isig aşnı örme sen aġzıŋ bile” sıcak yemeği ağzınla üfleme; “çıḳmaŋlar isig içinde” sıcakta (sefere) çıkmayın; “tamuġ otı keḍ isig” cehennem ateşi daha sıcaktır; “köŋlekler kim küḍezür sizlerni isigdin” sizi sıcaktan koruyan gömlekler; “uluġ isig uluġ tumluġ” büyük sıcak, büyük soğuk. Tanıklar: ShoRKuT3KB
  2. Sıcak, içten, sevecen: “isig sözledi söz tilin yaḳşı kör” diliyle sıcak, güzel söz söyledi; “küler yüz isig söz” güler yüz, sıcak söz; “isig yüzüŋüzen körügseyür biz” sevecen yüzünüzü görmek isteriz; “içimiz isig saŋun” (IB) sevgili ağabeyimiz General. Tanıklar: IBManKB2
  3. “isig öz” can, hayat: “isig özin satag yulug bėrip” canını fidye olarak verip; “isig amraḳ özümüzni” sevgili canımızı; “ėsig özüg ḳundaçılar” can isteyenler (kötü ruhlar). Tanıklar: MaitUShoRTövbe

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

ėsig yazımı da bu maddede.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): isig — yalın hâliyle 52 kez

Çekimli biçimler (6):

KB Kutadgu Bilig

24 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 522 körü aldı ḫacib orun birdi tör / isig sözledi söz tilin yaḳşı kör
KB 829 üçünçi bu kün toġsa yirke isig / çiçek yazlur anda tümen miŋ tüsig
KB 1854 isig yüzlüg ol kör ḳamuġḳa sewüg / kişilerke andın asıġlar ülüg
KB 1918 ÖGDÜLMİŞ CEVABI İLİGKE / / yanut birdi ögdülmiş isig ḳutı / özüm yigledüki bu ḳulluḳ atı
KB 2405 isig söz küler yüz bile birgü neŋ / bu üç neŋ kişike bolur eḍgü yaŋ
KB 2408 küler yüz isig söz ille neŋ tawar / boş azad kişiler bu üçke awar
KB 2478 köŋül ḳoḍḳı tutsa bulur ḳut erig / küler yüz isig sözke tirlür tirig
KB 2479 küler yüz isig sözke yalŋuḳ isir / isinse bu yalŋuḳ bolur ḳul esir
KB 2961 isig tumlıġ aç toḳ yaḍaġ hem yalıŋ / ḳılıç baldu oḳ yir ay ilig biliŋ
KB 3183 isig sözlese ḳulḳa begler tilin / unıtmaz anı ḳul tirilse yılın
KB 3395 köŋül oġlaġu ol sınaġı muŋar / isigke erir terk soġuḳḳa toŋar
KB 3726 isig tumlıġıġ hem ḳuruġ ya ölüg / yaraşturdı ḫalḳḳa tegürdi ülüg
KB 4601 yigü alsa tişle uşaḳ tançula / isig aşnı örme sen aġzıŋ bile
KB 4620 kişi men tigüçi apa oġlanı / isig tumlıġıġ bilgü aḍra anı
KB 4622 isig artsa terkin soġıḳ iç üze / soġıḳ artar erse isigin tüze
KB 4622 isig artsa terkin soġıḳ iç üze / soġıḳ artar erse isigin tüze
KB 4624 yaşıŋ ḳırḳta keçse kün ay erse küz / isig neŋ bile sen özüŋ tab‘ı tüz
KB 4625 yaşıŋ erse altmış öḍüŋ erse ḳış / isig işke tutġıl soġıḳ ḳılma iş
KB 4626 ḳuruġ tumlıġ artsa isig öl anut / bu iki aŋar ḳılġa ewre yanut
KB 4627 bu öl tumlıġ artsa saŋa ḳılsa yas / isigin ḳuruġun anı yandru bas
KB 4628 taduŋ tumlıġ erse isigin küçe / isig erse tumlıġ yiyü tur içe
KB 4628 taduŋ tumlıġ erse isigin küçe / isig erse tumlıġ yiyü tur içe
KB 6014 küçenmiş bolur kör anıŋ balġamı / isig neŋ yitürgü içürgü emi
KB 6095 küler yüz isig söz ḳılınç eḍgü tut / bolu birge öḍlek kelü birge ḳut