İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

adın sıfat

554 geçiş 29 biçim 17 eser AbhKBKuTMaitUShoRKİPTT Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Başka, diğer, öteki: “bar adın orunta sözlep” başka yerde söyleyip; “adın kişilertin tıdıġ bar” başka kişilerden engel var; “aḍın yol” başka yol. Tanıklar: AbhTT
  2. Başkası, özge kişi; “öz” karşıtı: “adınlarḳa asıġlıġ işig işletiŋiz” başkalarına yararlı iş yapın; “özli adınlınıŋ ḳaraŋġusın” kendisinin ve başkasının karanlığını. Tanıklar: AbhTT
  3. (-DAn, -nIŋdA ile) -den başka, -den gayrı: “seniŋdin aḍınḳa” senden başkasına; “munda aḍın” bundan başka; “yoḳ oŋ anda aḍın” ondan başka çare yok. Tanıklar: AbhKB2DLTAH
  4. “adın öŋi” ayrı, farklı: “adın öŋi öçmeklertin” başka, ayrı sönüşlerden. Tanıklar: Abh2ShoR

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): adın — yalın hâliyle 423 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • adın 258 (Abh, Mait, U, EÇS) · aḍın 164 (KB, KuT, AH, DLT) · ad’ın 1 (Abh)
  • adınḳa 33 (Abh, U) · aḍınḳa 10 (KB, KuT, DLT)
  • adınlarḳa 20 (Abh, U, ShoR) · aḍınlarḳa 1 (KB)
  • adınlar 12 (Abh, ShoR, U) · aḍınlar 4 (AH, KuT, KB)
  • adınlarıġ 4 (Abh, AO) · adınlarıg 1 (Mait)
  • aḍınḳı 3 (KuT) · aḍınkı 1 (KuT)

Çekimli biçimler (26):

DLT DLT’deki Türkçe parçalar

4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
DLT I, 160 Ögreyüki mundaġ oḳ / Munda aḍın tıldaġ oḳ / Atsa ajun uġrap oḳ / Taġlar başı kertilür
DLT I, 45 Körklüg tonuġ özüŋ-ke tatlıġ aşıġ aḍınḳa / Tutġıl ḳonuḳ aġırlıḳ yadsun çawıŋ boḍunḳa
DLT III, 221 Birmiş seniŋ (turur) bil yalŋuḳ tapar ḳarınḳa / Ḳalmış tawar adınnıŋ kirse ḳara orunḳa
DLT I, 508 … p küwezlik ḳılnıp yana ḳuturma / DLT III, 11 Ḳoldaş bile yaraşġıl ḳarşıp adın üdürme / Bek tut yawaş taḳaġu süwlin yazın ederme

Aynı gövdeden maddeler

“adın” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).