DLT sözlüğü · madde
bilge sıfat
Tanım
- Bilge, bilgili, akıllı: “biligsiz otın sen ay bilge ḳuta” ey bilge, bilgisizin derdine sen deva ol; “anıŋ ara bir bilge kişi” onların arasında bilge bir kişi; “bilge tunyuḳuḳ ben özüm” ben kendim Bilge Tunyukuk; “türük bilge ḳaġan” Türk Bilge Kağan; “bilgelerke” bilgelere. Tanıklar: KTBKT2KİPKB
- “bilge bilig” bilgelik (prajñā): “ormaġlıġ bilge biliglig” olgun bilgelikli; “bir bilge biligin kutrulmış” bilgelikle kurtulmuş; “tükel bilge” her şeyi bilen (Buda’nın sanı): “tükel bilge biliglig tŋri tŋrisi burḫan” her şeyi bilen tanrılar tanrısı Buda. Tanıklar: HuastKİPSek3Mait3Abh3ManUSukhShoRKB
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bilge — yalın hâliyle 569 kez
Çekimli biçimler (19):
Bağlamlar
Bütün geçişler (10) →DLT DLT’deki Türkçe parçalar
10 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 3388 | Alp çerigde | bilge | tirigde |
| DLT III, 303 | Bilge | bögü yunçıdı / Ajun anı yançıdı / Erdem eti tınçıdı / Yerke tegip sürtülür | |
| DLT III, 137 | Kölüm ḳomı ḳopsa ḳah tamıġ iter / Körse anı | bilge | kişi sözke büter |
| DLT I, 51 | Alġıl öġüt mendin oġul erdem tile / Boyda uluġ | bilge | bolup bilgiŋ ula |
| DLT III, 440 | Oġlum, saŋa ḳodur men erdem ögüt h.umaru / | Bilge | erig bulup sen baḳḳıl anıŋ taparu |
| DLT I, 428 | Bilge | erig eḍgü tutup sözin işit / Erdemini ögrenipen ışḳa sür-e | |
| DLT III, 155 | Bilge | eren sawların alġıl ögüt / Eḍgü sawıġ eḍlese özke siŋer | |
| DLT I, 419 | … rdunı yinçü saḳınmaŋ / Tozġunı mançu sizinmeŋ / Bulmaduḳ neŋ-ke sewinmeŋ / | Bilgeler | anı yirer |
| DLT III, 158; I, 207 | Tegür meniŋ sawımnı | bilge-leke | ay / Tınur ḳalı atatsâ ḳısraḳ sıpı tay |
| DLT III, 46 | Üs es körüp yügsek ḳalıḳ ḳodı çoḳar / | Bilge | kişi ögüt birip tawraḳ uḳar |
Aynı gövdeden maddeler
“bilge” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).