DLT sözlüğü · madde
er isim
Tanım
- Er, erkek; adam, kişi: “bilig bilse ötrü yırar erde ig” (insan) bilgi bilirse hastalık ondan uzaklaşır; “ögü bilmez erke ögüt ögretür” akıl bilmeyene öğüt öğretir; “ḳuş ḳanatın er atın” kuş kanadıyla, er atıyla (yükselir); “bėg ėr yuntıŋaru barmiş” bey adam atına doğru gitmiş. Tanıklar: IBDLTAH
- Asker, savaşçı; yiğit: “süŋüşde tutup on er ıdtım” savaşta tutup on asker gönderdim; “ḳuşu totoḳ birle süŋüşmiş erin ḳop ölürmiş” Kuşu Tutuk ile savaşmış, askerlerini hep öldürmüş; “ḳamuġḳa tusulur kör erdemlig er” erdemli yiğit herkese yarar. Tanıklar: ŞUKB
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
erte/ėrte (sabah) N:erte maddesine, erkeki N:erkek maddesine taşındı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): er — yalın hâliyle 709 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- er 697 (KB, EÇS, DK, AH) · ėr 12 (IB, U)
Çekimli biçimler (12):
Bağlamlar
Bütün geçişler (11) →DLT DLT’deki Türkçe parçalar
11 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 34 | ḳuş ḳanatın, | er | atın |
| DLT I, 41 | Alp | Er | Toŋa öldi-mü / İsiz ajun ḳaldı-mu / Öḍlek öçin aldı-mu / Erildi yürek yırt … |
| DLT II, 335 | Öḍlek küni tawratur / Yalŋuḳ küçin kewretür / | Erdin | ajun sewritür / Ḳaçsa taḳı ertilür |
| DLT I, 307 | Tanġut süsin üşikledi / Kişi işin elikledi / | Erin | atın belikledi / Bulun bolup başı tıġdı |
| DLT I, 434 | Tünle bile bastımız / Tegme yaŋaḳ bustımız / Kesmelerin keştimiz / Mıŋlaḳ | erin | bıçtımız |
| DLT II, 118 | Tını yeme öçükti / | Eri | atı içikti / işi taḳı çölükti / Sözitı anıŋ kim tutar |
| DLT II, 274 | Tıġraḳlanıp sekirtti / | Erin | atın yügürtti / Bizni ḳamuġ eŋitti / Andaġ süke kim yeter |
| DLT III, 404 | Uḍu barıp soŋdadı / Teŋre turup aŋdıdı / Saçın ḳıra meŋdedi / Arju-layu | er | awar |
| DLT III, 278 | Ḳış yayġaru süwleyür / | Er | at menin tawrayur / İgler yeme sewriyür / Et yin taḳı bekrişür |
| DLT I, 468 | Oġraḳ | eri | tıġraḳ / Yimi anıŋ oġlaḳ / Süti üze saġraḳ / Yiri taḳı aġlaḳ |
| DLT III, 385 | Yaġı erür yalŋuḳuŋ neŋi tawar / Bilig | eri | yaġısın nelik semer |