İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

er isim

682 geçiş 14 biçim 21 eser KBAHKuTMaitAbhIBDLTŞU Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Er, erkek; adam, kişi: “bilig bilse ötrü yırar erde ig” (insan) bilgi bilirse hastalık ondan uzaklaşır; “ögü bilmez erke ögüt ögretür” akıl bilmeyene öğüt öğretir; “ḳuş ḳanatın er atın” kuş kanadıyla, er atıyla (yükselir); “bėg ėr yuntıŋaru barmiş” bey adam atına doğru gitmiş. Tanıklar: IBDLTAH
  2. Asker, savaşçı; yiğit: “süŋüşde tutup on er ıdtım” savaşta tutup on asker gönderdim; “ḳuşu totoḳ birle süŋüşmiş erin ḳop ölürmiş” Kuşu Tutuk ile savaşmış, askerlerini hep öldürmüş; “ḳamuġḳa tusulur kör erdemlig er” erdemli yiğit herkese yarar. Tanıklar: ŞUKB

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

erte/ėrte (sabah) N:erte maddesine, erkeki N:erkek maddesine taşındı.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): er — yalın hâliyle 709 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • er 697 (KB, EÇS, DK, AH) · ėr 12 (IB, U)

Çekimli biçimler (12):

DLT DLT’deki Türkçe parçalar

11 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
DLT I, 34 ḳuş ḳanatın, er atın
DLT I, 41 Alp Er Toŋa öldi-mü / İsiz ajun ḳaldı-mu / Öḍlek öçin aldı-mu / Erildi yürek yırt …
DLT II, 335 Öḍlek küni tawratur / Yalŋuḳ küçin kewretür / Erdin ajun sewritür / Ḳaçsa taḳı ertilür
DLT I, 307 Tanġut süsin üşikledi / Kişi işin elikledi / Erin atın belikledi / Bulun bolup başı tıġdı
DLT I, 434 Tünle bile bastımız / Tegme yaŋaḳ bustımız / Kesmelerin keştimiz / Mıŋlaḳ erin bıçtımız
DLT II, 118 Tını yeme öçükti / Eri atı içikti / işi taḳı çölükti / Sözitı anıŋ kim tutar
DLT II, 274 Tıġraḳlanıp sekirtti / Erin atın yügürtti / Bizni ḳamuġ eŋitti / Andaġ süke kim yeter
DLT III, 404 Uḍu barıp soŋdadı / Teŋre turup aŋdıdı / Saçın ḳıra meŋdedi / Arju-layu er awar
DLT III, 278 Ḳış yayġaru süwleyür / Er at menin tawrayur / İgler yeme sewriyür / Et yin taḳı bekrişür
DLT I, 468 Oġraḳ eri tıġraḳ / Yimi anıŋ oġlaḳ / Süti üze saġraḳ / Yiri taḳı aġlaḳ
DLT III, 385 Yaġı erür yalŋuḳuŋ neŋi tawar / Bilig eri yaġısın nelik semer