KT sözlüğü · madde
bilge sıfat
Tanım
- Bilge, bilgili, akıllı: “biligsiz otın sen ay bilge ḳuta” ey bilge, bilgisizin derdine sen deva ol; “anıŋ ara bir bilge kişi” onların arasında bilge bir kişi; “bilge tunyuḳuḳ ben özüm” ben kendim Bilge Tunyukuk; “türük bilge ḳaġan” Türk Bilge Kağan; “bilgelerke” bilgelere. Tanıklar: KTBKT2KİPKB
- “bilge bilig” bilgelik (prajñā): “ormaġlıġ bilge biliglig” olgun bilgelikli; “bir bilge biligin kutrulmış” bilgelikle kurtulmuş; “tükel bilge” her şeyi bilen (Buda’nın sanı): “tükel bilge biliglig tŋri tŋrisi burḫan” her şeyi bilen tanrılar tanrısı Buda. Tanıklar: HuastKİPSek3Mait3Abh3ManUSukhShoRKB
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bilge — yalın hâliyle 569 kez
Çekimli biçimler (19):
Bağlamlar
Bütün geçişler (9) →KT Kül Tigin Yazıtı
9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KT G 1 | t(e)ŋri t(e)g : t(e)ŋride : bolm(ı)ş : türük : | bilge | : k(a)g(a)n : bu ödke : ol(u)rt(u)m : |
| KT G 6 | (e)dgü : | bilge | : kişig : (e)dgü : (a)lp kişig : yor(ı)tm(a)z : (e)rm(i)ş : |
| KT D 3 | … (a)ra : idi oḳs(u)z : köök : türük : <iti> : (a)nça : ol(u)rur (e)rm(i)ş : | bilge | : ḳ(a)ġ(a)n : (e)rm(i)ş : (a)lp ḳ(a)ġ(a)n (e)rm(i)ş : buyruḳı y(ė)me : bil … |
| KT D 3 | … lge : ḳ(a)ġ(a)n : (e)rm(i)ş : (a)lp ḳ(a)ġ(a)n (e)rm(i)ş : buyruḳı y(ė)me : | bilge | : (e)rm(i)ş (e)r(i)nç : (a)lp (e)rm(ı)ş (e)r(i)nç : b(e)gl(e)ri y(ė)me : b … |
| KT D 23 | türük : bod(u)n : (e)rt(i)n] ökün : kür(e)güŋ(i)n : üçün : iġ(ı)dm(i)ş : | bilge | : ḳ(a)ġ(a)n(ı)ŋ(ı)n : (e)rm(i)ş b(a)rm(ı)ş : |
| KT K 1 | … ül tėġ(ı)n [(a)ltı : ot(u)z] t(e)ŋri t(e)g : t(e)ŋride : bolm(ı)ş : türük. | bilge | ḳ(a)ġ(a)n : bödke: / ol(u)rt(u)m : |
| KT K 4 | … ontuḳda] : kisre : (a)ń(ı)g bil(i)ġ(ı)n : (a)nta ö[yür (e)rm](i)ş : (e)dgü | [bil]ge | : kişig : (e)dgü : (a)lp : kişig : yo[r(ı)tm(a)z] : (e)rm(i)ş : |
| KT K 13 | … ogl(u)m : türġ(ı)ş : ḳ(a)ġ(a)nta : m(a)ḳ(a)r(a)ç : t(a)mġ(a)çı : oġ(u)z : | bilge | : t(a)mġ(a)çı : k(e)lti : ḳıırḳ(ı)z : ḳ(a)ġ(a)nta : t(a)rduş : ın(a)nçu ço … |
| KT B | … i : in(i)m küül tėġ(ı)n [ ] iş(i)g / :küüç(ü)g : birtük : üç(ü)n : türük : | bilge | : ḳ(a)ġ(a)n : [(a)y]uḳı[ŋ]a : in(i)m : küül tėġ(ı)n(i)g : küüz(e)dü : ol(u … |
Aynı gövdeden maddeler
“bilge” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).