İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

bütün sıfat

146 geçiş 4 biçim 7 eser KBKuTAbhAHManTTMait Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Bütün, tam, eksiksiz: “ajun barça bütün” bütün dünya; “bütün ilgü beglik” bütün ülkenin beyliği; “barça etözümüz bütünün katagın turzun” bütün bedenimiz eksiksiz, sağlam dursun; “bitigde bütünrek” yazıda daha yetkin. Tanıklar: KB2
  2. Dürüst, güvenilir, içten: “baġırsaḳ tapuġçı bütün çın kişi” şefkatli hizmetkâr, dürüst, doğru kişi; “bu sözni bütün çın tutar” bu sözü dürüstçe, doğru tutar; “bilgen bütün işlig” (Tanrı) bilen, hikmetle iş gören. Tanıklar: KuTKBAH
  3. (Abhidharma çevirisinde, “büdün”) bütünüyle, tamamen: “abipirayı birle büdün alışsız bėrişsiz bolur” amacıyla bütünüyle uyumlu olur; “burḫanlar birle büdün adırılur” Budalardan tamamen ayrılır. Tanıklar: Abh2

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): bütün — yalın hâliyle 160 kez

Çekimli biçimler (3):

AH Atebetü’l-Hakâyık

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AH 57–58 anıŋ baḫşişindin bulıt uvtanur bu sözni bütün çın tutar duşmanı
AH 321–324 bütün ḳılḳı fi‘lin öte irtegil kėrėm kimde erse anı er tigil yimişsiz yıġaç teg …

Aynı gövdeden maddeler

“bütün” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).