İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

baḳ- fiil

196 geçiş 31 biçim 7 eser KBKuTDLTAHMaitAbhShoR Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Bakmak, göz atmak: “yıraḳ baḳıp ḳara kördim” uzağa bakıp karaltı gördüm; “yer içinde yoruŋlar, baḳıŋlar” yeryüzünde gezin, bakın; “kör baḳın” bak, gör; “tübüŋke baḳın” aslına bak; “ḳıya baḳma” yan bakma; “ḳıya baḳnu tur” sakınarak yan dur (?); “yüziŋe baḳayı” yüzüne bakayım; “baḳıġlı oḳıġlı” bakan ve okuyan; “baḳıġlılarḳa ürüŋ boldı” bakanlara ak göründü. Tanıklar: KuTKB5DLTAH
  2. Dikkat etmek, gözetmek; yönelmek: “ḳatıġlan, taşırtı ḳamuġ işke baḳ” çalış, dışarıdaki bütün işlere bak; “bilge erig bulup sen baḳḳıl anıŋ taparu” bilge bir adam bulup ona yönel; “özüŋke baḳa kör” kendine bakıp gör; “bayat fazlıŋa bir baḳa kör” Tanrı’nın lütfuna bir bak. Tanıklar: KB3DLT

DLT “balıḳ telim baḳa turur” ve ShoR “müyüz baḳa” örneklerindeki baḳa ‘kurbağa’ anlamındadır (baġa maddesine bakınız).

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): baḳ- — yalın hâliyle 11 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • baḳa 61 (KB, DK, KuT, DLT) · baka 49 (EÇS, KB)
  • baḳtı 11 (KB, KuT, DLT) · baktı 1 (KB)

Çekimli biçimler (30):

AH Atebetü’l-Hakâyık

4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AH 77–78 bezedim kitabnı nėvadir sözün baḳıġlı oḳıġlı asıġ alsu tip
AH 97–100 biliglig biriŋe biligsiz miŋin teŋegli teŋedi biligniŋ teŋin baḳa körgil emdi uḳa sınayu ne neŋ bar bilig teg asıġlıġ öŋin
AH 217–220 bu ajun ma körmekke körklüg taşı vėlikin içinde tümen na-ḫoşı baḳıp taş bezekin körüp sen muŋa köŋül bamaḳıŋ bil ḫata‘lar başı
AH 369–372 ne iş utru kelse aŋa keḍ baḳın ol işniŋ öŋini soŋını saḳın sevinç erse kiḍin köŋül tut aŋa ökünç erse and …

Aynı gövdeden maddeler

“bak” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).