AH sözlüğü · madde
biligsiz sıfat
Tanım
- Bilgisiz, cahil: “biligsiz kişi barça iglig bolur” bilgisiz kişi hep hastadır; “bu cahil biligsiz bahasız” bu cahil, bilgisiz, değersiz; “bilgsiz esürse aḍın ne ḳalur” bilgisiz sarhoş olursa geriye ne kalır; “sizler boḍun siler biligsizler” siz cahil bir kavimsiniz; “biligsiz ḳaġan olurmış erinç” bilgisiz kağan tahta oturmuş. Tanıklar: KTKuTKB2AH
- (Budist metinlerde) bilgisizlik (avidyā): “biligsiz bilig öçser tavranmaq öçer” bilgisizlik sönerse oluşumlar söner; “az kılınçlıg övke küvenç biligsiz” tutku, öfke, kibir, bilgisizlik. Tanıklar: MaitShoR
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
U II’deki “bėligsiz” yazımı bu maddede toplandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): biligsiz — yalın hâliyle 120 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- bėligsiz 2 (U) · beligsiz 1 (BK)
Çekimli biçimler (14):
Bağlamlar
Bütün geçişler (10) →AH Atebetü’l-Hakâyık
10 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 85–88 | bahalıġ dinar ol biliglig kişi bu cahil | biligsiz | bahasız bişi biliglig biligsiz ḳaçan teŋ bolur biliglig tişi er cahil er t … |
| AH 85–88 | bahalıġ dinar ol biliglig kişi bu cahil biligsiz bahasız bişi biliglig | biligsiz | ḳaçan teŋ bolur biliglig tişi er cahil er tişi |
| AH 89–92 | süŋekke yilig teg erenke bilig eren körki ‘aḳl ol süŋekniŋ yilig | biligsiz | yiligsiz süŋek teg ḫali yiligsiz süŋekke sunulmaz elig |
| AH 93–96 | bilig bildi boldı eren belgülüg | biligsiz | tirigle yitük körgülüg biliglig er öldi atı ölmedi biligsiz tirig erken at … |
| AH 93–96 | … eren belgülüg biligsiz tirigle yitük körgülüg biliglig er öldi atı ölmedi | biligsiz | tirig erken atı ölüg |
| AH 97–100 | biliglig biriŋe | biligsiz | miŋin teŋegli teŋedi biligniŋ teŋin baḳa körgil emdi uḳa sınayu ne neŋ bar … |
| AH 105–108 | … lig tatġın ay dost biliglig bilür bilig bildürür bil bilig ḳadrini biligni | biligsiz | otun ne ḳılur |
| AH 109–112 | biligsizke | haḳ söz tatıġsız erür aŋar pėnd nasihat asıġsız erür ne türlüg arıġsız arı … | |
| AH 113–116 | … lig kişi kör bilür iş öḍin bilip iter işni ökünmez kiḍin ḳamuġ türlüg işte | biligsiz | oŋı ökünç ol aŋar yoḳ oŋ anda aḍın |
| AH 117–120 | biliglig kereklig sözüg sözleyür kereksiz sözini kömüp kizleyür | biligsiz | ne aysa ayur uḳmadın anın öz tili öz başını yiyür |
Aynı gövdeden maddeler
“biligsiz” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).