Tanım
- Bilgili, bilgin: “biliglig saḳınuḳ, kör, atı beḍük” bilgili, sakıngan, adı yüce; “biligligke ya dost özüŋni ula” ey dost, kendini bilgiliye bağla; “sewünçi bėrür-miz saŋa bir biliglig oġul birle” seni bilgili bir oğulla müjdeliyoruz.
- “bilge biliglig” bilge, bilgelikli: “tükel bilge biliglig tŋri tŋrisi burḫan” her şeyi bilen tanrılar tanrısı Buda; “bilge biliglig şatu tiktiŋiz” bilgelik merdiveni kurdunuz; “bilge biliglig tınlıġlar” bilge canlılar.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): biliglig — yalın hâliyle 253 kez
Çekimli biçimler (6):
Bağlamlar
Bütün geçişler (273) →KB Kutadgu Bilig
147 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 58 | aḳı erdi elgi yüreki teḍük / | biliglig | saḳınuḳ kör atı beḍük |
| KB 470 | uḳuş ḳaḍrini hem uḳuşluġ bilir / bilig satsa bilge | biliglig | alır |
| KB 1951 | uḳuşluġ kerek hem | biliglig | kerek / aḳılıḳ kerek hem siliglik kerek |
| KB 2785 | negü tir eşitgil ay bilge bügü / | biliglig | sözi bolsa aş teg yigü |
| KB 4240 | ne eḍgü bilig bėrdi bilge öge / | biliglig | oḳısa saḳınġa öge |
Abh Abhidharma (Shogaito)
65 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 5–9 | … : esdiramati tėgüçi sav<-ıġ> tavġaç-çasınça yöre söz-leser ormaġ-lıġ bilge | biliglig | tėp yörüg üner惣二万八千偈yumdarsar iki tümen sekiz mıŋ girant-lar ol无念本uu tėm a … |
| Abh.Sho. 465 | dyan paramid bolur bilge | biliglig | yėvig tizig tėptėmiş -i erser. |
| Abh.Sho. 763 | anın adamış ol alḳu türlüg-üg bildeçi bilge | bilig-lig | tŋri -ler-niŋ yalŋuḳ-lar-nıŋ baḫşı-sı tėp. |
| Abh.Sho. 1082–1085 | ançulayu oḳ yme burḫan-lar (-nıŋ) bışrunup buyan-lı bilge | bilig-lig | barmaḳ-lar-ı erser tuyunmaḳ-ḳa töz-i asıġ tusu ḳılġu üçün erür tınlġ-lar-ḳ … |
| Abh.Sho. 1635 | bilge | biliglig | ulatı anıŋ tėrin-i-niŋ ḳuvraġ-ı-nıŋ adı bolur abidarim tėp. |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
22 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.00211–00214 | yėme ök et-özin küzedür atlıg boşġutsuz tınlıg bar ençe yėme tömke | biliglig | erser inçip et-öz--in artuḳ saḳlanu tutar.. |
| Mai.Tek.033.16–18 | kaltı bir oḳşaġu | biliglig | işilerniŋ amraḳ oġulkıyasın kadır bars tutmış bolsar.. |
| Mai.Tek.038.35–36 | ezrua teŋri teg bilge | bilig--lig | bolsarlar |
| Mai.Tek.089.38–48 | … yėr(i-) -nteki teŋrilerke suḳlanġu ... teg boltı yėme yarlıḳançuçı bil(ge) | (biliglig) | teŋrim adan ... -d- ... teŋri (yė)rlerin kodup munt(a) (ke)lgeli yarlı--ka … |
| 2a-21 | [erdi munç]ulayu saḳınu yene alḳu sansar içinteki tınlġlarıġ yrlıḳançuçı | bilig[lig | ḳolın ḳoy]numta [ḳuç]a tutarmn tėp saḳı[nur anıŋ ara] artu-ḳta artuḳ [bėş … |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
17 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 2.2.10.V/4 | … l] örgülükin ’z qad/// tuġmış oronda ajunın [-ta öŋreki] ajunuġ ömek bilge | biliglig | bolur : |
| Sho.Rosia 6.2.2.3 | eşidmek bolmaq [erser] /// 7) /// 既有ΟΟ bilge | biliglig | bolu 8) tüketmiş erip birle yene yorısa[r on ayıġlıġ qılınçıġ] /// 8) /// … |
| Sho.Rosia 7.2 /135–146 | … g 以一杷土断 bir atuḍ topraḳ üz-e 我行 m(e)n yorıdu[ḳ 信智 /// kêrtgünçlügüg] bilge | bilig-lig-ke | bir ikintişin oḫşaştursar 亦住 yme o[lurup /// öŋdün-] ki kênki az ḳy-a sav- … |
| Sho.Rosia 7.2 /308 | bilge | biliglig | yêg adruḳ öz-lüg yaş-lıġ-lar-ta :: |
| Sho.Rosia 8.3 /13 | aşay-ḳa tükel-lig teriŋ/bilge | biligligtınlġ-lar | :: |
AH Atebetü’l-Hakâyık
14 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 81–84 | biligdin urur men sözümke ula | biligligke | ya dost özüŋni ula bilig birle bulnur sa‘adėt yolı bilig bil sa‘adet yolın … |
| AH 85–88 | bahalıġ dinar ol biliglig kişi bu cahil biligsiz bahasız bişi | biliglig | biligsiz ḳaçan teŋ bolur biliglig tişi er cahil er tişi |
| AH 97–100 | biliglig | biriŋe biligsiz miŋin teŋegli teŋedi biligniŋ teŋin baḳa körgil emdi uḳa s … | |
| AH 113–116 | biliglig | kişi kör bilür iş öḍin bilip iter işni ökünmez kiḍin ḳamuġ türlüg işte bil … | |
| AH 125–128 | biliglig sözi pėnd nasihat ėdėb | biligligni | ögdi ‘acėm hėm ‘arab tavarsızḳa bilgi tükenmez tavar nėsėbsızḳa bilgi yiri … |
Sek Sekiz Yükmek
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-11.06 (IIc) | tükel bilge | biliglig | tŋri tŋrisi burḫan vayşali atlġ |
| Jut.Sek.T-1.24 (Ia) | [ ] ḳutsuz ḳovı trs | biliglig | tınlġla[ ]ün köni yol |
| Jut.Sek.T-1.150–151 (IIc) | turḳaru bilge | biliglig | közin adruḳ adruḳ alḳınçsız körkle öŋ körk körür |
| Jut.Sek.T-1.236 (IIc) | bo muntaġ trs --- | biliglig | ayıġ ḳılınçlıġ tınlġlarḳa köni oruḳ |
TT TT I-X
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T III D 2606-46 | bilge | biliglig | şatu tiktiŋiz [.] |
KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KİP 198 | bilge | biliglig | yaruḳuŋuz ḳop ḳamaġ yalaŋuḳlar kögüzin yarutır siz |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 30/26b1 | 53 aydılar: ḳorḳmaġıl biz sewünçi bėrür-miz saŋa bir | biliglig | oġul birle |
Sukh Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II S-3–5 | … ötgürü-ler : ḳaldı yaşın yaltrıḳın teg taḳı tor osuġluġ ḳorḳınçsız : bilge | biliglig | torın tuz:aḳın alḳu buz:mış erür:ler: |