ŞU sözlüğü · madde
beg isim
Tanım
- Bey, soylu, yönetici: “türük begler bodun, bunı eşidiŋ” Türk beyleri, halkı, bunu işitin; “begli bodunlıġ yoŋaşurtuḳin üçün” beylerle halkı birbirine düşürdüğün için; “yir basruḳı taġ, boḍun basruḳı beg” yerin ağırlığı dağ, halkın ağırlığı beydir; “begler begin azıttı” beylerin beyini yanılttı; “tanġut begin yaġıladı” Tangut beyiyle savaştı. Tanıklar: KT2BK2DLT3
- Hükümdar, efendi: “bezendim begim boldı ḫaḳan uluġ” yüce hakan beyim oldu, onurlandım; “özüŋ eḍgü ḳolma, begiŋ eḍgü ḳol” kendi iyiliğini değil, beyinin iyiliğini dile. Tanıklar: KB2
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): beg — yalın hâliyle 254 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- beg 251 (KB, Mait, TT, EÇS) · bėg 2 (IB) · beġ 1 (KB)
Çekimli biçimler (38):
begler 198
begi 91
begke 45
begleri 25
begiŋe 16
begin 13
begim 12
beglerke 10
begig 6
begde 4
begdin 3
begiŋke 3
beglerde 3
beglerig 3
begini 2
begimiz 2
beginde 2
begiŋni 2
begiŋ 2
beginiŋ 2
beglerim 2
beglergü 2
begni 2
beglerin 2
beglerinde 2
begli 2
bege 1
beginge 1
beglerigde 1
beglari 1
beglerimiz 1
beglerimizke 1
begniŋ 1
begtin 1
beġım 1
beġıŋ 1
begnig 1
bėgiŋėrü 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (3) →ŞU Şine Usu Yazıtı
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| ŞU D 10 | yaratıtdım toḳuz oġuz (...) n | beglari | kelti o/u (...) o/uḳ/ḳo/u yėme yaramatm yaġıd[u bėr]miş ürüŋ begig ḳara bu … |
| ŞU D 10 | … ..) n beglari kelti o/u (...) o/uḳ/ḳo/u yėme yaramatm yaġıd[u bėr]miş ürüŋ | begig | ḳara buluḳıg anı olurmış ḳırḳız tapa er ıdmiş siz taşıḳıŋ çikig taşġarıŋ t … |
| ŞU G 14 | … barça …lü kep teze b / G16: .... s.... [ḳara yotu]lḳan -z yügürügme. gr .. | begnig | ban .... r1g1m ... t1g .. -nçig ban itdim bunça bitigig ... bitig [biti]di … |
Aynı gövdeden maddeler
“beg” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).