ŞU sözlüğü · madde
er isim
Tanım
- Er, erkek; adam, kişi: “bilig bilse ötrü yırar erde ig” (insan) bilgi bilirse hastalık ondan uzaklaşır; “ögü bilmez erke ögüt ögretür” akıl bilmeyene öğüt öğretir; “ḳuş ḳanatın er atın” kuş kanadıyla, er atıyla (yükselir); “bėg ėr yuntıŋaru barmiş” bey adam atına doğru gitmiş. Tanıklar: IBDLTAH
- Asker, savaşçı; yiğit: “süŋüşde tutup on er ıdtım” savaşta tutup on asker gönderdim; “ḳuşu totoḳ birle süŋüşmiş erin ḳop ölürmiş” Kuşu Tutuk ile savaşmış, askerlerini hep öldürmüş; “ḳamuġḳa tusulur kör erdemlig er” erdemli yiğit herkese yarar. Tanıklar: ŞUKB
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
erte/ėrte (sabah) N:erte maddesine, erkeki N:erkek maddesine taşındı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): er — yalın hâliyle 709 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- er 697 (KB, EÇS, DK, AH) · ėr 12 (IB, U)
Çekimli biçimler (12):
Bağlamlar
Bütün geçişler (10) →ŞU Şine Usu Yazıtı
10 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| ŞU D 4 | … ḳıltım üküşi seleŋe ḳudı bardı ben seleŋe ḳaça udu yondim süŋüşde tutup on | er | ı<d>tım |
| ŞU D 6 | yelme | eri | kelti yaġı [kelü]r tėdi yaġın başı yorıyu kelti sekizinç ay ėki yaŋıḳa çıġ … |
| ŞU D 10 | … e yaramatm yaġıd[u bėr]miş ürüŋ begig ḳara buluḳıg anı olurmış ḳırḳız tapa | er | ıdmiş siz taşıḳıŋ çikig taşġarıŋ tėmiş men taşıḳayın tėmiş kör budḳal ıda … |
| ŞU D 12 | (...) ab barḳınt[a] ermiş yelmesin iş ycriŋerü “ idmiş yelmesin meniŋ | er | anta basmış / nı tutmış ḳanıŋa |
| ŞU G 1 | işi[ŋe?] | er | kelti ḳarlıdç işiŋe killmedük tėdi [erin?] sü ḳarluḳ tapa (...) -g kem ḳur … |
| ŞU G 1 | işi[ŋe?] er kelti ḳarlıdç işiŋe killmedük tėdi | [erin | ?] sü ḳarluḳ tapa (...) -g kem ḳurġu . -dı ertiş ügüzig arḳar başı tuşı ant … |
| ŞU G 1 | … sü ḳarluḳ tapa (...) -g kem ḳurġu . -dı ertiş ügüzig arḳar başı tuşı anta | er | ḳamış dlUn . [ya]nta s[alla]p keçdim bir yėgirminç ay sekiz yėgirmike .... … |
| ŞU G 3 | … ı ... il tėp ayu kelti bėş yėgirmıḳe (...) tayġan költe tėriltim / bitgüçi | er | anta ıt[<t>ım er ke]lti ḳara yotulḳan keçip kelirti ben utru yorıdım (...) … |
| ŞU G 3 | … kelti bėş yėgirmıḳe (...) tayġan költe tėriltim / bitgüçi er anta ıt[<t>ım | er | ke]lti ḳara yotulḳan keçip kelirti ben utru yorıdım (...) boltı ḳarluḳ |
| ŞU G 4 | [tapa] | er | idmiş t .... tėmiş içre ben bulġayın tėmiş taşdıntan aşayın tėmiş basmıl y … |