Derlem sözlüğü · madde
barḳ isim
Tanım
- Ev, yapı; çoğunlukla “ev bark” ev bark, yurt: “evig barkag kodup toyın bolsar” evini barkını bırakıp rahip olursa; “ev barḳdın kesildiler” evlerinden barklarından ayrıldılar; “evtin barḳtın üŋeli” evden barktan çıkmak için; “yavlaḳ irü belgüler alḳu evde barḳta közünür” kötü belirtiler bütün evde barkta görünür; “evke barḳḳa badımız erser” (ışığı) eve barka bağladıysak. Tanıklar: Huast2SekMait2AbhMan
- (Köktürk yazıtlarında) türbe, mezar yapısı: “aŋar adınçıg bark yaraturtum” onun için olağanüstü bir türbe yaptırdım. Tanıklar: KT
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): barḳ — yalın hâliyle 23 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- barḳ 14 (Sek, Huast, KB, Mait) · bark 9 (KT, Mait, BK, Man)
- barḳtın 9 (Abh, ShoR, TT, Mait) · barktın 3 (Mait)
- barḳıg 2 (BK) · barḳıġ 1 (ShoR) · barkıg 1 (Mait)
Çekimli biçimler (21):
Bağlamlar
Bütün geçişler (67) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
17 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.003.15–23 | … uz taḳsız telim taşım bay barımlıg sansız üküş kötişvr bayaġut--lar evleri | barkları | öz tıḳ- vityas--tan yigi |
| Mai.Tek.018.20–24 | … gda antag kügi üni ėştildi tözün maytrı teŋri teŋrisi burkan nomınta evdin | barktın | önti tėp.. taḳı yėme alku yėr suv--larda sadu kılmaḳ ün ėştilti |
| Mai.Tek.040.05–08 | ol oḳ kün kitu--(mati balıḳ) uluştaḳı ... iyin evig | (barkıg) | (koddaçı) toyın bolurlar.. ... |
| Mai.Tek.054.22–24 | konuḳluḳ ev | bark | buşı bėrser.. üstün teŋri yėrinte altın yalaŋuḳ et-özinte ulatı nırvanlıg … |
| Mai.T-11.3b.07–11 | ançama meŋi ançama edgü asıġ tusu ançama edgü ḳut ḳıw kim meniŋ ewimte | barḳımta | burḫanlıġ kün tŋri toġar ermiş .. |
Sek Sekiz Yükmek
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.61 (IIc) | yavlaḳ irü blgüler alḳu evde | barḳta | közünü kelip örletür |
| Jut.Sek.T-1.79 (Ib) | ḳayu tınlıġ itiglig yratıġlġ iş küdük kent uluş ev | barḳ | |
| Jut.Sek.T-1.86 (IIc) | küdenlik ev | barḳ | uluġ kiçig ḳapıġ ḳuduġ otçuḳ taş soḳġu tegirmen |
| Jut.Sek.T-1.251 (Ib) | oġulın evde | barḳta | igidürçe borunḳa neŋ yavlaḳ saḳınçı yoḳ |
| Jut.Sek.T-1.295 (IIc) | ada tuda bolmaġay ev | barḳ | asılġay asıġ tusu bolġay tip yrlıḳadı |
BK Bilge Kagan Yazıtı
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| BK K 14 | (a)ŋ(a)r : (a)d(ı)nç(ı)g : | b(a)rk | : / y(a)r(a)t(ıt)d(ı)m : |
| BK D 1–2 | ol] t(a)ş : | b(a)rkin | [……………….] t(e)ŋri t(e)g : t(e)ŋri : y(a)r(a)tm(ı)ş : türük, : bilge : ḳ(a) … |
| BK D 32 | sıŋ(a)r : süsi : (e)b(i)g | b(a)rḳ(ı)g | : yulg(a)lı : b(a)rdı : |
| BK D 34 | (e)bin : | b(a)rkin | : buzd(u)m : |
| BK D 37 | yor(ı)p(a)n : ḳ(a)r(a)g(a)n : kııs(ı)lta : (e)bin : | b(a)rkin | : (a)nta buzd(u)m |
KB Kutadgu Bilig
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 4326 | negü tir eşitgil ḳara ḳılḳını / sınap sözlegüçi kişi | barḳını | |
| KB 4536 | ewiŋ | barḳıŋ | keçi arıġ tut silig / saŋa kelge devlet aḳı kiŋ elig |
| KB 4545 | uluġ yolḳa tutma sen ew | barḳ | yaḳın / toḳıġay yoḍuġ sen munı keḍ saḳın |
| KB 4645 | ayaḳ tirki ew | barḳ | arıġ tut töşek / töşegil aş içgü yime keḍer kerek |
| KB 4727 | yorıyu turuġlı bu barḳın kişi / uluġ yolda itmez bu ew | barḳ | işi |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 29/15a1 | 20 anlar kim bittiler hem ėw | barḳdın | kesildiler toḳuştılar taŋrı yolı içinde malları birle özleri birle uluġraḳ … |
| Ku. T. 30/50a1 | 41 anlar kim ėw | barḳdın | aḍrıldılar teŋrilik anda kiḍin kim küç ḳıl[ın]dılar ornatġay-miz anlarnı y … |
| Ku. T. 30/90b2 | 110 yana bütünlükin seniŋ iḍiŋ anlarḳa kim ėw | barḳlarıdın | kesildiler anda kiḍin sınandılar yana ḳatıġlandılar serindiler her-ayine s … |
| Ku. T. 33/12a1 | … arı taġayıŋ ḳızları anaŋ tişi ḳarındaşınıŋ ḳızları anlar kim kesildiler ėw | barḳdın | seniŋ birle müʾmine uraġutnı eger bėrse özini peyġamberḳa eger tilese yala … |
| Ku. T. 38/23b2–3 | … m pezirlediler saraynı ve imannı olarda öŋdin sewerler anı kim kesilse ėwi | barḳındın | .. |
Abh Abhidharma (Shogaito)
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 904 | şaripudrė arḫant-nıŋ yaḳın-ında tileti küsedi ev-tin | barḳ-tın | üŋeli. |
| Abh.Sho. 905–906 | … rė arḫant körüp iki asankė kalp<-taḳı-sın> bu kişi-niŋ bilip yoḳ-ın ev-tin | barḳ -tın | üŋülük edgü-lük yıldız-ı. |
| Abh.Sho. 907–908 | erü erü taplamatı ev-tin | barḳ -tın | üŋüsin此人詣仏bu kişi tegip tŋri burḫan-ḳa tiledi ev-tin barḳ-tın üŋeli. |
| Abh.Sho. 907–908 | … matı ev-tin barḳ -tın üŋüsin此人詣仏bu kişi tegip tŋri burḫan-ḳa tiledi ev-tin | barḳ-tın | üŋeli. |
| Abh.Sho. 909–910 | … iş bu kişi-niŋ az ḳy-a edgülük yıldız-ı-nıŋ bar-ın erü erü tap--lap ev-tin | barḳ-tın | ündürüp. |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 7.2 /135–146 | … mn topraḳ-t[a ///] 非日等覺 neŋ söz-letḍürdeçi ermez köni tuymaḳıġ [///] evdin | barḳ-dın | ünmiş têp 臥灰土中 yatmaḳ üz-e kül [topraḳta sen amtı inçip] bi(l)gil 質多羅長者 m( … |
| Sho.Rosia 7.2 /152 | yêrtinçü-teki evde | barḳ-ta | turuḳdaçı ’erenler-te :: |
| Sho.Rosia 7.2 /178 | arj-i bolup yoḳatdurup evip | barḳ-ıġ | [:: |
| Sho.Rosia 7.2 /278–280 | … ündeçi-ler-niŋ 或刹利種 antaġ y[ana /// uruġ-] ta 彼佛出家 ol t(e)ŋri burḫan evdin | barḳ-tın | üntük-te 而随出[家 inçip êyin evdin] barḳ-tın ünteçi-ler-niŋ 是名偽僧 atı bolur bu … |
| Sho.Rosia 7.2 /278–280 | … ta 彼佛出家 ol t(e)ŋri burḫan evdin barḳ-tın üntük-te 而随出[家 inçip êyin evdin] | barḳ-tın | ünteçi-ler-niŋ 是名偽僧 atı bolur bursaŋ ḳuvraġ têp :: |
KT Kül Tigin Yazıtı
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KT G 12 | (a)ŋ(a)r : (a)d(ı)nçıg : | b(a)rk | : y(a)r(a)turt(u)m : |
| KT K 13 | … : k(e)lti : ḳıırḳ(ı)z : ḳ(a)ġ(a)nta : t(a)rduş : ın(a)nçu çor : k(e)lti : | b(a)rk | itgüçi : b(e)d(i)z : y(a)r(a)t(ı)gma : bit(i)g t(a)ş : itgüçi: t(a)bġ(a)ç … |
| KT K 13 | taḳ(u)z(u)nç (a)y : y(e)ti ot(u)zḳa : yog : (e)rtürt(ü)m(i)z : | b(a)rkin | : b(e)d(i)zin : bit(i)g t(a)ş[in] : biçin : yėlḳa : yet(i)nç (a)y : yeti o … |
| KT K 13 | kül tėg(i)n : ö[zi] ḳırk : (a)rtuḳ[ı y]eti : y(a)şı[ŋa] : boltı : t(a)ş | [b(a)rk | : itgüçig] bunça : b(e)d(i)zçig : tuyġ(u)n : (e)lt(e)b(e)r : k(e)lü< r> ti … |
Huast Huastuanift
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II Y. 60 b.-41–46 | … ı]m(ı)z [ers]er [t(e)ŋri]gerü bardaçı boşuntaçı bėş t(e)ŋri y(a)ruḳın evke | barḳḳa | [bad(ı)m(ı)z ers]er anıġ ḳılınçl(ı)ġ [kişike] y(a)vlaḳ tınl(ı)ġḳa tural(ı) … |
| T. II Y. 60 b.-49–50 | yme ev | barḳ | tutduḳ [üçün yılḳıḳa barımḳa] bulup [azo muŋumuz taḳımız tegip] T. M. 183 … |
| T. M. 183-1–7 | yme ev | barḳ | tutduḳ üçün [yılḳı] ḳa bar(a)mḳa bulup .. azo mu[ŋu]muz ta[ḳımız] tegip .. … |
| T. II D. 178 VI.-12 | o[n ç(a)ḫşap(a)tḳa] azo ev | barḳ | oġrınta . . . . borluġ küŋ ḳul ḳoin . . . ḳazġunçın altım(ı)z er[ser] . . … |
ŞU Şine Usu Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| ŞU D 12 | (...) ab | barḳınt[a] | ermiş yelmesin iş ycriŋerü “ idmiş yelmesin meniŋ er anta basmış / nı tutm … |
Man Manichaica I-III
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II D. 173b1-30–37 | k(a)ltı yaŋı yemişlik ev | bark | y(a)ratırça t(a)kı k(a)ltı ıg yaŋı yėrden temin örtürürçe kaltı ogul oglan … |
TT TT I-X
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T III D 2604-137 | et’üz ertimligin saḳınıp . ewtin | barḳ -tın | öntiler . |
Aynı gövdeden maddeler
“bark” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).