İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

barḳ isim

Tanım

  1. Ev, yapı; çoğunlukla “ev bark” ev bark, yurt: “evig barkag kodup toyın bolsar” evini barkını bırakıp rahip olursa; “ev barḳdın kesildiler” evlerinden barklarından ayrıldılar; “evtin barḳtın üŋeli” evden barktan çıkmak için; “yavlaḳ irü belgüler alḳu evde barḳta közünür” kötü belirtiler bütün evde barkta görünür; “evke barḳḳa badımız erser” (ışığı) eve barka bağladıysak. Tanıklar: Huast2SekMait2AbhMan
  2. (Köktürk yazıtlarında) türbe, mezar yapısı: “aŋar adınçıg bark yaraturtum” onun için olağanüstü bir türbe yaptırdım. Tanıklar: KT

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): barḳ — yalın hâliyle 23 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • barḳ 14 (Sek, Huast, KB, Mait) · bark 9 (KT, Mait, BK, Man)
  • barḳtın 9 (Abh, ShoR, TT, Mait) · barktın 3 (Mait)
  • barḳıg 2 (BK) · barḳıġ 1 (ShoR) · barkıg 1 (Mait)

Çekimli biçimler (21):

Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

17 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Mai.Tek.003.15–23 … uz taḳsız telim taşım bay barımlıg sansız üküş kötişvr bayaġut--lar evleri barkları öz tıḳ- vityas--tan yigi
Mai.Tek.018.20–24 … gda antag kügi üni ėştildi tözün maytrı teŋri teŋrisi burkan nomınta evdin barktın önti tėp.. taḳı yėme alku yėr suv--larda sadu kılmaḳ ün ėştilti
Mai.Tek.040.05–08 ol oḳ kün kitu--(mati balıḳ) uluştaḳı ... iyin evig (barkıg) (koddaçı) toyın bolurlar.. ...
Mai.Tek.054.22–24 konuḳluḳ ev bark buşı bėrser.. üstün teŋri yėrinte altın yalaŋuḳ et-özinte ulatı nırvanlıg …
Mai.T-11.3b.07–11 ançama meŋi ançama edgü asıġ tusu ançama edgü ḳut ḳıw kim meniŋ ewimte barḳımta burḫanlıġ kün tŋri toġar ermiş ..

Sek Sekiz Yükmek

12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Jut.Sek.T-1.61 (IIc) yavlaḳ irü blgüler alḳu evde barḳta közünü kelip örletür
Jut.Sek.T-1.79 (Ib) ḳayu tınlıġ itiglig yratıġlġ iş küdük kent uluş ev barḳ
Jut.Sek.T-1.86 (IIc) küdenlik ev barḳ uluġ kiçig ḳapıġ ḳuduġ otçuḳ taş soḳġu tegirmen
Jut.Sek.T-1.251 (Ib) oġulın evde barḳta igidürçe borunḳa neŋ yavlaḳ saḳınçı yoḳ
Jut.Sek.T-1.295 (IIc) ada tuda bolmaġay ev barḳ asılġay asıġ tusu bolġay tip yrlıḳadı

BK Bilge Kagan Yazıtı

6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
BK K 14 (a)ŋ(a)r : (a)d(ı)nç(ı)g : b(a)rk: / y(a)r(a)t(ıt)d(ı)m :
BK D 1–2 ol] t(a)ş : b(a)rkin [……………….] t(e)ŋri t(e)g : t(e)ŋri : y(a)r(a)tm(ı)ş : türük, : bilge : ḳ(a) …
BK D 32 sıŋ(a)r : süsi : (e)b(i)g b(a)rḳ(ı)g : yulg(a)lı : b(a)rdı :
BK D 34 (e)bin : b(a)rkin : buzd(u)m :
BK D 37 yor(ı)p(a)n : ḳ(a)r(a)g(a)n : kııs(ı)lta : (e)bin : b(a)rkin : (a)nta buzd(u)m

KB Kutadgu Bilig

6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 4326 negü tir eşitgil ḳara ḳılḳını / sınap sözlegüçi kişi barḳını
KB 4536 ewiŋ barḳıŋ keçi arıġ tut silig / saŋa kelge devlet aḳı kiŋ elig
KB 4545 uluġ yolḳa tutma sen ew barḳ yaḳın / toḳıġay yoḍuġ sen munı keḍ saḳın
KB 4645 ayaḳ tirki ew barḳ arıġ tut töşek / töşegil aş içgü yime keḍer kerek
KB 4727 yorıyu turuġlı bu barḳın kişi / uluġ yolda itmez bu ew barḳ işi

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 29/15a1 20 anlar kim bittiler hem ėw barḳdın kesildiler toḳuştılar taŋrı yolı içinde malları birle özleri birle uluġraḳ …
Ku. T. 30/50a1 41 anlar kim ėw barḳdın aḍrıldılar teŋrilik anda kiḍin kim küç ḳıl[ın]dılar ornatġay-miz anlarnı y …
Ku. T. 30/90b2 110 yana bütünlükin seniŋ iḍiŋ anlarḳa kim ėw barḳlarıdın kesildiler anda kiḍin sınandılar yana ḳatıġlandılar serindiler her-ayine s …
Ku. T. 33/12a1 … arı taġayıŋ ḳızları anaŋ tişi ḳarındaşınıŋ ḳızları anlar kim kesildiler ėw barḳdın seniŋ birle müʾmine uraġutnı eger bėrse özini peyġamberḳa eger tilese yala …
Ku. T. 38/23b2–3 … m pezirlediler saraynı ve imannı olarda öŋdin sewerler anı kim kesilse ėwi barḳındın ..

Abh Abhidharma (Shogaito)

5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Abh.Sho. 904 şaripudrė arḫant-nıŋ yaḳın-ında tileti küsedi ev-tin barḳ-tın üŋeli.
Abh.Sho. 905–906 … rė arḫant körüp iki asankė kalp<-taḳı-sın> bu kişi-niŋ bilip yoḳ-ın ev-tin barḳ -tın üŋülük edgü-lük yıldız-ı.
Abh.Sho. 907–908 erü erü taplamatı ev-tin barḳ -tın üŋüsin此人詣仏bu kişi tegip tŋri burḫan-ḳa tiledi ev-tin barḳ-tın üŋeli.
Abh.Sho. 907–908 … matı ev-tin barḳ -tın üŋüsin此人詣仏bu kişi tegip tŋri burḫan-ḳa tiledi ev-tin barḳ-tın üŋeli.
Abh.Sho. 909–910 … iş bu kişi-niŋ az ḳy-a edgülük yıldız-ı-nıŋ bar-ın erü erü tap--lap ev-tin barḳ-tın ündürüp.

ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)

5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Sho.Rosia 7.2 /135–146 … mn topraḳ-t[a ///] 非日等覺 neŋ söz-letḍürdeçi ermez köni tuymaḳıġ [///] evdin barḳ-dın ünmiş têp 臥灰土中 yatmaḳ üz-e kül [topraḳta sen amtı inçip] bi(l)gil 質多羅長者 m( …
Sho.Rosia 7.2 /152 yêrtinçü-teki evde barḳ-ta turuḳdaçı ’erenler-te ::
Sho.Rosia 7.2 /178 arj-i bolup yoḳatdurup evip barḳ-ıġ [::
Sho.Rosia 7.2 /278–280 … ündeçi-ler-niŋ 或刹利種 antaġ y[ana /// uruġ-] ta 彼佛出家 ol t(e)ŋri burḫan evdin barḳ-tın üntük-te 而随出[家 inçip êyin evdin] barḳ-tın ünteçi-ler-niŋ 是名偽僧 atı bolur bu …
Sho.Rosia 7.2 /278–280 … ta 彼佛出家 ol t(e)ŋri burḫan evdin barḳ-tın üntük-te 而随出[家 inçip êyin evdin] barḳ-tın ünteçi-ler-niŋ 是名偽僧 atı bolur bursaŋ ḳuvraġ têp ::

KT Kül Tigin Yazıtı

4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KT G 12 (a)ŋ(a)r : (a)d(ı)nçıg : b(a)rk : y(a)r(a)turt(u)m :
KT K 13 … : k(e)lti : ḳıırḳ(ı)z : ḳ(a)ġ(a)nta : t(a)rduş : ın(a)nçu çor : k(e)lti : b(a)rk itgüçi : b(e)d(i)z : y(a)r(a)t(ı)gma : bit(i)g t(a)ş : itgüçi: t(a)bġ(a)ç …
KT K 13 taḳ(u)z(u)nç (a)y : y(e)ti ot(u)zḳa : yog : (e)rtürt(ü)m(i)z : b(a)rkin : b(e)d(i)zin : bit(i)g t(a)ş[in] : biçin : yėlḳa : yet(i)nç (a)y : yeti o …
KT K 13 kül tėg(i)n : ö[zi] ḳırk : (a)rtuḳ[ı y]eti : y(a)şı[ŋa] : boltı : t(a)ş [b(a)rk : itgüçig] bunça : b(e)d(i)zçig : tuyġ(u)n : (e)lt(e)b(e)r : k(e)lü< r> ti …

Huast Huastuanift

4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T. II Y. 60 b.-41–46 … ı]m(ı)z [ers]er [t(e)ŋri]gerü bardaçı boşuntaçı bėş t(e)ŋri y(a)ruḳın evke barḳḳa [bad(ı)m(ı)z ers]er anıġ ḳılınçl(ı)ġ [kişike] y(a)vlaḳ tınl(ı)ġḳa tural(ı) …
T. II Y. 60 b.-49–50 yme ev barḳ tutduḳ [üçün yılḳıḳa barımḳa] bulup [azo muŋumuz taḳımız tegip] T. M. 183 …
T. M. 183-1–7 yme ev barḳ tutduḳ üçün [yılḳı] ḳa bar(a)mḳa bulup .. azo mu[ŋu]muz ta[ḳımız] tegip .. …
T. II D. 178 VI.-12 o[n ç(a)ḫşap(a)tḳa] azo ev barḳ oġrınta . . . . borluġ küŋ ḳul ḳoin . . . ḳazġunçın altım(ı)z er[ser] . . …

ŞU Şine Usu Yazıtı

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
ŞU D 12 (...) ab barḳınt[a] ermiş yelmesin iş ycriŋerü “ idmiş yelmesin meniŋ er anta basmış / nı tutm …

Man Manichaica I-III

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T. II D. 173b1-30–37 k(a)ltı yaŋı yemişlik ev bark y(a)ratırça t(a)kı k(a)ltı ıg yaŋı yėrden temin örtürürçe kaltı ogul oglan …

TT TT I-X

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T III D 2604-137 et’üz ertimligin saḳınıp . ewtin barḳ -tın öntiler .

Aynı gövdeden maddeler

“bark” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).