Derlem sözlüğü · madde
belgülüg sıfat
Tanım
- Belli, açık, belirgin: “barıŋ belgülüg sen kün ay teg yaruḳ” varlığın güneş ve ay gibi açıktır; “yıl ay öḍ bitise küni belgülüg” yıl, ay, vakit yazılsa günü bellidir; “tap aŋa belgülüg yazuḳ” bu apaçık bir günah olarak yeter; “ermez bu meger cadu belgülüg” bu apaçık bir büyüden başka değildir. Tanıklar: KuT2KB2
- “belgülüg bol-” ortaya çıkmak, belirmek: “ḳatundın tuġup belgülüg bolup” hatundan doğup ortaya çıkıp; “bėş türlügün belgülüg bolurlar” beş türlü belirirler; “bilig bildi, boldı eren belgülüg” bilgi öğrendi, erler arasında tanındı. Tanıklar: MaitManKBAH
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): belgülüg — yalın hâliyle 201 kez
Çekimli biçimler (10):
Bağlamlar
Bütün geçişler (233) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
91 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 26/24a3 | 50 baḳġıl neteg ḳoşarlar taŋrı üze yalġannı tap aŋa | belgülüg | yazuḳ |
| Ku. T. 30/24b1 | 38 saḳış künke | belgülüg | künke tegi |
| Ku. T. 33/38b2 | … 8 ḳıldımız olar ara ol kendler ara ol kim berekat ḳıldımız anıŋ içre ėller | belgülüg | endaze ḳıldımız anıŋ içinde yorımaḳnı yorıŋlar anıŋ içinde tünler hem künl … |
| Ku. T. 34/96a2–3 | 27 rastlıḳ üze | belgülüg | ḳıldım boḍunḳa bu ḳurʾan içinde ḳamuġ meselni meger olar pend alsunlar tėp |
| Ku. T. 36/77b2–3 | 13 ḳayda erdi olarḳa pend rastlıḳın keldi olarḳa yalavaç | belgülüg |
KB Kutadgu Bilig
70 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 12 | barıŋ | belgülüg | sen kün ay teg yaruḳ / neteglikke yetgü köŋül ögde yoḳ |
| KB 1214 | yıl ay kün keçer teg tiriglik keçer / keçer kün keçürgey sini | belgülüg | |
| KB 2458 | yüzi körki körklüg kerek hem yülüg / toġan ersig ünlüg sözi | belgülüg | |
| KB 3417 | keḍ erke bolur kör yaġı | belgülüg | / yawuzḳa yaġı yoḳ yawuz er ölüg |
| KB 4436 | çawıḳmaḳ tilese özüŋ | belgülüg | / satıġ çıḳa eḍgü yanut ḳıl ülüg |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
40 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.003.32–34 | … arka⟧ / yükünç üç yigirmi p(a)t(a)r atlıg ög işıḳe oḳşatı katun--tın tuġup | belgülüg | bolup burkan kutın bulu yarlıḳadaçı |
| Mai.Tek.041.13–20 | … ri teg yėme ermez edgüli ayıglı ıḳi türlüg kılınçta öt--gürü tuġum ajunlar | belgülüg | bolur--lar.. ötrü bodis(a)v(a)t inçe saḳınç saḳınur.. |
| Mai.Tek.043.05–08 | … şn üdteki bėş yapaglar ol erür tugmaḳ ol tugmaḳ tıltaġınta kar--ımaḳ ölmek | belgülüg | bolur |
| Mai.Tek.081.21–22 | ötrü ayagka tegimlig purunı arhant yėrde yitlinip kök kalıḳ--da | belgülüg | bolur.. |
| Mai.Tek.113.08–11 | … . tütünüg üre yarlıḳar ... tümen nayut sanınça ... körklüg kiçig ... begiz | belgülüg | közünür |
Abh Abhidharma (Shogaito)
14 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 249–250 | u şlok-nuŋ abipirayı yaŋınça bekiz | belgülüg | bilgeli bolur. vasubandu baḫşı-nıŋ barça tayanmış-ın tŋri burḫan-nıŋ yrlıġ … |
| Abh.Sho. 957–962 | … yene> adruḳ adruḳ uġur-ın bölmek adırtlamaḳ<-ı üz-e> yörügi <inçip> bekiz | belgülüg | uḳulur üçün anın söz-leser tördegü-ni mün ḳadaġ bolmaz若闕其頌birök egsük (ker … |
| Abh.Sho. 1827–1829 | … erser yindem erür nirvan ikinti (bu) bilge bilig uyur üçün tuşġarġalı nom | belgülüg | nom-ḳa nom belgülüg nom erser. |
| Abh.Sho. 1873 | anın ada -mış ol nom | belgülüg | tėp. |
| Abh.Sho. 2947–2952 | … ıġ aḳıġ-sız ermiş tėp釋日有漏中aḳıġ-lıġ yörgü-te öŋi kėderü tükedmek üz-e bekiz | belgülüg | bililür üçün odġuraḳ aḳıġ-sız ertüki. |
U Uigurica I-IV
9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T II S.2b-4–5 | ol yme toġ--maḳ ne tıltaġda ötkürü | blgülüg | bolur |
| U II, T II S.2b-16–18 | edgüli ayıġlı ėki türlüg ḳılınçta öt-–kürü toġum azun-lar | blgülüg | bolur -lar |
| U II, T II B1-7-2–3 | az ḳılınç tıl--taġınta tutyaḳ nızvanı | blgülüg | bolur |
| U II, T II B1-7-22–24 | … -luġ ėr ḳuruġ ḳovayu er-niŋ çaġmışı ösmışi bu üç türlüg tıltaġda ötkürü ot | blgülüg | bolur |
| U II, T II S.2b-1-6–8 | bosuş ḳadġu emgek tutyaḳ sıḳıġ tangıġ uluġ emgek-lig ög-mek | blgülüg | bolmaḳı bolur |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 5. 1 | busuş qadġu emgek tolġaq sıqıġ taŋıġ uluġ emgeklig ükmek | blgülüg | bolmaqı bolur : |
| Sho.Rosia 6.3.2 /35 | … düg ḳoluġ küdmedin 能 uyur bu[lġalı köni nomuġ] ötgürüp tupulup 現見 b(e)lkiz | b(e)lgülüg | körür körmek adırtlamaḳıġ [bilge biligin] k(e)ntün ök tuyar têp 如是淨戒具足 mon … |
| Sho.Rosia 7.2 /89–107 | … ig-siz-in yme [/// ḳaltı az] ülgülük ol 若无諍者 ḳayu tigirtsiz erser [///] 有相 | b(e)lgülüg | erür 无諍是无相 tigits[iz erser erür belgüsüz 是所] 有 erür ança-ḳy-a-lıġ 无所有 ança … |
TT TT I-X
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36.3.-59–62 | … üzüŋ tegre ada bar . asıġlıġ bolġunuġ yoluŋ közünmez [.] inçgülüg bolġuluġ | belgülg | . belgürmez . taġ içinte ėki yek bar . |
| T II Y 36.7.-187–191 | … bolġuḳa [.] altun küzeç erser ornaġ-lıġ i-diş ol [.] tört uluġ çiu-lar-ta | belgülüg | i-diş ol . tatıġ-lar bütgü-ke tayaġı tėtir . |
Sek Sekiz Yükmek
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.60 (Ib) | ulatı yavlaḳ | blgülüg | ḳorḳınçıġ (ünlüg ḳuşlar) tükel törlüg |
| Jut.Sek.T-1.417 (IIc) | tip munçulayu bekiz | blgülüg | bilir bo erür sekiz bilig atları tözün |
Man Manichaica I-III
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II D 171-169–173 | … marı burhanlar freştiler bu e[tözke] … … … … kelserler [ötr]ü bėş türlügün | b(e)lgülüg | bol[ur]lar |
AH Atebetü’l-Hakâyık
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 93–96 | bilig bildi boldı eren | belgülüg | biligsiz tirigle yitük körgülüg biliglig er öldi atı ölmedi biligsiz tirig … |