ilki sıfat

46 geçiş 9 biçim 11 eser Mait U TT BK Man ShoR KT ŞU Anlam haritasında göster

Tanım

İlk, birinci, önceki; “aŋ ilki / eŋ ėlki” en önce: “aŋ ilki ḳop ḳamaġ tınlaġlaraġ adırtsız köŋlin edgü ögliçe saḳınur” ilk önce bütün canlıları ayrım gözetmeyen gönülle iyilik dileyerek düşünür; “eŋ ėlki toġu balıḳda süŋüşdüm” (BK) ilk önce Toğu Balık’ta savaştım; “ėlki sü taşıḳmış erti” (BK) ilk ordu çıkmıştı; “ötkürü ilki tıltaġ” ilk sebep; “ilki ilki azunlarda” önceki önceki hayatlarda; “ilki ajunta” önceki hayatta; “eŋ ilki on kat kök teŋrig” (Man) ilk önce on kat gök tanrıyı. Tanıklar: BK2 Mait2 Man U3
“ilkide” önceden, eskiden, geçmişte; “ilkite berü” başlangıçtan beri: “ilkide ertmiş burḫanlar” geçmişte gelip geçmiş budalar; “biz ilkide amarı koyun ölürgüçi etçiler erdimiz” biz eskiden koyun kesen kasaplardık; “biziŋ ilkideki kılmış kılınçımız” önceden yapmış olduğumuz işler; “ilkiteberü atḳanıp” başlangıçtan beri bağlanıp. Tanıklar: Mait TT2

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı (sözcük başı): ilki — yalın hâliyle 21 kez

Çekimli biçimler (8):

ilkide 10 ilkideki 6 ėlki 3 ilkite 2 ilkii 1 ilkintin 1 ilkiteberü 1 ilkiteki 1

22 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

Mai.Tek.001.05–09	anı üçün inçe saḳınu etgintimiz..	ilki	ajunta üküş türl(ü)g buyan edgü kılınç kılmış ogrınta silik ... / / / ... …
Mai.Tek.041.01	[bėş yigirminç ülüş / / 7 = 109a	ilki	tıltag sögüt ünmiş erür
Mai.Tek.064.22–27	... -lar ol antag türlüg tınlıglar	ilki- -(t)eki	yavız ögretigler (ü)çün tükel bilge maytrı burkanag körüp köŋ--ülinte inçe …
Mai.Tek.071.38–43	ayagka tegimlig teŋrim.. biz	ilkide	yalaŋ--uḳ ajunınta erken aġır ayıg kılınç kıltımız anıŋ utlısın tüşin amtı …
Mai.Tek.111.34–36	... inçip	ilkideki	... -igleri üçün inçe ... -rler ... tükel bilge maytrı (burk)an bizni körm …

U II, T II Y.21-16–18	… inmek toġar tip . . inç[ip] titrü saġınıp utġuraġ tuidum bürtmek-te ötkürü	ilki	tıltaġ sögüt önmiş erür
U II, T. II, Y., 48-11–19	taḳı yme mn ütret	ilki	ilki ajunta ne yme bu ajun-ta et’özin ḳılu yançtım erser .. tilin sözleyü …
U II, T. II, Y., 48-21–38	taḳı yme mn ütret	ilki	ajuntın baru bu ajun--ḳategi vrḫar-ta saŋram-ta linta prian-ta [?prvan-ta] …
U II, T. II Y 42.-29–36	taġı yme ḫutluġ ilkisiz dabaru	ilki	ilki azunlarda ne bu azunda et’özin ḫılu yançılım tilin sözleyü yançdım kö …
U II, T. II Y 42.-38–57	taġı yme ḳutluġ ḳızım ḫutada birle	ilki	ilki azunta baru vrḫar saŋram-ta linta pryanta arıġ yėr-lerte sevig köŋüli …

T III D 25922, 26032.-21	… . . . . ajun-taḳıı tınlġ-larıġ . yarsmalaş // .. . . . . . /çii tınlġ-lar	ilkide	. oruḳuŋuz uçıı . . . . . . . . . . . /nk //// ḳ // ḳutrultıı . umuġsuz ir …
T III D 26023-39–45	… . . . . .uḳmadın . ilişlig tartışlıġ . . . . . . . . . . . . . . . . . . .	ilkiteberü	atḳanıp . . . . . . . . . . . . . . .tınlġ-lar . biligsiz bilig . . . . . …
T III 26011.-69	ayıġ ḳılınçlıġ şmnu	ilkintin	ozḳurtuŋuz [.]
T III D 2607.-116–117		ilkite	berü kirik . . . ufşaḳ ḳılınç -lıḳ . ikirçgü köŋül-lüg yalŋuḳlarḳa [.] . . …

BK D 30	bir yılḳa : tört : yolı : süŋ(ü)şd(ü)m : (e)ŋ	ėlki	: toġu : b(a)lıḳda : süŋ(ü)şd(ü)m : toġla : / üg(ü)z(ü)g : yüz(ü)ti : k(e) …
BK D 32		ėlki	sü : t(a)ş[ıḳ]m(ı)ş : (e)rti :
BK G 1	… a)b]g(a)ç : (a)tl(ı)g : süsi : bir tüm(e)n : (a)rtuḳı: y(ė)ti / biŋ: süg :	ėlki	: kün : öl(ü)rt(ü)m :

T. II D. 173b1-27–29	eŋ	ilki	on kat kök t(e)ŋrig antak bir türkün yapdılar y(a)ratdılar
T II D 172a-553	… (e)pizlig yėrde urug saçıp örmezçe yme takı inçe k(a)ltı bitigeçi oglan eŋ	ilki	üküş emgek körür ken hweşte bolur

Sho.Rosia 8.3 /38	munda yene 一	ilki	töz-te turmış uġuş-luġ töz-lüg neteg ol téser.
Sho.Rosia 8.3 /245	yoḳ ḳuruġ éligi atlġ ad-ta tuḍulmış aŋ	ilki	arıġ süz-ök nomluġ et’öz-ke tükel bolġalı uyur-lar ::