İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

uluş

Tanım

Bu maddenin tanımı henüz yazılmadı. Aşağıdaki bağlamlar sözcüğün derlemdeki kullanımını gösterir.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): uluş — yalın hâliyle 57 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • uluştaḳı 11 (Mait) · uluştakı 1 (Mait)
  • uluşḳa 7 (KB, Mait, Abh) · uluşka 2 (Mait) · uluşqa 1 (ShoR)
  • uluşug 3 (Mait) · uluşuġ 3 (Mait, AO, Sukh)

Çekimli biçimler (25):

Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

70 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Mai.Tek.001.57–61 … kutı küçi çog yalınları aşıl--maḳı bolzun teŋridem közin berü kayıp balıḳ uluşug burkan şazının kop adada küyü küzedü tutmaḳı bolzun..
Mai.Tek.025.05–08 ol üdte berü alku çambudvip uluştaḳı tınlıglar.. üküş türlüg buyan edgü kılınç (kı)lurlar..
Mai.Tek.047.02–05 … .. - / urup inçe tėp yarl(ı)ḳa--(dı).. - / sen taluy ögüz kıdıġıŋa ... suv uluş balıḳlarıg nomça tö(rüçe) ötleyü erigleyü tutġıl
Mai.Tek.091.16–18 ... ol üdün çmbudvip uluş--taḳı tört (türlüg) tirin kuvrag ... / arka / yiti otuzunç tört p(a)t(a)r siz …
4a-12–13 ol üç mıŋ uluġ mıŋ yėr suwlar otrasınta ç(a)mbudwip uluş turur . .

KB Kutadgu Bilig

28 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 1043 telim arttı ilde yaŋı kend uluş / ilig ḳaznaḳı toldı altun kümüş
KB 3104 bayudı boḍun inçke tegdi yatur / uluş kend bezendi köŋül yilkütür
KB 3347 bu yaŋlıġ üçün men uluş kend ḳoḍup / bu yirke sıġındım aġır yük yüḍüp
KB 3944 ḳatıġlan yaraġı ne erse taḳı / anı ḳıl anı kend uluşḳa oḳı
KB 4834 ölüm buzdı ordu telim kend uluş / ölüm buzdı ḳarşı saray ey üküş

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

11 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 26/43a1 … uraġutlardın hem oġlanlardın anlar kim ayurlar: iḍimiza çıḳarġıl bizni bu uluşdın küç ḳılıġlı anıŋ boḍnı ḳılġıl bizke seniŋüsküŋde dost ḳılġıl bizke seniŋ ü …
Ku. T. 30/91b3 112 toḳıdı taŋrı bir mesel bir uluşnı erdiler ḳorḳunçsuz amrulmış kelür ėrdi anıŋ ruzisi kėŋ tegme ajundın tandı …
Ku. T. 32/38a1 59 ap ermez seniŋ iḍiŋ uluşları helak ḳılġan ıḍmaġınça uluġraḳında bir yalawaç kim oḳıyurlar olar üze belg …
Ku. T. 31/81b3 27 rastlıḳ üze yoḳattımız ol kim tegreŋizde uluşlardın ewürdimiz belgülerni meger olar yanġaylar tėp
Ku. T. 38/21a3 7 anı kim yandurdı taŋrı yalavaçı üze uluş boḍunlarındın iḍike ol hem yalavaçḳa hem yaġuklarḳa hem yetimlerke çıġayla …

Sek Sekiz Yükmek

7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Jut.Sek.T-1.08 (IIc) sıŋarḳı burḫanlar uluşıntın kelmiş erüş üküş bodistv-
Jut.Sek.T-1.9 (IIc) ------ emgek [ ]ler uluş --- balıḳ sayu kim begleri
Jut.Sek.T-1.79 (Ib) ḳayu tınlıġ itiglig yratıġlġ iş küdük kent uluş ev barḳ
Jut.Sek.T-1.257–258 (Ia) uluş sayu balḳ sayu birür ol --- kim amtı işletirler tolu tip tüz tip bütmek
Jut.Sek.T-1.289 (IIc) uluşıŋa barır burḫan ḳutın bulur taḳı yme tözün oġlum --- ḳayu

ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)

7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Sho.Rosia 3.2.1.V/7 ikinti örüg [uzatı é]lde edgü balıq uluşta tuġar :
Sho.Rosia 4.2.2/5–7 üçünç énç qut qolu küsüş öritü teginür mn él uluş égesi éligleri begleri miŋ tümen yaşazunlar :
Sho.Rosia 4.2.2/41–44 … utuşu adaq toqışu kirelim nirvan atlġ bek meŋü belgürtmek artamaq busulmaq uluşqa tép :
Sho.Rosia 8.3 /212–215 … ḳa aġḍınur -lar ötrü anta 一 kan üdte 十 ḳata 不可説 yüz 千万 koldii nayut burḫan uluş-ı-nıŋ parmanu-ları sanınça samadi dyan-larıġ bulup ::
Sho.Rosia 8.3 /260–261 七宝 -in éḍilmiş burḫan (lar) uluş-lar-ta olorup 十 oron-taḳı {艹+廾} -larḳa oron-lar yıġınça et’öz 化 nom nomlap.

Man Manichaica I-III

4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II D 171-174–225 … klatmış ayka yme yėgedmiş kutlug yılka yme ögütmiş arkatmış ç(e)r(i)g türk uluş argu t(a)las kögüz içinte yme yokaru kudı ilgerü kėrü atı eştilmiş yme küs …
T II D 171-174–225 … z içinte yme yokaru kudı ilgerü kėrü atı eştilmiş yme küsi sorulmış kutlug uluş y(a)raşlag altun arugu uluş kaşu y(e)genk(e)nt ordo k(e)nt çigi[lk(e)nt] b …
T II D 171-174–225 … erü kėrü atı eştilmiş yme küsi sorulmış kutlug uluş y(a)raşlag altun arugu uluş kaşu y(e)genk(e)nt ordo k(e)nt çigi[lk(e)nt] balıg nom kutı t(e)ŋriniŋ orn …
T II D 171-226–236 … (a)zd … toh[rı]d[ın]kı ulug mojak … … [ugurınta] [yme a]ltun argu [t(a)las ul]uş kaşu hanı ordo çigil k(e)nt erkligi ulug türkdün pr(a)sda[nk]lı çigil arsl …

TT TT I-X

4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
boltuŋ . ḳamaġ ėl uluş-lar . tapıġı yögerü klti [.]
T II Y 36. 12.-5–9 … oz topraḳ özin söndi . öŋdün kidin yėr öz tapıŋça [.] küntün taġ-tın balıḳ uluş kentü köŋlüŋçe . asra atıŋ yigedtiŋ . kiçig atıŋ bedütüŋ . kim bolġai saŋa …
T III 2602-60 ḳutrulḳu yol yıŋaḳlarıġ tileyü . ḳoptın sıŋar ėl uluş -larıġ keztiŋiz .
T III D 26025. 26028.-162–163 … rlıġıŋıznıı köŋül-lüg eşitip . buyanlıġ talui ögüzüg aḳıtıp [.] burḫan-lar uluş -ınta toġtılar .

Sukh Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II S-70–80 yiteŋ amita yaruḳı atımın işidser k[i]rtgünser [artuḳraḳ meŋilig uluş] -ta tuġar şaraputri-a ḳaltı mn [amita] burḫan -nıŋ saḳınu yėtinçsiz [edgüsin] …
T II S-70–80 … tı gaŋ ögüz içinteki] ḳum sança burḫan-lar yme [. . .] teg ḳutluġ tilin bo uluşuġ öger [. . .] inçip tınlġ oġlanıŋa [. . . . . . ]

KT Kül Tigin Yazıtı

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KT K 12 … : ḳur(ı)ya : kün : b(a)ts(ı)kd(a)ḳı :soġ(u)d: b(e)rç(i)k(e)r : buḳ(a)r(a)k ul(u)ş : bod(u)nta : n(e)k s(e)ŋün :oġ(u)l t(a)rḳ(a)n k(e)lti:

KP Kalyanamkara Papamkara

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KP III-5–8 yeme bodısavat tegin bu uluş bodun ayıġ ḳılınçlıġ(=lar?) ḳılmışın körüp ertüŋü buşuş-luġ ḳadġu-luġ bolu …

Abh Abhidharma (Shogaito)

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Abh.Sho. 3980–3981 … öz-lemiş teg andaġ-ta ulatı-lar bu yol-tın tege tüketdi-ler ol ol balıḳ-ḳa uluş-ḳa tėp.

AO Tanımlanmamış ögdi parçası (AO)

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AO-23–24 [arı]ġ meŋi-lig uluş-uġ [a]///lıġ munta oḳ körkidür

Aynı gövdeden maddeler

“uluş” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).