İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

al

237
geçiş
87,8
milyonda
1.367.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
13
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Saddharmapuṇḍarīka Sūtra21.123,6
Sekiz Yükmek1217,0
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)146,2
Abhidharma (Shogaito)19478,2
Uigurica I-IV1158,4
TT I-X2784,9
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)8785,5
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası11288,8
Kutadgu Bilig33448,6
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Atebetü’l-Hakâyık31.087,7
Dede Korkut Kitabı451.387,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi11044,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KİP D 0,33
Sek D 0,00
Mait D 0,00
Abh D 0,45
U D 0,00
TT D 0,33
ShoR D 0,51
KuT D 0,45
KB D 0,79
DLT D 0,00
AH D 0,29
DK D 0,75
EÇS D 0,77

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKİPSekMaitAbhUTTShoRKuTKBDLTAHDKEÇSToplam
al2111912811331345110237
âl············1010
‘al············11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: al) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
aldaġ151410,9410,573,87217,9
güz81910,009,232,8290,4
altaġ789,8710,282,6495,6
alması7109,869,962,6489,5
tebekânî7129,859,702,6485,4
ḳanatlu669,6610,472,4587,1
yanaklı6209,588,742,4462,7
aldaġḳa559,4010,472,2372,6
tarġardaçı5129,369,212,2356,3
ala81779,316,012,7851,3
azrā’il5239,308,272,2348,6
imdi92529,245,672,9453,4
aŋayu5359,237,672,2344,0
yeşil103279,185,443,0956,3
gel71749,125,842,6043,2
murad489,069,472,0047,0
ḳılġuluḳ4179,018,391,9939,6
adruḳ5858,996,392,2134,7
asıġ72228,975,492,5939,8
adınḳa4338,927,431,9933,8
yėg51198,855,902,2031,3
vay4518,836,801,9830,1
kibi4548,826,721,9829,6
duvağum338,6810,471,7343,6
yaŋağın338,6810,471,7343,6
yırtdı358,679,741,7336,8
ṭartdı388,659,061,7333,0
ayğırı3118,638,601,7330,7
yoḳın3118,638,601,7330,7
kisi3168,608,061,7328,1
sarıġ3188,597,891,7227,4
neler3228,577,601,7226,1
uḳup3308,527,151,7224,1
nizvanı3378,496,851,7222,8
oğlan52378,434,912,1624,5
mere41498,415,261,9521,5
sėni3578,396,231,7120,1
beni63548,384,592,3526,8
miftâhları3628,366,111,7119,6
nizvanılarıġ3638,366,081,7119,5

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

Örnek bağlamlar

Tümü (237) →
EÇS IV 260b … tdi ve yine eyle bir nândır, Kürdistân'da bir âdem pişirir, al ol ekmeği safâ-yı hâtır ile ye dedüğü bize Van mansıbı nasî …
KB 2053 aḳı bol baġışla içür hem yitür / ḳalı eksüse ur yana al yetür
KB 6009 yıl ülgi yay erse tüşegli yigit / sarıġ al tüşese ya kürküm ögit
EÇS X Y162a … gâyet şiddet-i hârı vardır ve her cimâ‘ı bikriyyet üzredir, al kan nâzil olurdu, der.
EÇS VI 118b … e kal‘adan beş aded kâfir ile Fargaçi kapudan kethudâsı bir al çuka dolama geymiş ve kal‘anın Nemse kapudanı bir yeşil çuk …
DK VI 30 … dikdiler ala ḳalı döşediler aġça ḳoyun ḳırdılar yidi yıllıḳ al şarab içürdiler aluban bunları teküre getürdiler tekür taḫt …
DK V 22 ol baġlaruŋ ḳara salkumlu üzümi olur ol üzümi ṣıḳarlar al şarabı olur ol şarabdan içen esrük olur şarablu-y-idüm ṭuym …
DK III 103 vay göz açup gördügüm köŋül virüp sevdügüm vay al duvaġum iyesi vay alnum başum umudı ḫan beyrek diyü aġladı …
EÇS IV 260a–260b … n'ın içkal‘ası'nda böyle bir nân-pâre verüp silâhdâr etdim. Al imdi bu nân-pâreyi şimdi sana Van'daki gibi verdim. Safâ-yı …
EÇS VI 74b … gedâ fukarâlarına ve yetîm ve yetîmelerine merhamet edesin. Al imdi kendi öksüz garîbini" deyüp Yanoş gulâmı Süleymân Hân …