İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

tuz*

384
geçiş
142,3
milyonda
64
biçim
12
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Bilge Kagan Yazıtı1405,5
Irk Bitig1771,0
Kalyanamkara Papamkara11.579,8
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)3138,5
Uigurica I-IV2316,9
TT I-X31.177,4
Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)12.369,7
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)198,2
Kutadgu Bilig24326,2
DLT’deki Türkçe parçalar72.413,0
Atebetü’l-Hakâyık2725,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi338138,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

BK D 0,00
IB D 0,00
KP D 0,00
Mait D 0,29
U D 0,00
TT D 0,00
Sukh —
ShoR D 0,00
KB D 0,70
DLT D 0,52
AH D 0,33
EÇS D 0,87

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: tuz) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
lezîz2631910,246,165,03173,2
salamura10129,699,523,16124,8
ma‘deni91189,206,072,9658,7
koyuna7329,117,592,6361,3
etmek145528,944,483,5760,5
emîni145858,894,393,5659,0
ekmek81888,845,222,7542,7
milhi568,719,522,2362,4
kaya147438,674,053,5252,6
korlar61148,625,532,4034,6
vilâyet94188,524,242,8436,1
gider116018,524,013,1140,7
aḳı5678,506,032,2032,4
şehrinden61648,495,012,3730,2
seğirdir4178,357,691,9935,7
hâsıl151.1338,343,543,5446,4
emînine4248,337,191,9932,6
kemâh4298,316,921,9831,0
kiŋ4318,306,821,9830,4
yük73488,294,142,5027,1
frengistân’a4358,296,651,9829,4
çıkan51408,294,972,1625,0
koyun85018,213,812,6327,5
balık73918,213,982,4825,6
mahzenleri4688,185,691,9623,9
yükü52158,104,352,1320,8
balığı52168,094,352,1320,7
yerler63658,043,852,2821,0
bundan75088,013,602,4322,2
tartarak327,9910,361,7340,7
etmeki347,999,361,7336,2
behlûle357,989,041,7333,9
idhâl3117,967,901,7227,8
ta‘âma3197,937,121,7224,1
natrûn3207,937,041,7223,8
yitür3217,926,971,7223,5
kurd41587,924,471,9117,3
emîninden3237,926,841,7222,9
vilâyetlere3277,906,611,7121,9
diyârında53287,853,742,0716,8

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (384) →
EÇS X Y347b … rde cümle üç bin sayyâd-ı semek vardır. Rûm ve Frengistân'a tuzlu balık salamurası ve balmûmuna banmış kehrübâ-misâl balık yu …
EÇS III 121a … ve onar kantar havyarı çıkar, bal fıçıları içre bu havyarı tuzlarlar. Bu mertebe mâhîleri emînden bâzergânlar birer ikişer kîsey …
EÇS VI 162a … âkimi var ve bir emîn dahi kefere tarafındandır. Bu diyârda tuz gâyet makbûl olduğundan tâ Bosna ve Öziçe ve Belgrad'a varı …
EÇS V 121b … Tisa ile nehr-i Tuna'ya girüp vilâyet vilâyet Erdel'in kaya tuzların getürürler, zîrâ gâyet lezîz Erdel tuzu olur.
EÇS VI 162a … yuhsâ balıkların gûnâ-[gû]nların sayd [u] şikâr edüp Gabele tuzuyla tuzlayup salamura edüp vilâyet vilâyet götürüp fürûht edüp …
EÇS V 186a … eder" deyüp ol ân merhûm Seydî'nin kellesin kafâsıyla sâfî tuz içine bir kutuya koyup ılgar ile Âsitâne'ye gönderüp cesed- …
U II, T. II Y 42.-66–70 … ig pintolabardvçide ulatı altı ygrmi maḫa şraviklar üskinte tuzit ordu-daġı maitri bodisvt-da ulatı tört yüz toġuz on altı bo …
EÇS IX Y382a … menn [ü] selvâ oldur kim incîr ve üzüm ve hurmâ ve sirke ve tuz ve tere nâzil olurdu. P 156b Selvâ odur kim hâlâ Kudüs-i …
EÇS II 340b … yedi yüz guruş alup bu hakîre ücret-i kadem yüz guruş verüp Tuzlaemîni Emîr-i ahûr Hasan Ağa'dan bekâyâ mâl içün yüz elli guruş al …
EÇS VIII 362a … fiyyeden berî olup tuz çıkarma hidmetine me’mûrlardır, ammâ tuzu gâyet lezîz ve beyâz tuzu olup niçe yüz gemi yükü tuz Freng …