Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
5 Türkçe karşılık · 23 madde
ince 1
- inçge sıfat Uygurİnce; ince, derin
ince dal 1
- çıbıḳ isim Uygurİnce dal, sürgün
ince ipek 1
- çuz isim KarahanlıDeğerli ipekli kumaş, ince ipek; hep ile
incelenmek 1
- adırtlan- fiil Uygurİncelenmek, teşhis edilmek
ayrıntısıyla incelemek 1
- adırtla- fiil UygurAyrıntısıyla incelemek, çözümlemek, ayırt ederek anlamak
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “ince” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- abidarim isim Uygur…yen felsefî bölümü abhidharma ve bu öğreti üzerine yazılmış inceleme abhidharma incelemesi abhidharma diye adlandırılmıştır…
- abidarmaḫarday özel ad Uygurbir abhidharma incelemesinin adı abidarmaḫarday adlı inceleme öğretinin özünü toplayan eser olarak anılır…
- abidarmakoş özel ad Uygurabhidharma öğretisini derleyip özetleyen vasubandhu incelemesinin adı uygurca çevirisi derlemdeki abh metnidir bu incelemenin adı neden abidarmakoş …
- ad isim UygurKarahanlıad isim bir şeyin ya da kişinin anıldığı söz bu incelemenin adı abidarmakoş oldu neden diye adlandırılır…
- amtı zarf OrhonUygur…en şimdi pişmanlık duyuyoruz o şimdi artık kötü değil şimdi incelemeyi yazmak için…
- antır zamir Uygur…ar oradan kurtulup ondan doğan meyveye bu ad verilmiştir bu inceleme ondan akıp çıkmıştır…
- anılayu zarf Uygur…r işi bile hemen bitiremezler derhal gidermediği için hemen inceleyemedi…
- arklig Orhontek tanıklı söz ince kolay kopar…
- barçın isim Karahanlıipekli kumaş brokar ince ve kalın ipekliden giyerler ipek yaygı gerildi bilgilinin sözü bakılırsa ipek dokumadır…
- batıḳ sıfat Karahanlıderin bakıp görse dibi olmayan derin deniz derin ince sözler ey bilgisi derin olan geometri hesabı da pek derindir…
- bil isim UygurKarahanlıbel beli ince sonra sırtı geniş olursa bedenin belin sessiz dursun…
- dil isim Karahanlıfarsça tamlamada gönül yürek edip gönül inceliğiyle söyledi…
- haciblıḳ isim Karahanlı… hacipliğe nasıl bir adam gerektiğini söyler hizmetlerin en incesi hacipliktir haciplik için önce bu on şey gerekir haciplik işi büyük iştir…
- hendese isim Karahanlı… geometri bilirse geometri hesabını tutman gerekir geometri ince bir hesaptır yer gök bununla ölçülür geometri hesabı pek derindir…
- ars- fiil Uygurtek tanıklı biçim vaibhāṣika incelemelerini içmiş özümsemiş…
- bar- fiil OrhonUygurKarahanlı3. anlam: yardımcı fiil olarak sürme yönelme bildirir bakıp incelendiğinde türk halkının adı yok olup gitmiş artıp gitse…
- egir- fiil OrhonUygurKarahanlı…ştırdıktan sonra bozdu kutsal eliyle iği tutup iplik eğirdi ince iplik eğrilecek…
- etiz- fiil Uygurçalgı oyun çalmak icra etmek hep beş türlü ince müzik çalarak hep müzik çalın beş türlü çalgı çalarlar mutlulukta çalınacak müzikleriniz kuŋkau çalıp…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.