ShoR sözlüğü · madde
ayaġ isim
Tanım
- Saygı, hürmet, itibar: “aġar ayaġ ḳılurlar” büyük saygı gösterirler; “ayaġın çiltegin” saygısını hürmetini; “uluġ türlüg aḳır ayaġ üze” türlü türlü büyük saygıyla; “etüzüŋde ayaġ çilteg ornanġu” kendinde saygınlık yerleşecek; “asıġıŋ ayaġıŋ egsüdi” kazancın ve itibarın azaldı. Tanıklar: Mait2TT2
- “ayaġḳa tegimlig” saygıya layık, saygıdeğer; bodisatvalar ve ulu kişiler için unvan (Çince 尊者 karşılığı): “ayaġḳa tegimlig tözün maytrı bodisavat” saygıdeğer soylu Maitreya bodisatva; “ayaġḳa çiltegke tekimlig tınlıġlar” saygı ve hürmete layık canlılar. Tanıklar: Mait2AbhShoR
- (KB) Kadeh; makam belgesi olarak verilen kadeh: “ayaġ birdi tamġa at üstem keḍüt” kadeh, mühür, at, eyer takımı ve elbise verdi. Tanıklar: KB
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Köktürk yazıtındaki “ayagma” bir unvan olarak geçer; KB’deki kadeh anlamı için ayak maddesine de bakınız.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ayaġ — yalın hâliyle 24 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ayaġḳa 80 (Abh, Mait, U, ShoR) · ayagka 34 (Mait) · ayaġqa 3 (ShoR)
- ayaġ 18 (Abh, Mait, KB, U) · ayag 6 (Mait)
- ayaġın 3 (Mait, ShoR) · ayagın 1 (Man)
Çekimli biçimler (10):
Bağlamlar
Bütün geçişler (6) →ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 2.2.5.V /1–6 | kelmiş | ayaġqa | tegimlig köni tüz tuyuġlı : bilge bilig : çḫşaptqa tükellig edgün barmış y … |
| Sho.Rosia 3.1.1.V/3–5 | … iş mandal içinte tütsük köyürüp yula tamdurup burḫan [-qa tapı]ġ uduġ aġır | [aya]ġ | qılıp süzök [kért]günç köŋül [öritgü] ol : |
| Sho.Rosia 5. 1 | ötrü | ayaġqa | tegimlig bodistv sansarnıŋ berü evrilmekin uqup naru tevrilmekin emgeksiz … |
| Sho.Rosia 6.3.2 /29–31 | qut qolu teginürbiz tuġġalı | ayaġ -ın | kelmiş ayaġ-qa tegimlig tözün maitri bodistv-nıŋ teŋridem ıdoq iç luu -sı- … |
| Sho.Rosia 6.3.2 /29–31 | qut qolu teginürbiz tuġġalı ayaġ -ın kelmiş | ayaġ-qa | tegimlig tözün maitri bodistv-nıŋ teŋridem ıdoq iç luu -sı-nıŋ içine lénhu … |
| Sho.Rosia 8.3 /296–299 | anın amtı | ayaġ-ḳa | tegimlig töz-ün bursaŋ ḳuvraġ adın yme süz-ök kértgünç 心 -lüg upası bo ıdu … |
Aynı gövdeden maddeler
“ayag” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).