ShoR sözlüğü · madde
erdem isim
Tanım
- Erdem, fazilet; hüner, yetenek, kişisel değer: “aŋar birdi erdem bilig ög uḳuġ” ona erdem, bilgi, akıl, anlayış verdi; “bu erdem bile er tilek arzu yir” insan bu erdemle dileğine erer; “erdem tile ögrenipen bolma küwez” erdem iste, öğren, kibirli olma; “alpın erdemin üçün” yiğitliği ve erdemi için; “yėti türlüg erdemte ötrü” yedi türlü erdemden sonra; “kentü kentü erdemiŋizlerni üntürüp” her biriniz hünerinizi ortaya koyup. Tanıklar: ManKB2DLT
- (Budist metinlerde) üstün nitelik, doğaüstü güç; çoğu kez “kü kelig erdem”, “küç erdem”: “arhantlarnıŋ edgüsin erdemin bulġalı” arhatların iyiliğini, erdemini bulmak için; “ḳuanşi im pusar ḳutadmaḳ erdemi antaġ ḳasınçıġ uluġ” Avalokiteśvara’nın kutsallığı, gücü öyle korkunç büyüktür; “erdemler üze étiglig” erdemlerle süslü; “burḫanlarnıŋ … küü kelig edremlerin” Budaların ünlü üstün niteliklerini; (Abhidharma çevirisinde) “ot-nuŋ edremi” ateşin niteliği. Tanıklar: KİPMaitAbhShoR2
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Budist metinlerdeki edrem (göçüşmeli) yazımı da bu maddede.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): erdem — yalın hâliyle 88 kez
Çekimli biçimler (27):
erdemin 18
erdemi 17
edremlerin 6
erdemke 5
edremlerke 4
edremi 4
erdemim 4
erdemlerin 4
erdemler 3
edremleri 2
erdemleriŋ 2
erdemini 2
erdemiŋ 2
erdemlerim 2
edremin 1
edreminiŋ 1
edremte 1
edremlerig 1
edremke 1
edrem 1
erdemleri 1
erdemlerig 1
erdemiŋizlerni 1
erdemni 1
erdemniŋ 1
erdemte 1
erdemın 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (13) →ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
13 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 2.2.4.V /4–5 | yükünürmn tüz[ün] /// | erdemler | üze étiglig yaratıġ-lıġ at[lġ teŋri burḫan] qutıŋa : |
| Sho.Rosia 2.2.7.R/1 | … ét[inçsiz] //// [ınça] qaltı vimalakrit külüg arıġ b[o]d[istv teg : ] alqu | edremlerke | öŋin öŋin [tükellig bolzunlar : ] |
| Sho.Rosia 6.1.1.2/8 | … arp men /// /// yaŋluq ayıtdıŋ 異 | | | azıtıġ ol ym [e]/// [alplanmaq]-lıġ | edrem-te | iş-te küdök-te 策 | | | al alt[aġ-t-a] /// /// [kö]rdükde serinmedeçi | | | … |
| Sho.Rosia 6.1.1.2/8 | … ö[g]/// /// çerig-te qwrq’n sökdeçi 運 | | | qılıç salıp qırıp çe[rig] // // | [edre]m-in | tuta ögdir bérip | | | | at-ın yol-ın ö[gdir bérmez] /// |
| Sho.Rosia 6.2.2.2/16 | ters [azaq] 8) [noml]uġ-lar-nıŋ uz-anmaq | edre[mlerin] | : anı-lı [monı-lı] inçip bulġamaq : bilge-lerke yorıġuluq ermez té[p] 9) [然 … |
| Sho.Rosia 8.3 /74 | aŋ’ilki burḫan-lar-nıŋ {艹+廾} -lar-nıŋ 念 言 yétinçsiz küü kelig | edrem-lerin | 見 eşidmek üz-e. |
| Sho.Rosia 8.3 /134 | 四 yüz öŋi küü kelig | edrem-lerig | 見 -li uyur-lar. |
| Sho.Rosia 8.3 /141 | bo mundaġ 十 ḳaḍa yüzer öŋi taŋlançıġ muŋa -tınçıġ | edrem-lerke | tegip. |
| Sho.Rosia 8.3 /146 | baştınḳı oron-ḳa tegmiş-teki 一 kşan üdteki edgü-leri | edrem-leri | erür :: |
| Sho.Rosia 8.3 /147 | … şan-lar uzun üd ḳolu-lar üz-eki ḳut ḳolunmaḳ töz-lüg küsüş-lerin küü kelig | edrem-lerin | tuḍmaġu-ça erser. |
| Sho.Rosia 8.3 /180 | bo mundaġ küü kelig | edrem-lerke | tükel tegip tuġmaḳ -lar ünmek-ler belgü-lerdin éne kéḍip. |
| Sho.Rosia 8.3 /195–197 | … di dyan-larıġ bulup ulaḍı anıŋ sanınça oḳ et’öz-lerig 化 umaḳ-lıġ küü kelig | edrem-ler -ke | tegir-ler :: |
| Sho.Rosia 8.3 /216 | ulaḍı anıŋ sanınça oḳ et’öz-lerig 化 umaḳ-lıġ 大 küü kelig | edrem-ke | tegip :: |
Aynı gövdeden maddeler
“erdem” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).