Tanım
- Fark, ayrım, ayrılık: “ekintiniŋ adırtı üküş bar” ikisinin arasında çok fark var; “alḳu şiriavaklar birle bolur ḳayu adırtı” şravakalarla ne farkı olur; “ayıġlı sawıŋnıŋ adırtı yoḳ” kötü sözünün (iyiden) farkı yok. Tanıklar: AbhManTT
- Ayrıntı, tür; “uçsuz ḳıdıġsız adırt” sonsuz ayrıntı: “yörüg uġuşınıŋ uçsuz ḳıdıġsız adırtı” anlam türlerinin sonsuz ayrımı; “adırt öŋi yörügin” ayrı ayrı anlamını. Tanıklar: Abh2
- “kün ay öd ḳolu adırtın biltürürler” gün, ay, zaman ve anın farkını bildirirler; KB: “uḳuş munça teŋlig aḍırtlar erig” anlayış, erler arasında bu kadar ayrım (yaratır). Tanıklar: SekKB
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): adırt — yalın hâliyle 7 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- adırtı 17 (Abh, Man, TT) · aḍırtı 2 (KB)
- adırtlar 1 (Abh) · aḍırtlar 1 (KB)
Çekimli biçimler (12):
Bağlamlar
Bütün geçişler (31) →Abh Abhidharma (Shogaito)
31 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 761 | bilip başdınḳı ordunḳı adaḳ -taḳı töz uġuş üz-eki | adırt-ın | . |
| Abh.Sho. 801 | alḳu şiriavak-lar birle bolur ḳayu | adırtı | . |
| Abh.Sho. 858–861 | erde ıraḳ ödteki orun-taḳı ulatı alḳu yörüg uġuş-ı-nıŋ uçsuz ḳıdıġ-sız | adırdın-taḳı | kirsiz bilmemekig anılayu oḳ tarġarmaduḳ üçün tėp üsdürti berü-ki şasdr-ta … |
| Abh.Sho. 887–889 | … ıraḳ ödüg三erde ıraḳ orun-uġ四 ulatı ḳayu yörüg uġuş-ı-nıŋ uuçsuz ḳıdıġ-sız | adırt-ın | :: |
| Abh.Sho. 890 | adırt-ın-taḳı | yme/tėr. | |
| Abh.Sho. 931–932 | … r bu tıldaġ-ın bilmez-ler及諸義類 ulatı alḳu yörüg uġuş-ı-nıŋ uuçsuz ḳıdıġ-sız | adırt-ı | erser ḳaltı uġuş orun ajun tuġum. |
| Abh.Sho. 933 | … lig kirsiz bilmemek-ler-ig tarġarmış tarġarmamış-ta ulatı uuçsuz ḳıdıġ-sız | adırt-ı | erür. |
| Abh.Sho. 945–946 | yörüg uġuş-ı-nıŋ | adırt-ı | üz-e ıraḳ üçün anın şlok-ta bar söz-lemiş所 / 知及時處bilgülük üz-e ulatı öd üz … |
| Abh.Sho. 947–948 | yörüg uġuş-ında ulatı-lar-nıŋ | adırt-ı | üz-e : munı munçulayu tört türlüg ıraḳ-lar-ıġ : burḫan-lar-ta öŋi yoḳ bil … |
| Abh.Sho. 967 | ol yörüg-ler-i kentü | adırt | öŋi erür. |
| Abh.Sho. 969–970 | … anmaḳ edrem sav söz erd -miş kelmedük ödki-te nom-lar-nıŋ uuçsuz ḳıdıġ-sız | adırt -ın | . |
| Abh.Sho. 1212–1219 | … ėrip tėptėmiş-i erser ḳudruldaçı yaynikė tınlġ-lar-nıŋ bar üçün üküş telim | adırtı | . |
| Abh.Sho. 1458–1461 | bu üç padak şlokda bar üç türlüg | adırtı | aŋ’ilki adı köd -rülmiş-lik uluġ baḫşı öŋi erür taş azaḳ nomluġ-ta ulatı a … |
| Abh.Sho. 1896–1898 | … birle uyur yügerü uḳġalı alḳu nom-lar-nıŋ belgü-sin bilir kirlig kkir -siz | adırtın | çınlayu-sı-nıŋ ölenmek-ke tuşġarmaḳ-ı arıġ süz-ük adırtlıġ odġuraḳ bilgülü … |
| Abh.Sho. 2049 | … yme ök bar söz-lemiş-i vyançan-ta taş öŋi umaz uḳıdġalı ol sav-lıġ ün-nüŋ | adırt-ın | tėp. |
| Abh.Sho. 2310–2313 | … inçip arıdı söz-lememiş ol abidarim-nıŋ ulatı vinay-nıŋ tayaḳ bolmaḳ üzeki | adırt-ın | 以此義故bu yörüg üz-e anın otġuraḳ sudur-luġ ülgü-ke tayan -maḳ-lıġ yörügi yme … |
| Abh.Sho. 2391–2393 | … me andaġ oḳ bolġu kergek現見文義 yügerü körülür ujik-lar-i-niŋ yörüg-ler-i-niŋ | adırtı-nıŋ | bar-ı sudur adırılmaḳ uġur-ında ni’kay-lar yörüg-ler birikmez taplaġ-lar n … |
| Abh.Sho. 2407–2411 | … rşı -sı arḳ-a-sı abidarim ödrü andaġ ermez üçün anın uġrayu abid -arim-nıŋ | adırtı | öŋi-si sudur-nuŋ adırtı öŋi-si birle yörüg töz-inçe erser büdün adırılmur … |
| Abh.Sho. 2407–2411 | … m ödrü andaġ ermez üçün anın uġrayu abid -arim-nıŋ adırtı öŋi-si sudur-nuŋ | adırtı | öŋi-si birle yörüg töz-inçe erser büdün adırılmur tėp又yene saŋgabadrė baḫş … |
| Abh.Sho. 2795 | bar ḳayu | adırtı | ada -ġuluḳ ḳuruldurtaçı örletdeçi tėp. |
| Abh.Sho. 3069–3071 | … l ėdiglig nom-larıġ bolu üçün körgidgeli anda-ça ol munda-ça ol tėmek -lig | adırt-lar | üz-e anın kergek-inçe kėŋürü söz-lemiş erür. |
| Abh.Sho. 3243–3246 | … lıġ -ıġ tėptėser答 <uḳıdġalır> üçün erür aḳıġ-sız-ta öŋi-sin ḳayu tıldaġ-ın | adırtı | aḳıġ-sız-ıġ tėptėser aḳıġ-sız tarġarġululḳ ermez üçün. |
| Abh.Sho. 3318–3322 | … -ke ėrdeçi öŋin öŋin öz uġur-lar-ı üz-e adırıp bilig üçün bilige bilig-niŋ | adırtı | erser ol oḳ oḳsuz yol-taḳı bilge bilig erür. |
| Abh.Sho. 3366–3373 | … alḳu aḳıġ-lıġ nom-larıġ bir tek bululurmu bir bilip öçmek azu kentü kentü | adırt | öŋi mü ol tėp. |
| Abh.Sho. 3447 | alḳu tüz-ün-ler-niŋ yme ök bolmaġu kergek | adırtı | . |
| Abh.Sho. 3448–3451 | … -ı teŋ tüz bolu tüküdmek üz-e ödrü tüz-ün tuuş-taḳı-lar-nıŋ bolmaġu kergek | adırtı | . |
| Abh.Sho. 3521–3522 | … tüketdükte neçe bilip öçmek erür erser yme bir tanuḳ -lamaḳ-ı inçip kentü々 | adırt | öŋi erür. |
| Abh.Sho. 3780 | bu tıldaġ-ın kikinç -i bular-nıŋ | adırt | öŋi erür. |
| Abh.Sho. 4264 | ėdiglig nom-lar-nıŋ | adırt | öŋi ḳamaġ-lıġ adı tėp. |
| Abh.Sho. 4313–4315 | … öz-leyü tüketser yme amtı uġrayu küsemiş üçün uḳıdġalı anıŋ niz-nk adı-nıŋ | adırt | öŋi yörügin. |
| Abh.Sho. 4383 | ḳaltı basa girant-ta söz-lemiş ol yėrdinçü | adırtı | ḳılınç uġrında tuġar tėp. |
Aynı gövdeden maddeler
“adırt” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).