Abh sözlüğü · madde
ayaġ isim
Tanım
- Saygı, hürmet, itibar: “aġar ayaġ ḳılurlar” büyük saygı gösterirler; “ayaġın çiltegin” saygısını hürmetini; “uluġ türlüg aḳır ayaġ üze” türlü türlü büyük saygıyla; “etüzüŋde ayaġ çilteg ornanġu” kendinde saygınlık yerleşecek; “asıġıŋ ayaġıŋ egsüdi” kazancın ve itibarın azaldı. Tanıklar: Mait2TT2
- “ayaġḳa tegimlig” saygıya layık, saygıdeğer; bodisatvalar ve ulu kişiler için unvan (Çince 尊者 karşılığı): “ayaġḳa tegimlig tözün maytrı bodisavat” saygıdeğer soylu Maitreya bodisatva; “ayaġḳa çiltegke tekimlig tınlıġlar” saygı ve hürmete layık canlılar. Tanıklar: Mait2AbhShoR
- (KB) Kadeh; makam belgesi olarak verilen kadeh: “ayaġ birdi tamġa at üstem keḍüt” kadeh, mühür, at, eyer takımı ve elbise verdi. Tanıklar: KB
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Köktürk yazıtındaki “ayagma” bir unvan olarak geçer; KB’deki kadeh anlamı için ayak maddesine de bakınız.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ayaġ — yalın hâliyle 24 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ayaġḳa 80 (Abh, Mait, U, ShoR) · ayagka 34 (Mait) · ayaġqa 3 (ShoR)
- ayaġ 18 (Abh, Mait, KB, U) · ayag 6 (Mait)
- ayaġın 3 (Mait, ShoR) · ayagın 1 (Man)
Çekimli biçimler (10):
Bağlamlar
Bütün geçişler (40) →Abh Abhidharma (Shogaito)
40 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 4 | 尊者 | ayaġ-ḳa | tegimlig悉 地羅末提造esdiramati baḫşı yaradmış erür. |
| Abh.Sho. 20–21 | tuġurdmaġu üçün biligsiz üz-e yaŋılmaḳ-lar -ın anı üçün | ayaġ-ḳa | tegimlig主vasubantu baḫşı yaradıp bu koşavarti şasdr -ıġ. |
| Abh.Sho. 186–188 | … yaradġalı uġraduḳ-ta bu tıldaġ-ın öge küleyü edgü-ler-in ınanmaḳ üz-e aġır | ayaġ | ḳılmış erür. |
| Abh.Sho. 203–204 | bu tıldaġ-ın şasdr -nıŋ başında öge küleyü edgü-ler-in ınanmaḳ üz-e aġır | ayaġ | ḳılmış erür. |
| Abh.Sho. 206 | barça ınanmaḳ üz-e aġır aġır | ayaġ | ḳılıp töz baḫşı -lar-ıŋa anda-ta kėn şasdr yaradur-lar erti. |
| Abh.Sho. 209–211 | … u ögrediginçe又yaŋça yme/tėr yaradmış şasdr-ı-nıŋ başında ınanmaḳ üz-e aġır | ayaġ | ḳılmış erür tŋri burḫan-ḳa tėp問bar ḳayu tıldaġ basutçı. |
| Abh.Sho. 212 | alḳu şasdr yaradaçı baḫşı-lar aşnu-ça aġır | ayaġ | ḳılıp töz baḫşı-lar-ıŋa anda-ta kėn. |
| Abh.Sho. 252–253 | anın bilmiş kergek öge küleyü edgü-ler-in ınanmaḳ üz-e aġır | ayaġ | ḳıl -mış erür. |
| Abh.Sho. 293 | ayaġ-ḳa | tegimlig vasubandu baḫşı sėzinmiş üçün kėnki yavız ödteki. | |
| Abh.Sho. 350–353 | … çip bışrunu yorımış üçün anın ol öz baḫşı tėp問 aŋbaşlayu ınanmaḳ üz-e aġır | ayaġ | ḳılmaḳ-lıġ şlok-ta öge küle -yü yükünmek üz-e üç türlüg edgü-ler-ke tükel- … |
| Abh.Sho. 356–358 | … eyü kergek-lep ḳadnayu söz-lep öz-baḫşı tėp答前 帰敬頌öŋdünki ınanmaḳ üz-e aġır | ayaġ | ḳılmaḳ-lıġ şlok -ta yükünmek ögmek üze-e üç türlüg edgü-ler-le tükel-ligin … |
| Abh.Sho. 919 | ayaġ-ḳa | tegimlig modgalayanė arḫant körüp ol ölmiş anası-nıŋ. | |
| Abh.Sho. 1801–1804 | … ndem uḳıdur üçün nom-nuŋ töz-in anın abidarim-nıŋ yörügi üküş erür tėp 大衆賢説 | ayaġ-ḳa | tegimlig saŋgabadrė baḫşı söz-ler. |
| Abh.Sho. 1987 | 阿闍梨 | ayaġ-ḳa | tegimlig saŋgabadrė baḫşı. |
| Abh.Sho. 2034–2037 | inçip amtı | ayaġ-ḳa | tegimlig şasdr-a-karė vasubandu baḫşı-y-a ayayu aġırlayu uḳıdu yörmiş-iŋiz … |
| Abh.Sho. 2106–2107 | … eşidilür abidarim erür san-lıġ kişi nomlamış ḳaltı inyanaparasdan şasdr-ıġ | ayaġ-ḳa | tegimlig kadyanapudrė arḫant yaradmış erür. |
| Abh.Sho. 2108–2109 | prakaranapt şasdr-ıġ | ayaġ-ḳa | tegimlig vasumidrė baḫşı yaradmış erür 識身足論vidyanakayapt şasdr-ıġ dėvaşarm … |
| Abh.Sho. 2110–2111 | darmasikandapat şasdr-ıġ | ayaġ-ḳa | tegimlig mḫamodgalayanė arḫant yaradmış erür又ujik-in -te yaŋluḳ-sıġ turur. |
| Abh.Sho. 2112–2115 | şaripudrė erür tėp/tėmiş pradniyapdipat şasdr-ıġ | ayaġ-ḳa | tegimlig kadyayanė arḫant erür又ujik-inde maḫa-modgala -yanė arḫant yaradmı … |
| Abh.Sho. 2112–2115 | … maḫa-modgala -yanė arḫant yaradmış erür yme/tėmiş界身足論tadu-kaypat şasdr-ıġ | ayaġ-ḳa | tegimlig vasumidrė baḫşı yaradmış erür又ujik -inde <purnė> arḫant yaradmiş … |
| Abh.Sho. 2116–2122 | 集異門足論 saŋida-piryayipat şasdr-ıġ | ayaġ-ḳa | tegimlig şaripudrė arḫant yaradmış erür又ujikinde maḫa-koşdilė arḫant yarad … |
| Abh.Sho. 2126–2131 | 論 | ayaġ-ḳa | tegimlig kadyanapudrė-ta ulatı alḳu maḫa şiravak-lar saŋgit ḳılıp ornadıp … |
| Abh.Sho. 2126–2131 | … rė-ta ulatı alḳu maḫa şiravak-lar saŋgit ḳılıp ornadıp urdı-lar inçe ḳaltı | ayaġ-ḳa | tegimlig tarmadiratė baḫşı ne yme yıġmış teg anityadavarg-ta ulatı-lar-ıġ … |
| Abh.Sho. 2138–2139 | inçe ḳaltı | ayaġ -ḳa | tegimlig darmatiratė baḫşı ne yme yıġmış teg anidy-a -tavarg-ta ulatı-ları … |
| Abh.Sho. 2143 | ayaġ-ḳa | tegimlig darmatiratė baḫşı yıġıp ḳılmış ol bölük şlok. | |
| Abh.Sho. 2144–2146 | munda yme ançulayu oḳ | ayaġ-ḳa | tegim -lig kadyanaputrė-ta ulatı-lar alḳu sudur-lar-ta vinay-lar-ta evdip … |
| Abh.Sho. 2198–2201 | … köŋül-inde taplamadın tapırḳanmadın urmış ol tėr-ler tėgüçi savıġ tėp大(徳)衆贤 | ayaġ-ḳa | tegimlig saŋgabadrė baḫşı söz -ler. abidarim odġuraḳ erür tŋri burḫan yrlı … |
| Abh.Sho. 2740–2742 | 阿闍利衆贤云 | ayaġ-ḳa | tegimlig saŋga -badirė baḫşı söz-ler bar et’öz körüm-te ulatı niz-vanı-lar … |
| Abh.Sho. 3111–3113 | munda alḳu | ayaġ-ḳa | tegimlig -ler bölüp ḳılmış erür iki abipiray一师云bir baḫşı söz-ler kök ḳalıḳ … |
| Abh.Sho. 3178 | ayaġ-ḳa | tegimlig saŋgabadrė baḫşı söz-ler tıdıġ-sız-ı yme negü ol tėptėser. | |
| Abh.Sho. 3182 | ayaġ-ḳa | tegimlig ar-y-a -taz-ė baḫşı munı söz-leyür tüz-ün-ler ḳulı tėp. | |
| Abh.Sho. 3376–3378 | 阿闍梨 | ayaġ-ḳa | tegimlig gunamati baḫşı munı söz-ler edgülük ögrünç tėp ol taplamamış üçün … |
| Abh.Sho. 3665 | 阿闍梨 | ayaġ-ḳa | tegimlig saŋgabadrė baḫşı söz-ler. |
| Abh.Sho. 4044–4047 | … ıġ yörügi何故經 中ne üçün sudur-ta yrlıḳamadı ol yörügüg bolur sav tayaḳ-ı tėp | ayaġ-ḳa | tegimlig saŋgabadrė baḫşı kikinç bėrü bu sėzik-ke söz-ler :: |
| Abh.Sho. 4077–4078 | ayaġ -ḳa | tegimlig saŋgabadrė baḫşı (tardıp sudur-uġ) söz-ler sav tayaḳ-ı bolur üç t … | |
| Abh.Sho. 4108 | sav tayaḳ-ı ermez-i üz-e yoḳ üçün uḳıtġuluḳ körgitgülük belgü-si tėp 尊者聖奴 | ayaġ-ḳa | tegimlig ary-a-taz-ė baḫşı (kikinç bėrü) söz-ler. |
| Abh.Sho. 4162 | ayaġ-ḳa | tegimlig ary-a-tazė baḫşı söz-ler. | |
| Abh.Sho. 4219 | ḳaltı sudur-ta | ayaġ-ḳa | tegimlig anant ödünti adı ködrülmiş-ke inçe tėp. |
| Abh.Sho. 4447 | 阿闍梨 衆贤云 | ayaġ-ḳa | tegimlig saŋgabadrė baḫşı söz-ler. |
| Abh.Sho. 4480 | anın söz-lemiş ol ḳarşı tėp | ayaġ-ḳa | tegimlig saŋgabadrė baḫşı. |
Aynı gövdeden maddeler
“ayag” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).