bilge sıfat

615 geçiş 20 biçim 21 eser Abh Mait KB ShoR T Sek U DLT Anlam haritasında göster

Tanım

Bilge, bilgili, akıllı: “biligsiz otın sen ay bilge ḳuta” ey bilge, bilgisizin derdine sen deva ol; “anıŋ ara bir bilge kişi” onların arasında bilge bir kişi; “bilge tunyuḳuḳ ben özüm” ben kendim Bilge Tunyukuk; “türük bilge ḳaġan” Türk Bilge Kağan; “bilgelerke” bilgelere. Tanıklar: KT BK T2 KİP KB
“bilge bilig” bilgelik (prajñā): “ormaġlıġ bilge biliglig” olgun bilgelikli; “bir bilge biligin kutrulmış” bilgelikle kurtulmuş; “tükel bilge” her şeyi bilen (Buda’nın sanı): “tükel bilge biliglig tŋri tŋrisi burḫan” her şeyi bilen tanrılar tanrısı Buda. Tanıklar: Huast KİP Sek3 Mait3 Abh3 Man U Sukh ShoR KB

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı (sözcük başı): bilge — yalın hâliyle 569 kez

Çekimli biçimler (19):

bilgeler 16 belge 4 bilgesi 4 bilgelerig 3 bilgesin 3 bilgeleriniŋ 2 bilgelerke 2 bilgedin 1 bilgeke 1 bilgeleke 1 bilgelerde 1 bilgelerdin 1 bilgeleri 1 bilgelerim 1 bilgelerini 1 bilgeleriŋe 1 bilgelerniŋ 1 bilgelerte 1 bilgem 1

T II D 176-106–109	bu	bilge	biligig m(e)n sizlerke üküş körkün üküş yörügün tanukun sözleyü ayu bėrtim
T II D 171-151–155	d[in]tarag nigoşakag	bilge	biligin ig(i)dür … … … … neteg yme köz ad[akka] s(e)vüg neteg yme elig aga …
T II D 171-174–225	… e)ŋriçe üçünç yme körtle körkün inçe k(a)ltı y(a)ruk kün t(e)ŋriçe törtünç	bilge	biligin ançulayu k(a)ltı ölügüg tiriglügli beg ay t(e)ŋriçe yme bėşinç kör …
T II D 171-174–225	… g öz bėrigli y(a)ruk t(e)ŋri yėriŋe tegürdeçi noşda tataglagrak t(e)ŋridem	bilge	bilig yme edgü üdke koluka yme irülüg edgü künke yme aklatmış ayka yme yėg …
TM 282-371–372	k(a)ŋ[u] kişi bu munça sav(a)g adıru bilmeser ukmasar neŋ	bil[gelerke]	s[an]magay
T II D 173a2-456	… i otuzunç lagzın yılka ötükenteki nom ulugı tükel erdemlig y(a)rlagkançuçı	bilge	b(e)g t(e)ŋri m(a)r mew mani m(a)histaka ay(a)gın bu eki ⟦TM 159 (Vorderse …
T II D 173a2-456	… k(a)m(a)g ėki [ançman ] dintarlar t(e)ŋriken kunçuy [te]rken tegitler elçi	bilgeler	… … … t(e)ŋrikenim bökün[ki] … [kü]nke aklatmış ayka [kut]l[ug yı]l [ba]şı …

“bilge” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).