U sözlüğü · madde
aġır sıfat
Tanım
- Ağır, yükü çok: “zerre aġırınça” zerre ağırlığınca; “yėnikin aġırın bilmek” hafifini ağırını bilmek. Tanıklar: ShoRKuT
- Çetin, şiddetli: “aġır iglig” ağır hasta; “aġır emgek” ağır acı; “arḳun aġr ada tuda” ağır tehlike ve engeller. Tanıklar: SekMait2ShoR2
- Değerli, saygın; saygı: “aġır ayançaŋ köŋül” derin saygılı gönül; “tapıġ uduġ aġır ayaġ ḳılıp” hizmet edip saygı gösterip; “aġırın uçuzun uḳuġlı” değerlisini ucuzunu anlayan. Tanıklar: AbhShoRKB
- Önemli, büyük: “bunça aġır törüg tört buluŋdaḳı …” bu kadar ağır töreyi dört yöndeki … Tanıklar: BK
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): aġır — yalın hâliyle 143 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- aġır 139 (KB, Abh, Mait, ShoR) · agır 4 (BK, Man)
Çekimli biçimler (5):
Bağlamlar
Bütün geçişler (2) →U Uigurica I-IV
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. III M. 207.-18–22 | … tutulup otaçı-lar üze adırtlanıp tıtmıs ḫutmıs erser yme ol antaġ osuġ-luġ | aġır | ig-tin yme osmaġ-ı ḫutrulmaġ-ı bolur .. |
| U II, T. II Y 42.-19–27 | … ül tutdum erser trs körüm örtdüm erser bu on krmabut sıdım erser on türlüg | aġ[ı]r | ayıġ . . [ḳı]l . . ınç] tükel . . [ḳı]ltım erser anı barça alġunı nı ökünü … |
Aynı gövdeden maddeler
“agır” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).