Tanım
- Er, erkek; adam, kişi: “bilig bilse ötrü yırar erde ig” (insan) bilgi bilirse hastalık ondan uzaklaşır; “ögü bilmez erke ögüt ögretür” akıl bilmeyene öğüt öğretir; “ḳuş ḳanatın er atın” kuş kanadıyla, er atıyla (yükselir); “bėg ėr yuntıŋaru barmiş” bey adam atına doğru gitmiş. Tanıklar: IBDLTAH
- Asker, savaşçı; yiğit: “süŋüşde tutup on er ıdtım” savaşta tutup on asker gönderdim; “ḳuşu totoḳ birle süŋüşmiş erin ḳop ölürmiş” Kuşu Tutuk ile savaşmış, askerlerini hep öldürmüş; “ḳamuġḳa tusulur kör erdemlig er” erdemli yiğit herkese yarar. Tanıklar: ŞUKB
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
erte/ėrte (sabah) N:erte maddesine, erkeki N:erkek maddesine taşındı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): er — yalın hâliyle 709 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- er 697 (KB, EÇS, DK, AH) · ėr 12 (IB, U)
Çekimli biçimler (12):
Bağlamlar
Bütün geçişler (7) →U Uigurica I-IV
7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T II B1-7-22–24 | ḳaltı ot--luġ | ėr | ḳuruġ ḳovayu er-niŋ çaġmışı ösmışi bu üç türlüg tıltaġda ötkürü ot blgülüg … |
| U II, T II B1-7-22–24 | ḳaltı ot--luġ ėr ḳuruġ ḳovayu | er-niŋ | çaġmışı ösmışi bu üç türlüg tıltaġda ötkürü ot blgülüg bolur |
| U II, T. II Y.18 - T. II Y.10- 17–19 | birök adın adın üge bilge atlġ yüzlüg | er | içi körkin ḳurtulġu tınlġ-lar erser ḫuanşı ım pusar ol tınlġ-lar-ḳa adın a … |
| U II, T. II Y.18 - T. II Y.10- 17–19 | … -lar erser ḫuanşı ım pusar ol tınlġ-lar-ḳa adın adın üge bilge atlġ yüzlüg | er | içi körkin körtkürü nomlayur ḳutġarur |
| U II, T. II Y. 52,1-12–14 | … . sn sözlemiş teg ök yaŋı kün . . . . . . . . . . . . . . kntü özüŋ beglig | er | taplaġıl |
| U II, T. II Y. 52,2 - 8–13 | … . . . . köçeyü ḳunup il . . . . . . . . . . . b[u] . . yėrtinçü yėr suvda | er | atlġ kim bolġai birök . . . muz-ta ö . . . ip turdaçı . . birök atası kili … |
| T. III M. 225-2 | … adınlar-nıŋ ed tvar üzeki ėsig özin üzüp kntü et’öz--ümin igidtim erser .. | er | yutuzıŋa yazındım erser .. tilin azuk ylġan sav sözledim erser .. çasut yo … |