U sözlüğü · madde
et’öz isim
Tanım
- Beden, vücut (et ‘et’ + öz ‘öz, can’): “muna ertimlig et-özümüz ertip barsar” işte geçici bedenimiz geçip gidince; “bolmaz et-özke ölmek meger taŋrı yarlıġı birle” Tanrı’nın izni olmadan kimse ölmez; “kişi et’özin bulurlar” insan bedeni bulurlar (insan olarak doğarlar); “etüzüŋ tegre ada bar” bedeninin çevresinde tehlike var; “köz kulġaḳ burun til etüz köŋül” göz, kulak, burun, dil, beden, gönül. Tanıklar: SekMait2TTKuT
- (Budist metinlerde) “et’öz til köŋül” beden, dil, gönül üçlüsü (eylemin üç kapısı): “et’özin ḳılu yançtım erser tilin sözleyü yançtım erser” bedenimle yaparak, dilimle söyleyerek günah işlediysem; “ev barḳ … et’özindeki til-deki köŋül-deki ḳılınçlar” bedendeki, dildeki, gönüldeki eylemler. Tanıklar: U
- Görünüş, beden olarak görünme (Budaların, bodisatvaların beliriş bedeni): “ḳuanşi im pusar alḳudın sıŋar etüz körkin körtgürüp” Avalokiteśvara her yönde beden görünüşü göstererek; “et’özin körgitü yarlıḳaġay” bedenini gösterecek; “nirvanlıġ et’özlügke tegi” nirvana bedenlisine dek; “yalŋuz et’öz”, “nom et’öz” öğreti bedeni. Tanıklar: AbhShoR
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
et-öz, etöz, et’öz, etüz (TT, KİP) yazımları ve lemmatizer’ın ayırdığı etözin, etözüm vb. biçimler bu maddede toplandı. KB’de ayrı yazılan “et öz” et ve öz maddelerindedir.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): et’öz — yalın hâliyle 69 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- et’öz 46 (Sek, ShoR, Abh, Mait) · etöz 23 (KuT, Mait, Man, ShoR)
- etözin 36 (Mait, Man, Sukh, ShoR) · et’özin 26 (Mait, ShoR, Sek, U)
- et’özi 18 (Sek, U, Abh, ShoR) · etözi 6 (Mait, Man, KuT, ShoR) · ėt’özi 1 (U)
- etözleri 11 (Mait, KuT) · et’özleri 6 (Abh, ShoR, Sek)
- et’özüg 10 (ShoR, Abh, U, Mait) · etözüg 1 (Mait)
- et’özte 10 (Abh, ShoR) · etözte 2 (Man, ShoR)
- etözke 9 (KuT, Man, Mait, ShoR) · et’özke 7 (ShoR, Sek)
- etözlerin 8 (Mait) · et’özlerin 4 (ShoR, Abh)
- etözinte 7 (Mait, Man) · et’özinte 5 (Mait, U, Tövbe)
- etüz 7 (KİP, TT, Mait) · et’üz 2 (TT)
- et’özdeki 4 (ShoR) · etözdeki 2 (Mait)
- etözler 4 (Mait, KuT) · et’özler 4 (ShoR, Sek)
- etözüm 3 (Mait, KuT) · et’özüm 3 (U, Mait, Sek)
- etözümin 3 (Mait) · et’özümin 1 (U)
- etözümteki 1 (Mait) · et’özümteki 1 (Abh)
- etözlerinte 1 (ShoR) · et’özlerinte 1 (ShoR)
- etözde 1 (Man) · et’özde 1 (U)
Çekimli biçimler (70):
etözin 36
et’özin 26
et’özi 18
etözleri 11
et’özüg 10
et’özte 10
etözke 9
et’özteki 9
etözümüz 8
etözlerin 8
etözinte 7
etüz 7
et’özke 7
et’özlerig 7
etözi 6
et’özindeki 6
et’özleri 6
etüzüŋ 5
et’özinte 5
et’öziniŋ 5
et’özdeki 4
et’özlerin 4
etözler 4
etözni 4
et’özler 4
etözinteki 3
et’özlerke 3
etözüm 3
etözümin 3
et’özüm 3
et’üz 2
etözümüzni 2
etüzüŋin 2
etözdin 2
etözüŋüzlerke 2
etözte 2
etözdeki 2
et’özleriniŋ 2
et’öziŋe 1
etözümteki 1
et’özig 1
etözimin 1
etözlerimiz 1
etözümüzdi 1
etözlerinte 1
etözde 1
etözleriŋiz 1
etözüŋüzlerni 1
etöze 1
etüzin 1
etözümüzke 1
et’özlerindim 1
etüzüŋde 1
et’özlerinte 1
et’özleriŋe 1
etözinde 1
et’özntin 1
et’özsinıŋ 1
etözüg 1
etözite 1
et’öztin 1
et’özde 1
etözümüzteki 1
et’özümin 1
et’özümke 1
et’özümte 1
et’özümteki 1
et’özüŋ 1
etözümüztin 1
ėt’özi 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (15) →U Uigurica I-IV
15 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T II S.2b-9–10 | azunlarıy baru avırdaçı | etöz | -–deki köŋüldeki tilteki ḳılınçlar ol bolmaḳ tėtir |
| U II, T. II Y. 52,2 - 3–5 | … nüŋ butıḳı tapa titrü çınḳaru körüp büdiyü ḳolın sala . . . . . . . . . ḳa | ėt’özi | . . [n]d . . [e]ki ėtigleri barça yaŋḳı . . [ra?] turur |
| U II, T. III M. 207.-25–26 | et’öz | ḫutduġ-ınta yme sukavati atlġ yėrtinçü oġus-ınta toġmaġ-ı bolur .. | |
| U II, T. III M. 207.-35–48 | … ı-nı [!] yürüŋ ġaitsı-ġa bir otuz ḫata söz--lep .. ol tınlġ-lar-nıŋ küidüŋ | et’özi | üze saçsar .. olar inçip tamu-ta erser azu yılġı azun--ınta erser .. azu e … |
| U II, T. III M. 207.-59–61 | et’öz | ḫutduġ-ınta yme sukavati atlġ yėrtinçü oġus-ınta toġmaḳ-ı bolur .. | |
| U II, T. III, M. 225.- 45.-5 | yarım . . . . / | et’özi | aḳrımaḳ-lıġ igig .. tapsız bolm . . . [aḳ-] -lıġ igig .. köz aġrıġ igig .. … |
| U II, T. III, M. 225.- 40.-1 | … arvıs-lar ėligin toz-ta yapırḳaḳ-ta kegde-te böz-te ban-ta erser yme bitip | et’öz -inte | erser yme boḳuz-ınta erser yme tutsar-lar oḳısar-lar .. ol tınlġ-lar-ḫa bi … |
| T. III M. 225-2 | … in) önüp tavış-sızın yaşıḳıp adınlar-nıŋ ed tvar üzeki ėsig özin üzüp kntü | et’öz--ümin | igidtim erser .. er yutuzıŋa yazındım erser .. tilin azuk ylġan sav sözled … |
| U II, T. II, Y., 48-11–19 | taḳı yme mn ütret ilki ilki ajunta ne yme bu ajun-ta | et’özin | ḳılu yançtım erser .. tilin sözleyü yançtım erser .. köŋülin saḳınu yançtı … |
| U II, T. II, Y., 48-11–19 | … ḫsılarḳa yazdım yaŋıldım özüm-te uluġ-ḳa utruntum tudatim üznedim erser .. | et’özüm--te | kiçig-lerig uçuz yinik tutdum erser . . ayaġ-ḳa çiltekke tekimlig tınlġ-la … |
| U II, T. II, Y., 48-59–62 | … atıġ süzük kirtgünç köŋülüg upasanç ütret burḫan-larıġ öp saḳınıp bu biziŋ | et’özüg | ertimlig ermiş ḳazġanmış ed tvar ḳaltaçı ermiş tėp bilip uḳup .. artamaḳsı … |
| U II, T. II Y 42.-29–36 | taġı yme ḫutluġ ilkisiz dabaru ilki ilki azunlarda ne bu azunda | et’özin | ḫılu yançılım tilin sözleyü yançdım köŋülin saḳınu yançdım erser az evke b … |
| U II, T. II Y 42.-29–36 | … rser ögke ḳaŋḳa baḫşı-larḳa yazdım yaŋıldım erser öz-de uluġlarġa utrundum | et’öz-de | kiçig-lerke uçuz yinik tutdum erser ayaġḳa çilteke tekimlg tınlıġlaraġ aya … |
| U II, T. II Y 42.-79 | erdimlig | et’özüm | ıçġınsar-mn yine ḫayu kün bolġai |
| U II, T. II Y 42.-80–81 | munı teg tükel-lig kişi | et’özin | bulġum emti üstün tŋri yėrinte altın kişi azunınta toġġuluġ buyan edgü ḫıl … |
Aynı gövdeden maddeler
“etöz” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).