TT sözlüğü · madde
ayaġ isim
Tanım
- Saygı, hürmet, itibar: “aġar ayaġ ḳılurlar” büyük saygı gösterirler; “ayaġın çiltegin” saygısını hürmetini; “uluġ türlüg aḳır ayaġ üze” türlü türlü büyük saygıyla; “etüzüŋde ayaġ çilteg ornanġu” kendinde saygınlık yerleşecek; “asıġıŋ ayaġıŋ egsüdi” kazancın ve itibarın azaldı. Tanıklar: Mait2TT2
- “ayaġḳa tegimlig” saygıya layık, saygıdeğer; bodisatvalar ve ulu kişiler için unvan (Çince 尊者 karşılığı): “ayaġḳa tegimlig tözün maytrı bodisavat” saygıdeğer soylu Maitreya bodisatva; “ayaġḳa çiltegke tekimlig tınlıġlar” saygı ve hürmete layık canlılar. Tanıklar: Mait2AbhShoR
- (KB) Kadeh; makam belgesi olarak verilen kadeh: “ayaġ birdi tamġa at üstem keḍüt” kadeh, mühür, at, eyer takımı ve elbise verdi. Tanıklar: KB
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Köktürk yazıtındaki “ayagma” bir unvan olarak geçer; KB’deki kadeh anlamı için ayak maddesine de bakınız.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ayaġ — yalın hâliyle 24 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ayaġḳa 80 (Abh, Mait, U, ShoR) · ayagka 34 (Mait) · ayaġqa 3 (ShoR)
- ayaġ 18 (Abh, Mait, KB, U) · ayag 6 (Mait)
- ayaġın 3 (Mait, ShoR) · ayagın 1 (Man)
Çekimli biçimler (10):
Bağlamlar
Bütün geçişler (3) →TT TT I-X
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36.3.-58 | tegirmi-leyüki yaġıŋ telim boltı . ası -ġıŋ | ayaġıŋ | egsüdi . ediŋ twariŋ ḳoḳtı . |
| T II Y 36. 5. -114–115 | etüzüŋde | ayaġ | çilteg ornanġu birdi . köŋülüŋ-teki kösüşüŋ barça ḳantı . atıŋ atayu ḳut ḳ … |
| T III D 26027-76–79 | ayaġ-larıġ | barça siz / -iŋe emtertiŋiz . a ///maḳıġ ///anlanmaḳıġ ḳ/ . . . . . . /m - … |
Aynı gövdeden maddeler
“ayag” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).