TT sözlüğü · madde
burḫan isim
Tanım
- Buda; aydınlanmış olan: “tŋri tŋrisi burḫan yarlıḳamış” tanrılar tanrısı Buda buyurdu; “burḫanıġ ögüp nomuġ ögüp” Buda’yı, öğretiyi övüp; “burkan kutın bultı” Budalığa erişti; “teŋri şakimun burḳanḳa” Tanrı Buda Şakyamuni’ye; “tükel bilge maytrı burkan” her şeyi bilen Buda Maitreya; “burḫanlar ḳutıŋa yükünür men” Budaların kutsallığına eğilirim. Tanıklar: KİPMait2AbhShoR
- (Maniheist metinlerde) peygamber, ilahi elçi: “ḳaŋı teŋri mani burhan” baba tanrı Mani Burhan. Tanıklar: Man
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
burḳan, burkan, buḳan yazımları bu maddede toplandı.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): burḫan — yalın hâliyle 313 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- burḫan 304 (Abh, Mait, Sek, ShoR) · burhan 9 (Man, EÇS)
- burkan 146 (Mait) · burḳan 15 (KİP, AO, Tövbe, U)
- burḫanlar 52 (Sek, Abh, U, Mait) · burhanlar 2 (Man, KuT)
- burḫanḳa 28 (Abh, Sek, ShoR, U) · burḫanqa 1 (ShoR)
- burkanka 17 (Mait) · burḳanḳa 5 (KİP)
- burkanıg 15 (Mait) · burḳanıġ 1 (AO)
- burkanlar 7 (Mait) · burḳanlar 2 (KİP)
- burkanlarka 3 (Mait) · burḳanlarḳa 1 (KİP)
Çekimli biçimler (46):
burkan 146
burḫannıŋ 68
burḫanlar 52
burḫanḳa 28
burḫanlarnıŋ 28
burkanka 17
burkannıŋ 16
burkanıg 15
burḫanıġ 15
burḳan 15
burka 12
burḫanlarḳa 8
burḫanta 8
burkanlar 7
burkanag 6
burḫanlarda 6
burḳanḳa 5
burḫanlarnŋ 4
burkantın 3
burkanlarka 3
burḫantın 3
burḫanlarıġ 3
burkanta 2
burhanlar 2
burḫanlarta 2
burḫanlarġ 2
burḫanlardın 2
burḳanlar 2
buḳan 2
burḳanıġ 1
burḫanqa 1
burkannaŋ 1
burkannınŋ 1
burḫanım 1
burḫanın 1
burkanlarnaŋ 1
burḫanlaraġ 1
burkanlarnıŋ 1
burkanlarıg 1
burḳanlarḳa 1
borḫanlarıġ 1
burḫanlaġ 1
buḫantın 1
burḫanlarnın 1
buḳanlar 1
furḫan 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (9) →TT TT I-X
9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36. 6.-129–131 | … tmġası elgiŋde [.] ornaġ -lıġ orun anıŋ-ta [.] yėr-ke tŋri-ke sewinç tut . | burḫan-lar-ḳa | tapıġ ḳıl . |
| T III D 2601-1–2 | … öz nom ///////çı/// [.] ayançaŋ köŋülin yüküŋü . ayaġlıġ addlıġ ḳaŋım mani | burḫanım | [.] anuntumuz siziŋe . |
| T III D 2606-52 | butulmaḳlıġ ilkü tüp-ke sırılmışlar -ḳa . | burḫan-lar | ulusıŋa barḳu yoluġ körkittiŋiz [.] |
| T III 2602-65 | tınlġ-lar [.] türk | burḫan-lar-ta | kin intiŋiz . |
| T III 2602-65 | tüz kerinçsiz | burḫan | ḳutın bultuŋuz . |
| T III D 25925. 26020.-105 | ol buyanıŋız tüşinte . utḳuraḳ | burḫan | . . . . . . . . . [.] . . -lar birle ḳarşısız . t///taġın ḳılu keltiŋiz . |
| T III D 2608.-106–107 | t /// . . . . . . . . . /ŋız tüşinte . tıtıġsız | burḫan | ḳutın bul -tuŋuz [.] |
| T III D 2605.-127–129 | … lmedin . b///// ertii ylŋuḳ -nuŋ . bar ililig kög ḳalıġ yüzinte . baḫşılıġ | burḫ -an | tŋrii toġtuŋuz . |
| T III D 26025. 26028.-162–163 | … -lar . bu yrlıġıŋıznıı köŋül-lüg eşitip . buyanlıġ talui ögüzüg aḳıtıp [.] | burḫan-lar | uluş -ınta toġtılar . |
Aynı gövdeden maddeler
“burhan” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).