KÇ sözlüğü · madde
bilge sıfat
Tanım
- Bilge, bilgili, akıllı: “biligsiz otın sen ay bilge ḳuta” ey bilge, bilgisizin derdine sen deva ol; “anıŋ ara bir bilge kişi” onların arasında bilge bir kişi; “bilge tunyuḳuḳ ben özüm” ben kendim Bilge Tunyukuk; “türük bilge ḳaġan” Türk Bilge Kağan; “bilgelerke” bilgelere. Tanıklar: KTBKT2KİPKB
- “bilge bilig” bilgelik (prajñā): “ormaġlıġ bilge biliglig” olgun bilgelikli; “bir bilge biligin kutrulmış” bilgelikle kurtulmuş; “tükel bilge” her şeyi bilen (Buda’nın sanı): “tükel bilge biliglig tŋri tŋrisi burḫan” her şeyi bilen tanrılar tanrısı Buda. Tanıklar: HuastKİPSek3Mait3Abh3ManUSukhShoRKB
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bilge — yalın hâliyle 569 kez
Çekimli biçimler (19):
Bağlamlar
Bütün geçişler (7) →KÇ Küli Çor Yazıtı
7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KÇ 6 | … z ėlig tutdı. Kėrü Az erti. Küli Çor Türk bodun [ḳ]aġanıŋa eli[n törösin ] | Bilgesin | üçün, alpin erdemin [üçü]n ḳaz[g]antı |
| KÇ 8 | Tür[k ] Işbara | bilge | Küli Çor kişi ⟨…⟩ ebmedöki yoḳ erti. |
| KÇ 13 | Oġlin k[iş]isin uduztuḳ[ı, ḳo]ntuḳı, itdüki, yer aldoḳı / [Işbara | Bil]ge | Küli Çor Tarduş bodunuġ ėt[i] ayu olortı |
| KÇ 15–16 | … di. ḳıtań, Tata[bı tapa sü]ledökde, bėş süŋüş / süŋüşdökde, Küli Çor ançaḳ | bilgesi | , çabışi erti |
| KÇ 21–22 | … alı sü kelti. Süsin sançdı, elin altı. Oġlin kisisin bulnad[ı] .... Işbara | B(i)lge | Küli Çor [...s]üke tusa bol[ayi]n tidi. Ülügi ança ermiş erinç: Yaġıḳa yal … |
| KÇ 23 | ḳaġan inisi Ėl Çor Tėgin kelip, ulayu tört tėgin kelip, Işbara | B(i)lge | Küli Çoruġ yoġlat(t)ı, bedizin bedzet(t)i, olort(t)ı. |
| KÇ G 1 | tėgin kelti, T[ar]d[uş Işbara | Bilge | Küli] Çoruġ oġlı Yėgen Çor kelti. |
Aynı gövdeden maddeler
“bilge” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).