Mait sözlüğü · madde
erklig sıfat
Tanım
- Güçlü, kudretli, egemen; (Tanrı için) Kadir: “ay erklig uġan meŋü muŋsuz bayat” ey güçlü, kadir, ebedî, muhtaç olmayan Tanrı; “nėme körklüg erklig ol” ne güzel koruyucudur; “bodun buḳun üze erklig türklüg” halk üzerinde güçlü, kudretli. Tanıklar: MaitKuTKB
- Efendi, hükümdar, hâkim: “kün erkligi ay erkligi yil erkligi” güneşin hâkimi, ayın hâkimi, rüzgârın hâkimi; “tamuġ erkliginge” cehennem bekçisine; “tamulı yılġılı erklig ḫan” cehennemin, hayvanlar âleminin hükümdarı (Yama); “tėŋridė ėrklig” gökte (olan) Erklig. Tanıklar: IBSekUKuT
- (Abhidharma çevirisinde, Sanskritçe indriya) duyu yetisi, yeti: “iki otuz erkligler” yirmi iki yeti; “alḳu tınlġlarnıŋ erkligleriniŋ çaridlarınıŋ” bütün canlıların yetilerinin, huylarının; “alḳu erkiglerig alıp yıġınıp” bütün duyularını toplayıp. Tanıklar: Abh
- “erkligin erksizin” isteyerek ya da istemeyerek: “erkligin erksizin baçaġ sıdımız erser” isteyerek ya da istemeyerek orucu bozduysak. Tanıklar: Huast2
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
eriklig, erkig (ShoR), erkligin biçimleri de bu maddede.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): erklig — yalın hâliyle 75 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- erklig 71 (KuT, KB, Abh, U) · ėrklig 4 (IB, KİP)
Çekimli biçimler (18):
Bağlamlar
Bütün geçişler (6) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.013.45–51 | … inte ġaudam oġuştın (t)özdin belgürmiş kamag şaḳi töz--lüg bodun buḳun üze | erklig | türklüg şudotan atlıg hormuzta teŋrıḳe yüleşi ėlig kan bar.. |
| Mai.Tek.048.19–22 | kop edgülerniŋ turuġı ornı bolmış kop kamag nomlar üze ıḳintisiz | erklig | türklüg kamag (t)ınlıglar üze tüz ulug yarlıḳançuçı (bi)liglig erür.. |
| Mai.Tek.068.22–30 | … irlig kızartmış ... -lerin bir ıḳinti--şke ... - / / kulġaḳra sançışu tamu | erkligleri | tegre tolı yorıp örtl--üg bu bıçġun öz konuḳın sança amarıları kızartmış t … |
| Mai.T-11.3a.17–24 | ḳayu işler kün tŋri ḳarnınta kirür tüşeser ol işler bėr uluş üze | erklig | çkrwrt ilig ḫan bolġuluḳ oġul toġurur .. ḳayu işler tülinte ay tŋri gr(a)ḫ … |
| Mai.T-11.3a.17–24 | … tŋri gr(a)ḫlar bėrle ḳarnınta kirür tüşe<se>r .. ol işliler tört uluş üz-e | erklig | çkrwrt ilig ḫan bolġu-luḳ oġul toġ[u]rur .. |
| Mai.T-11.12a.17–23 | ötrü üç ḳırḳ tŋri yiri üze | erklig | ḫormuzta tŋri uluġ aġar ayamaḳın ayaġ-ḳa tegimlig bodiswtaġ kaş atlaġ tont … |
Aynı gövdeden maddeler
“erklig” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).