Sek sözlüğü · madde
erdem isim
Tanım
- Erdem, fazilet; hüner, yetenek, kişisel değer: “aŋar birdi erdem bilig ög uḳuġ” ona erdem, bilgi, akıl, anlayış verdi; “bu erdem bile er tilek arzu yir” insan bu erdemle dileğine erer; “erdem tile ögrenipen bolma küwez” erdem iste, öğren, kibirli olma; “alpın erdemin üçün” yiğitliği ve erdemi için; “yėti türlüg erdemte ötrü” yedi türlü erdemden sonra; “kentü kentü erdemiŋizlerni üntürüp” her biriniz hünerinizi ortaya koyup. Tanıklar: ManKB2DLT
- (Budist metinlerde) üstün nitelik, doğaüstü güç; çoğu kez “kü kelig erdem”, “küç erdem”: “arhantlarnıŋ edgüsin erdemin bulġalı” arhatların iyiliğini, erdemini bulmak için; “ḳuanşi im pusar ḳutadmaḳ erdemi antaġ ḳasınçıġ uluġ” Avalokiteśvara’nın kutsallığı, gücü öyle korkunç büyüktür; “erdemler üze étiglig” erdemlerle süslü; “burḫanlarnıŋ … küü kelig edremlerin” Budaların ünlü üstün niteliklerini; (Abhidharma çevirisinde) “ot-nuŋ edremi” ateşin niteliği. Tanıklar: KİPMaitAbhShoR2
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Budist metinlerdeki edrem (göçüşmeli) yazımı da bu maddede.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): erdem — yalın hâliyle 88 kez
Çekimli biçimler (27):
erdemin 18
erdemi 17
edremlerin 6
erdemke 5
edremlerke 4
edremi 4
erdemim 4
erdemlerin 4
erdemler 3
edremleri 2
erdemleriŋ 2
erdemini 2
erdemiŋ 2
erdemlerim 2
edremin 1
edreminiŋ 1
edremte 1
edremlerig 1
edremke 1
edrem 1
erdemleri 1
erdemlerig 1
erdemiŋizlerni 1
erdemni 1
erdemniŋ 1
erdemte 1
erdemın 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (6) →Sek Sekiz Yükmek
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.70 (IIc) | adasız bolur --- bitig oḳımış edgü ḳılınç | edremi | bo erür birök ḳayu tınlġnıŋ |
| Jut.Sek.T-1.352 (IIc) | uluġ darni tigme | erdemke | tükellig erip içnip yene edremlerin baturup |
| Jut.Sek.T-1.352 (IIc) | uluġ darni tigme erdemke tükellig erip içnip yene | edremlerin | baturup |
| Jut.Sek.T-1.354 (IIc) | yruḳ küçlüg bügülüg | erdemlerin | edgü ḳılınçların ḳamaġ tınlġlarnıŋ ḳararıġ |
| Jut.Sek.T-1.373 (Ib) | küçi | erdemi | ertiŋü uluġ titir kim ḳayu ayıġ ḳılınçlġ tınlıġlar bo nomuġ |
| Jut.Sek.T-1.430–431 (Ib) | upasançlar yme uluġ tarni tigme | erdemke | teginip iki ermez nom ḳapıġıŋa |
Aynı gövdeden maddeler
“erdem” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).