Sek sözlüğü · madde
erklig sıfat
Tanım
- Güçlü, kudretli, egemen; (Tanrı için) Kadir: “ay erklig uġan meŋü muŋsuz bayat” ey güçlü, kadir, ebedî, muhtaç olmayan Tanrı; “nėme körklüg erklig ol” ne güzel koruyucudur; “bodun buḳun üze erklig türklüg” halk üzerinde güçlü, kudretli. Tanıklar: MaitKuTKB
- Efendi, hükümdar, hâkim: “kün erkligi ay erkligi yil erkligi” güneşin hâkimi, ayın hâkimi, rüzgârın hâkimi; “tamuġ erkliginge” cehennem bekçisine; “tamulı yılġılı erklig ḫan” cehennemin, hayvanlar âleminin hükümdarı (Yama); “tėŋridė ėrklig” gökte (olan) Erklig. Tanıklar: IBSekUKuT
- (Abhidharma çevirisinde, Sanskritçe indriya) duyu yetisi, yeti: “iki otuz erkligler” yirmi iki yeti; “alḳu tınlġlarnıŋ erkligleriniŋ çaridlarınıŋ” bütün canlıların yetilerinin, huylarının; “alḳu erkiglerig alıp yıġınıp” bütün duyularını toplayıp. Tanıklar: Abh
- “erkligin erksizin” isteyerek ya da istemeyerek: “erkligin erksizin baçaġ sıdımız erser” isteyerek ya da istemeyerek orucu bozduysak. Tanıklar: Huast2
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
eriklig, erkig (ShoR), erkligin biçimleri de bu maddede.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): erklig — yalın hâliyle 75 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- erklig 71 (KuT, KB, Abh, U) · ėrklig 4 (IB, KİP)
Çekimli biçimler (18):
Bağlamlar
Bütün geçişler (12) →Sek Sekiz Yükmek
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.89–90 (IIc) | başı kün | erkligi | ay erkligi yil erkligi |
| Jut.Sek.T-1.89–90 (IIc) | başı kün erkligi ay | erkligi | yil erkligi |
| Jut.Sek.T-1.89–90 (IIc) | başı kün erkligi ay erkligi yil | erkligi | |
| Jut.Sek.T-1.90 (Ia) | yorıġlı yil | erkligen | yorıġlı özüt erkligin |
| Jut.Sek.T-1.90 (Ia) | yorıġlı yil erkligen yorıġlı özüt | erkligin | |
| Jut.Sek.T-1.91 (Ia) | yorıġlı | erklig | ḫan suüsin başlaġuçı |
| Jut.Sek.T-1.91–92 (Ia) | ḳaşınçıġ ḳorḳınçıġ | erkliglerniŋ | atları bo --- kün yorıġı ay ölütçi erklig |
| Jut.Sek.T-1.91–92 (Ia) | ḳaşınçıġ ḳorḳınçıġ erkliglerniŋ atları bo --- kün yorıġı ay ölütçi | erklig | |
| Jut.Sek.T-1.94 (Ia) | topraḳ | erkligi | yir tŋri ḫanı soltun kök luu öŋdün aḳ |
| Jut.Sek.T-1.96 (Ib) | iki ygrmi | erkligi | topraḳdaḳı ḳarı başı atlıġı yuzlügi bataġlḳdaḳı |
| Jut.Sek.T-1.97 (IId) | aġuluġ luuşı ḳamaġ yekler yilpigler adar(t)açı | erkligler | alḳu barça yaşar |
| Jut.Sek.T-1.293–294 (Ia) | erkligler | yme taplaġaylar yirig topraḳġ boş ḳodup barġaylar evde barḳda |
Aynı gövdeden maddeler
“erklig” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).