Sek sözlüğü · madde
et’öz isim
Tanım
- Beden, vücut (et ‘et’ + öz ‘öz, can’): “muna ertimlig et-özümüz ertip barsar” işte geçici bedenimiz geçip gidince; “bolmaz et-özke ölmek meger taŋrı yarlıġı birle” Tanrı’nın izni olmadan kimse ölmez; “kişi et’özin bulurlar” insan bedeni bulurlar (insan olarak doğarlar); “etüzüŋ tegre ada bar” bedeninin çevresinde tehlike var; “köz kulġaḳ burun til etüz köŋül” göz, kulak, burun, dil, beden, gönül. Tanıklar: SekMait2TTKuT
- (Budist metinlerde) “et’öz til köŋül” beden, dil, gönül üçlüsü (eylemin üç kapısı): “et’özin ḳılu yançtım erser tilin sözleyü yançtım erser” bedenimle yaparak, dilimle söyleyerek günah işlediysem; “ev barḳ … et’özindeki til-deki köŋül-deki ḳılınçlar” bedendeki, dildeki, gönüldeki eylemler. Tanıklar: U
- Görünüş, beden olarak görünme (Budaların, bodisatvaların beliriş bedeni): “ḳuanşi im pusar alḳudın sıŋar etüz körkin körtgürüp” Avalokiteśvara her yönde beden görünüşü göstererek; “et’özin körgitü yarlıḳaġay” bedenini gösterecek; “nirvanlıġ et’özlügke tegi” nirvana bedenlisine dek; “yalŋuz et’öz”, “nom et’öz” öğreti bedeni. Tanıklar: AbhShoR
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
et-öz, etöz, et’öz, etüz (TT, KİP) yazımları ve lemmatizer’ın ayırdığı etözin, etözüm vb. biçimler bu maddede toplandı. KB’de ayrı yazılan “et öz” et ve öz maddelerindedir.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): et’öz — yalın hâliyle 69 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- et’öz 46 (Sek, ShoR, Abh, Mait) · etöz 23 (KuT, Mait, Man, ShoR)
- etözin 36 (Mait, Man, Sukh, ShoR) · et’özin 26 (Mait, ShoR, Sek, U)
- et’özi 18 (Sek, U, Abh, ShoR) · etözi 6 (Mait, Man, KuT, ShoR) · ėt’özi 1 (U)
- etözleri 11 (Mait, KuT) · et’özleri 6 (Abh, ShoR, Sek)
- et’özüg 10 (ShoR, Abh, U, Mait) · etözüg 1 (Mait)
- et’özte 10 (Abh, ShoR) · etözte 2 (Man, ShoR)
- etözke 9 (KuT, Man, Mait, ShoR) · et’özke 7 (ShoR, Sek)
- etözlerin 8 (Mait) · et’özlerin 4 (ShoR, Abh)
- etözinte 7 (Mait, Man) · et’özinte 5 (Mait, U, Tövbe)
- etüz 7 (KİP, TT, Mait) · et’üz 2 (TT)
- et’özdeki 4 (ShoR) · etözdeki 2 (Mait)
- etözler 4 (Mait, KuT) · et’özler 4 (ShoR, Sek)
- etözüm 3 (Mait, KuT) · et’özüm 3 (U, Mait, Sek)
- etözümin 3 (Mait) · et’özümin 1 (U)
- etözümteki 1 (Mait) · et’özümteki 1 (Abh)
- etözlerinte 1 (ShoR) · et’özlerinte 1 (ShoR)
- etözde 1 (Man) · et’özde 1 (U)
Çekimli biçimler (70):
etözin 36
et’özin 26
et’özi 18
etözleri 11
et’özüg 10
et’özte 10
etözke 9
et’özteki 9
etözümüz 8
etözlerin 8
etözinte 7
etüz 7
et’özke 7
et’özlerig 7
etözi 6
et’özindeki 6
et’özleri 6
etüzüŋ 5
et’özinte 5
et’öziniŋ 5
et’özdeki 4
et’özlerin 4
etözler 4
etözni 4
et’özler 4
etözinteki 3
et’özlerke 3
etözüm 3
etözümin 3
et’özüm 3
et’üz 2
etözümüzni 2
etüzüŋin 2
etözdin 2
etözüŋüzlerke 2
etözte 2
etözdeki 2
et’özleriniŋ 2
et’öziŋe 1
etözümteki 1
et’özig 1
etözimin 1
etözlerimiz 1
etözümüzdi 1
etözlerinte 1
etözde 1
etözleriŋiz 1
etözüŋüzlerni 1
etöze 1
etüzin 1
etözümüzke 1
et’özlerindim 1
etüzüŋde 1
et’özlerinte 1
et’özleriŋe 1
etözinde 1
et’özntin 1
et’özsinıŋ 1
etözüg 1
etözite 1
et’öztin 1
et’özde 1
etözümüzteki 1
et’özümin 1
et’özümke 1
et’özümte 1
et’özümteki 1
et’özüŋ 1
etözümüztin 1
ėt’özi 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (33) →Sek Sekiz Yükmek
33 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.8 (Ib) | ülügsüzin üçün közünür ajunta | (et’özler | [ ] |
| Jut.Sek.T-1.31–32 (Ib) | yaŋluḳ egri ermeser | et’öz | ḳılınçı |
| Jut.Sek.T-1.40 (IIc) | emgek emgenip edgü [ ] ḳılıp timin kişi | et’özin | bulurlar inçip |
| Jut.Sek.T-1.41 (Ib) | kişi | et’özin | (bulup yene edgü) ḳılınç ḳılmazlar kirtü nomuġ |
| Jut.Sek.T-1.43 (Ib) | ayıġ ḳılınç ḳılurlar ḳaltı | et’öz | ḳodsar üç yavlaḳ yolḳa |
| Jut.Sek.T-1.49 (IIc) | tutarlar | et’özi | adasız tudasız bolur özi yaşı uzun bolur ödsüz |
| Jut.Sek.T-1.69 (Ib) | munça törlüg ada tuda alḳu yoḳadur | et’özleri | igsiz toġasız |
| Jut.Sek.T-1.123 (Ib) | artuḳ ayıġ ḳılınçlġ ’erip | et’öz | ḳodsar yme tamuḳa barmış krgek |
| Jut.Sek.T-1.149 (IIc) | uḳısar bilser ötrü ol tınlġ | et’özi | burḫanlar et’özi titir koŋüli yme |
| Jut.Sek.T-1.149 (IIc) | uḳısar bilser ötrü ol tınlġ et’özi burḫanlar | et’özi | titir koŋüli yme |
| Jut.Sek.T-1.173 (Ia) | ypar yukmek --- burḫan | et’özi | bolur taḳı yme |
| Jut.Sek.T-1.177 (Ib) | nom ögrünçü atlġ burḫan titir yme | et’özi | turḳaru adruḳ adruḳ |
| Jut.Sek.T-1.189 (Ia) | et’özi | bolır taḳı yme ḳamġ tözünler bo | |
| Jut.Sek.T-1.200 (Ib) | taḳı yme tözünlerim ḳamaġ tınlıġlarnıŋ köŋüli --- | et’özi | burḫanlarnıŋ |
| Jut.Sek.T-1.214 (Ia) | et’özi | burḫanlarnŋ nom idişi titir antada öŋiki yalŋuḳlar | |
| Jut.Sek.T-1.217 (Ib) | öz koŋlüm | et’özüm | burḫanlarnıŋ nom tözi yıltız erür tip |
| Jut.Sek.T-1.229 (IIc) | ne üçün yene ölüg krgeksiz yıduġ | et’öz | üçün edgü kün talulayur |
| Jut.Sek.T-1.249 (IIc) | et’öz | tegşürüp kelirler ol iligler ḫanlar yme alḳuḳa yrlıḳançuçı | |
| Jut.Sek.T-1.262 (Ia) | adasz tudasz erelim tip | et’özleriŋe | ança munça tusulur inçip |
| Jut.Sek.T-1.288 (Ia) | bolur özleri yaşları uzun bolur | et’öz | ḳodsar alḳuġun burḫanlar |
| Jut.Sek.T-1.334–335 (IIc) | ol ayıġ ḳılınç küçinte | et’öz | ḳotdsar üç yvlaḳ yolḳa barırlar anta kin |
| Jut.Sek.T-1.336 (Ib) | yine kişi | et’özin | buluġlı antaġ ol ḳaltı bo tırgaḳ üzeki topraḳça |
| Jut.Sek.T-1.338 (Ia) | ḳltı ol tınlġ kişi | et’özin | buluġlı yalŋuḳlarda kitgünç koŋülüg |
| Jut.Sek.T-1.398 (Ia) | burun bilig törtünç til bişinç | et’öz | bilig altınç koŋül |
| Jut.Sek.T-1.410 (Ib) | et’özi | luçanta atlġ tŋri yiri titir ol oḳ tŋri yirinten yine tükel | |
| Jut.Sek.T-1.423 (Ia) | tamudaḳı emgeklig tınlġlar alḳu ozdı ḳutrultı edgü | et’özke | kirdiler |
| Jut.Sek.T-1.436–437 (IIc) | küü küzedü tutarlar | et’öz | adasız bolur özi yaş [ ] ḳalın bolur |
| Jut.Sek.T-1.440 (IIc) | bolur taḳı yme alḳınçsız | et’öz | bodistv ḳayu tınlġnıŋ köni nomḳa |
| Jut.Sek.T-1.444 (Ib) | bolur | et’özi | alḳu yiriŋ aḳar tökülür yarsınçıġ bolur et’özi |
| Jut.Sek.T-1.444 (Ib) | bolur et’özi alḳu yiriŋ aḳar tökülür yarsınçıġ bolur | et’özi | |
| Jut.Sek.T-1.445 (Ia) | yıdıġ sasıġ bolup alḳu kişi --- yrsyur yaḳmaz bolur | et’öz | ḳodsar aviş |
| Jut.Sek.T-1.447–448 (IIc) | --- inçe tip şlok sözleyü yrlıḳadı | et’öz | kntün bolmış et’öz titir |
| Jut.Sek.T-1.447–448 (IIc) | --- inçe tip şlok sözleyü yrlıḳadı et’öz kntün bolmış | et’öz | titir |
Aynı gövdeden maddeler
“etöz” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).