KİP sözlüğü · madde
ata- fiil
Tanım
- Adlandırmak, ad vermek; unvan vermek: “bu ma‘ni üçün atım ay toldı tip atadı” bu anlam için adımı Aytoldı diye koydu; “yabġu atadı” yabgu unvanı verdi; “mahaḳaşip tėp atayurlar erdi” (ona) Mahakaşip derlerdi. Tanıklar: ŞUMaitKB
- (Birinin) adını anmak, adını çağırmak: “ḳuanşi im pusar atın atasar” Kuanşi İm bodhisattvanın adını anarsa; “atın ataŋlar” adını anın; “meni atayu yarlıḳazunlar” beni ansınlar. Tanıklar: KİP2Man
- Saymak, … diye nitelemek: “kim anı er atayı” onu kim er sayar. Tanıklar: KB
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ata- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- atadı 4 (KB, ŞU, Man) · ataḍı 1 (KB)
- atamaḳ 1 (KİP) · atamaq 1 (ShoR)
Çekimli biçimler (27):
Bağlamlar
Bütün geçişler (27) →KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra
27 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KİP 9–10a | … n t (ınlıġlar) … emgenser ol emgekinte ḳuanşi im pusarḳa umuġ ınaġ tutup … | atasar | … bu bodisvt kentüni atamış üçün anta oḳ ėşidür |
| KİP 9–10a | … emgekinte ḳuanşi im pusarḳa umuġ ınaġ tutup … atasar … bu bodisvt kentüni | atamış | üçün anta oḳ ėşidür |
| KİP 13–16 | taḳı yime kim ḳayu tınlıġ ḳuanşi im (pusa)r atın uzun turḳaru | a(tasar) | tünle küntüz atayu tutsar antaġ oġrı bar uluġ otḳa kirser … uluġ suvḳa kėr … |
| KİP 13–16 | … kim ḳayu tınlıġ ḳuanşi im (pusa)r atın uzun turḳaru a(tasar) tünle küntüz | atayu | tutsar antaġ oġrı bar uluġ otḳa kirser … uluġ suvḳa kėrser ölimegey sıġta … |
| KİP 17–24 | … rınta ölüm yėrke tėgürser . . anıŋ ara bir bilge kişi ḳuanşi im pusar atın | atasar | ol ḳamag tınlıġlar taluydaḳı tişi yeklerde ozar ḳurtulur ėsen tükel öz yėr … |
| KİP 34–39 | … -mış baġda buḳaġuda yatıp emgek emgenser ol emgekinte ḳuanşi im pusar atın | atasar | ḳut ḳolu yalvara ötünser baġda buḳaġuda yime (ol) tınlıġ boşunur. |
| KİP 50–51 | arıġ süzük kirtgünç köŋülin ḳuanşi im pusar atın | ataŋlar | . . |
| KİP 53 | sizler ḳamuġun | atamışḳa | bu ḳalın yaġı yavlaḳta ozġay sizler |
| KİP 54–56 | … ėser . . ol ḳamaġ satıġçılar ėşidip tüzü bir ünin namo ḳuanşi im pusar tėp | atamışta | ol ḳamaġ satıġçılar ol ḳalın erüş yaġı yavlaḳta ozar |
| KİP 61–62 | … kim) ḳayu tınlıġ amranmaḳ uvutsuz biligi küçlüg ėrser ḳuanşi im pusar atın | atasar | . . ol uvutsuz biligde kėter amrılur . . |
| KİP 63–64 | kim ḳayu tınlıġ artuḳ küçlüg övkeçi ėrser ḳuanşi im pusar atın | atasar | övkesi ḳorayur .. |
| KİP 65–68 | … ılınçlıġ ḳararıġ biligsiz kögüzlüg ėrser uzun turḳaru ḳuanşi im pusar atın | atayu | tapınu udunu t(ėginse)r erüş ḳar(arıġ biligsiz) biliginte kėter |
| KİP 75 | tėginip atın üzüksüz | atasar | ötrü köŋüldeki teg körkle ḳutluġ ülüglüg urı oġul kėlürür .. |
| KİP 78–80 | kim ḳayu kişi ḳuanşi im pusarḳa tapıġ uduġ ayamaḳ çitlemek | atamaḳ | (kirt) günmekte ulatı tėgürgeli emgek emgenser ol emgeki neŋ yoḳsuz bolmaz … |
| KİP 81 | anı üçün ḳamaġ yalaŋuḳlar alḳuġun ḳuanşi im pusar atın | atamış | kerek |
| KİP 83–87 | … tınlıġ altmış ėki koti sanı gaŋ ögüz içinteki ḳum sanınça bodisvtlar atın | atayu | tapınu udunu ḳataġlansar ölüm küniŋe tegi atayu tapıġın uduġın egsütmeser … |
| KİP 83–87 | … um sanınça bodisvtlar atın atayu tapınu udunu ḳataġlansar ölüm küniŋe tegi | atayu | tapıġın uduġın egsütmeser aşın içgüsin tonın tonanġusın . . . -ltın töşeki … |
| KİP 90–92 | birük taḳı bir kişi bir tek ḳuanşi im pusar atın | atayu | tek bir ödün tapınu udunu atayu tėginser ol kişi . . edgü ḳılınçı öŋreki k … |
| KİP 90–92 | … taḳı bir kişi bir tek ḳuanşi im pusar atın atayu tek bir ödün tapınu udunu | atayu | tėginser ol kişi . . edgü ḳılınçı öŋreki kişi edgü ḳılınçı birle tüz tėtir |
| KİP 94–95 | ḳuanşi im pusar atın | atamış | oġrınta edgü asıġı tususı antaġ tėtir . . |
| KİP 152–153 | anın ḳamaġ tınlıġlar ayayu aġırlayu tapınu udunu | atayu | tutmış kergek alḳuḳa ḳorḳunçsuz buşı bėrgüçi tėtir |
| KİP 190 | kim kentü özi tėgmeser kentüni | atamış | ünüg anta oḳ ėşidür |
| KİP 205 | anı üçün turḳaru | atamış | kergek |
| KİP 205 | atamış | sayu sizik ḳılmaŋlar .. | |
| KİP 210 | ḳanta | atasar | anta oḳ ėşidür |
| KİP 211 | anın tınlıġlar | atamış | tapınmış kergek |
| KİP 214–215 | … ayu tınlıġ bu ḳuanşi im pusar erdemin bügülenmekin ḳutadmaḳın ėşidser atın | atayu | tutsar mėn inçe ḳolulayur mėn |
Aynı gövdeden maddeler
“ata” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).